1.1.1. ยูนิกซ์

เพื่อที่จะทำความเข้าใจกับการได้รับความนิยมของลินุกซ์, เราควรจะมองย้อนกลับไปในอดีตราวๆ 30 ปีที่แล้ว...

จินตนาการภาพคอมพิวเตอร์ที่ใหญ่ขนาดเท่าบ้านหนึ่งหลัง, หรือใหญ่เท่าสนามกีฬา. ในขณะที่ขนาดของคอมพิวเตอร์เหล่านั้นเป็นปัญหาที่สำคัญ, มีสิ่งหนึ่งที่ทำให้ปัญหาเหล่านั้นยิ่งแย่ไปกว่า : คอมพิวเตอร์ทุกเครื่องมีระบบปฎิบัติการที่แตกต่างกัน. ซอฟต์แวร์มักจะถูกทำขึ้นโดยมีจุดประสงค์เฉพาะบนระบบปฎิบัติการเดียว, และมันจะไม่ทำงานบนระบบปฎิบัติการอื่นๆ. มันสามารถทำงานบนระบบหนึ่งไม่ได้หมายความว่ามันจะทำงานกับระบบอื่นได้โดย อัตโนมัติ.  เป็นการทำงานที่ยาก,ทั้งผู้ใช้และผู้ควบคุมดูแลระบบ

คอมพิวเตอร์มีราคาแพงมาก, จึงต้องเสียค่าใช้จ่ายหลังจากติดตั้งเครื่องคอมพิวเตอร์เพื่อให้ผู้ใช้ เข้าใจวิธีการทำงานของมัน. ค่าใช้จ่ายทั้งหมดต่อคอมพิวเตอร์หนึ่งเครื่องจึงมีราคาที่สูงมาก.

เทคโนโลยีในขณะนั้นยังพัฒนาได้ไม่มาก, ดังนั้นเราจึงต้องใช้คอมพิวเตอร์ในขนาดที่ใหญ่โตอยู่หลายทศวรรษ. ในปี 1969, ทีมผู้พัฒนาในห้องปฏิบัติการ Bell Labs ได้เริ่มต้นหาวิธีแก้ปัญหาของซอฟต์แวร์, เพื่อจัดการให้มีการใช้แทนกันได้. พวกเขาได้พัฒนาระบบปฏิบัติการขึ้นมาใหม่ที่มีคุณสมบัติดังนี้

1.  เรียบง่ายและสวยงาม

2.  สร้างด้วยภาษาซีแทนที่จะเป็นภาษาแอสเซมบลี.

3.  สามารถนำโค้ดกลับมาใช้ใหม่ได้.

ทีมงาน Bell Labs ได้ตั้งชื่อโครงการนี้ว่า "UNIX."

โค้ดที่สามารถนำกลับมาใช้ได้นี้มีความสำคัญมาก. ก่อนหน้านี้ระบบคอมพิวเตอร์ต่างๆต้องแก้ไขโค้ดเพื่อให้มีความเหมาะสมกับการ ใช้งานบนระบบปฏิบัติการหนึ่งๆ. แต่ยูนิกซ์ใช้การปรับแต่งเพียงโค้ดพิเศษเท่านั้น, ที่ปัจจุบันเรียกว่า kernel. เคอร์เนลเป็นส่วนเดียวของโค้ดที่จำเป็นต้องปรับแต่งสำหรับระบบที่ที่แตกต่าง กันทุกระบบและสร้างแกนของระบบยูนิกซ์.  ระบบปฏิบัติการและความสามารถต่างๆถูกสร้างขึ้นห่อหุ้มเคอร์เนลนี้และเขียน ด้วยภาษาระดับสูงคือภาษาซี. ภาษานี้สร้างขึ้นเพื่อระบบยูนิกซ์โดยเฉพาะ. ด้วยการใช้เทคนิคใหม่นี้, ทำให้การพัฒนาระบบปฏิบัติการที่สามารถใช้กับฮาร์ดแวร์ที่แตกต่างกันทำได้ ง่ายขึ้น.

ผู้ผลิตซอฟต์แวร์สามารถปรับใช้ได้เร็วขึ้น, เพราะพวกเขาสามารถขายซอฟต์แวร์ได้มากขึ้นเป็นสิบเท่า. ปรากฏการณ์ใหม่ที่เกิดขึ้นคือ : คอมพิวเตอร์จากผู้ผลิตต่างกันสามารถติดต่อกันได้บนเครือข่ายเดียวกัน, หรือผู้ใช้สามารถทำงานบนระบบต่างๆโดยไม่ต้องยุ่งยากกับเรียนรู้การใช้ คอมพิวเตอร์เครื่องอื่น. ยูนิกซ์ช่วยให้ผู้ใช้บนระบบที่ต่างกันทำงานร่วมกันได้.

การพัฒนาของระบบยูนิกซ์ดำเนินไปตลอดสองทศวรรษถัดมา. หลายสิ่งพัฒนาจากความเป็นไปไม่ได้ให้เป็นไปได้  และมีผู้ผลิตฮาร์ดแวร์และซอฟต์แวร์มากมายให้การสนับสนุนระบบยูนิกซ์.

ยูนิกซ์เริ่มแพร่หลายในเหล่าเมนเฟรมและมินิคอมพิวเตอร์ (หมายเหตุ คอมพิวเตอร์พีซีเป็นไมโครคอมพิวเตอร์) เป็นวงกว้าง. คุณสามารถใช้งานระบบยูนิกซ์ได้ทุกที่ไม่ว่าจะเป็นมหาวิทยาลัย  หน่วยงานราชการ  หรือหน่วยงานทางการเงินเพื่อเข้าใช้ระบบยูนิกซ์.

แต่คอมพิวเตอร์ที่เล็กกว่านี้เพิ่งได้รับการพัฒนา, และเมื่อถึงปลายปี 80, ผู้คนมากมายมีคอมพิวเตอร์สำหรับใช้งานที่บ้าน. ในเวลานั้น, มีเพียงยูนิกซ์หลายเวอร์ชั่นที่สามารถใช้งานได้กับคอมพิวเตอร์พีซี, แต่ไม่มีเวอร์ชั่นใหนที่ใช้ฟรีและที่สำคัญกว่านั้นคือ : มันทำงานได้ช้ามาก,  ดังนั้นผู้คนส่วนมากจึงใช้ MS DOS หรือ Windows 3.1 บนคอมพิวเตอร์ของพวกเขา.

1.1.2. Linus กับ Linux

ต้นทศวรรษที่ 90 คอมพิวเตอร์พีซีสำหรับใช้งานในบ้านก็พัฒนาให้มีประสิทธิภาพมากเพียงพอที่จะ ใช้งานกับระบบยูนิกซ์. Linus Torvalds, ชายหนุ่มที่ศึกษาด้านวิทยาศาสตร์คอมพิวเตอร์ที่มหาวิทยาลัยเฮลซิงกิมี ความคิดว่า  คงจะดีหากมีระบบยูนิกซ์ที่สามารถใข้งานได้ฟรี, เขาจึงเริ่มต้นพัฒนาโค้ดขึ้น

เขาเริ่มต้นด้วยการถามคำถาม, มองหาคำตอบและทางแก้ปัญหาที่ช่วยในการติดตั้งยูนิกซ์บนคอมพิวเตอร์ของเขา. ด้านล่างเป็นข้อความแรกที่เขาโพสต์ลงใน comp.os.minix ในปี 1991

From: torvalds@klaava.Helsinki.FI (Linus Benedict Torvalds)
Newsgroups: comp.os.minix
Subject: Gcc-1.40 and a posix-question
Message-ID: <1991Jul3.100050.9886@klaava.Helsinki.FI>
Date: 3 Jul 91 10:00:50 GMT
Hello netlanders,
Due to a project I'm working on (in minix), I'm interested in the posix
standard definition. Could somebody please point me to a (preferably)
machine-readable format of the latest posix rules? Ftp-sites would be
nice.

จากจุดเริ่มต้น, เป้าหมายของ Linus คือการที่มีระบบปฏิบัติการที่ใช้งานได้ฟรีที่พัฒนามาจากยูนิกซ์. เขาจึงได้ใช้มาตรฐาน POSIX ในการเริ่มต้น, POSIX ยังคงเป็นพื้นฐานของยูนิกซ์.

ในขณะนั้น plug-and-play ยังไม่ได้ถูกสร้างขึ้น, แต่ผู้คนส่วนมากสนใจที่จะมีระบบปฏิบัติการยูนิกซ์เป็นของตัวเอง, ไดร์เวอร์อุปกรณ์จึงไม่ใช่ปัญหาใหญ่. ไดร์เวอร์ใหม่ที่รองรับฮาร์ดแวร์ทุกชนิดมีเพิ่มมากขึ้นเรื่อยๆ, แทบจะทันทีที่มีฮาร์ดแวร์ใหม่เกิดขึ้น. บางคนซื้อมันเพื่อที่จะลองใช้กับลินุกซ์, ระบบค่อยๆมีการเรียนรู้และขยายให้รองรับอุปกรณ์มากขึ้น และเผยแพร่โค้ดสำหรับฮาร์ดแวร์ออกมาเป็นวงกว้าง. ผู้ถอดโค้ดเหล่านี้ไม่หยุดเพียงคอมพิวเตอร์พีซี ; แต่สำหรับฮาร์ดแวร์ทุกชนิดที่พวกเขาค้นพบว่ามีประโยชน์สำหรับลีนุกซ์.

บางครั้งพวกนักพัฒนาเหล่านี้จะถูกเรียกว่าพวก "ทึ่ม" หรือ " คิดแปลกประหลาด" แต่นั่นไม่เป็นปัญหาสำหรับพวกเขา,ตราบใดที่ฮาร์ดแวร์ที่รองรับลีนุกซ์เติบโต มากขึ้น. ต้องขอบคุณคนเหล่านี้ที่มีส่วนอย่างมาก,  ลินุกซ์ไม่เพียงถูกใช้งานบนคอมพิวเตอร์พีซีใหม่ๆ  แต่ยังเป็นระบบปฏิบัติการที่เป็นทางเลือกสำหรับฮาร์ดแวร์เก่าและฮาร์ดแวร์ตก รุ่นที่จะไม่สามารถใช้งานได้ถ้าไม่มีลินุกซ์.

สองปีหลังจากที่ Linus โพสต์ข้อความนั้น, มีผู้ใช้ลินุกซ์กว่า 12,000 คน. โปรเจคนี้ได้รับความนิยมมากในหมู่นักเล่นคอมพิวเตอร์เป็นงานอดิเรก, และเติบโตอย่างรวดเร็วในขณะที่ยังใช้พื้นฐานของ POSIX standard อยู่. หลังจากนั้นสองปี feature ทุกชนิดของยูนิกซ์ถูกเพิ่มขึ้นมา, ส่งผลให้เกิดเป็นระบบปฏิบัติการลินุกซ์มาจนถึงทุกวันนี้. ลินุกซ์กลายเป็นตัวก๊อปปี้ของยูนิกซ์โดยสมบูรณ์, เหมาะกับการใช้งานในสำนักงานในการเป็นเซิร์ฟเวอร์ middle-range และ high-end. ปัจจุบัน, ผู้ผลิตในตลาดฮาร์ดแวร์และซอฟต์แวร์รายสำคัญจะมีทีมพัฒนาลินุกซ์ของพวกเขา เอง ; คุณสามารถติดต่อซื้อลินุกซ์ในแบบ pre-installed ที่ได้รับการสนับสนุนอย่างเป็นทางการ ได้ที่ดีลเลอร์ท้องถิ่น - แม้ว่าจะมีฮาร์ดแวร์และซอฟแวร์เป็นจำนวนมากเช่นกันที่ไม่ได้รับการสนับสนุน อย่างเป็นทางการ

1.1.3.  แอพพลิเคชั่นปัจจุบันของระบบลินุกซ์

ปัจจุบันลินุกซ์ได้เข้ามาเป็นส่วนหนึ่งของตลาดคอมพิวเตอร์. ผู้พัฒนาลินุกซ์ให้ความสนใจกับเน็ตเวิร์กและการบริการในตอนเริ่มต้น, และแอพพลิเคชั่นสำหรับออฟฟิศเป็นตลาดสุดท้ายที่เข้าถึงได้ยากมาก. เราไม่ยอมรับตลาดที่ไมโครซอฟต์ครองอยู่, ดังนั้นจึงมีโปรแกรมทางเลือกมากมายเริ่มออกสู่ท้องตลาดในสองสามปีหลังจาก นั้นเพื่อทำให้ลินุกซ์เป็นทางเลือกสำหรับสำนักงาน, ที่สามารถใช้งานง่ายเหมือนโปรแกรมของไมโครซอฟท์ออฟฟิสเช่น word processors, spreadsheets, presentations เป็นต้น.

ในด้านของเซิร์ฟเวอร์, ลินุกซ์มีชื่อเสียงในด้านของความเสถียรและเป็นแพลตฟอร์มที่น่าเชื่อถือ, มันถูกใช้ทำฐานข้อมูลและให้บริการทางการค้าสำหรับบริษัทอย่าง Amazon, ซึ่งเป็นร้านหนังสือออนไลน์ที่มีชื่อเสียง, US Post Office, กองทัพเยอรมันและอื่นๆ. โดยเฉพาะผู้ให้บริการอินเตอร์เน็ตนิยมใช้ลินุกซ์เป็นไฟร์วอลมากขึ้น, proxy และเว็บเซิร์ฟเวอร์, และคุณจะพบลินุกซ์ได้ในเครื่องของผู้ดูแลระบบยูนิกซ์ทุกคนที่ใช้ในการจัดการ ระบบยูนิกซ์. ลินุกซ์คลัสเตอร์ยังถูกใช้งานการสร้างภาพยนตร์อย่างเรื่อง "ไททานิค", "เชร็ค" และเรื่องอื่นๆอีกมากมาย. ในงานไปรษณีย์, ลีนุกซ์เป็นศูนย์กลางที่ส่งผ่านจดหมายต่างๆและในเซิร์ชเอนจิ้นขนาดใหญ่, ลินุกซ์คลัสเตอร์ก็ถูกใช้ในการค้นหาข้อมูลในอินเตอร์เน็ต. นี่เป็นเพียงตัวอย่างเพียงน้อยนิดของงานใหญ่ๆที่ถูกสร้างโดยลินุกซ์ในทั่ว โลก

จะเป็นการดีมากที่ลินุกซ์จะไม่ใช้แค่เพียงระบบในสำนักงาน, เซิร์ฟเวอร์ระดับกลางและระดับสูง, แต่ยังใช้งานเป็น"อุปกรณ์ขนาดเล็ก" ได้เหมือน คอมพิวเตอร์พกพา, มือถือ, คอมพิวเตอร์ที่ทำงานเฉพาะทาง embedded application และแม้แต่บนนาฬิกาข้อมือ. สิ่งเหล่านี้ทำให้ลินุกซ์เป็นเพียงระบบปฏิบัติการเดียวในโลกที่ครอบคลุม ฮาร์ดแวร์ที่หลากหลาย.

1.2.1. ลินุกซ์ใช้ยากหรือเปล่า?

การเรียนรู้ลินุกซ์อาจเป็นเรื่องยากกับคนใช้งานมือใหม่. ผู้ใช้ที่คุ้นเคยกับระบบยูนิกซ์จะตอบว่าไม่ยากเลย, เพราะลินุกซ์เป็นระบบปฏิบัติการที่ออกแบบมาเพื่อผู้ใช้งานระดับสูงและนัก เขียนโปรแกรม, และกำลังพัฒนาให้ใช้ง่ายสำหรับทุกคน.

ลินุกซ์เป็นสิ่งที่นักพัฒนาโปรแกรมไฝ่ฝันถึง: คอมไพเลอร์, ไลบรารี่, เครื่องมือพัฒนาและเครื่องมือในการตรวจหาข้อผิดพลาดของโปรแกรม. ชุดโปรแกรมเหล่านี้จะมีมากับชุดโปรแกรมลีนุกซ์มาตรฐาน. คอมไพเลอร์ภาษาซีมีให้ใช้ฟรี - ในขณะที่ระบบยูกนิกซ์อื่นๆอาจต้องจ่ายเงินเพื่อใช้งาน. เอกสารและคู่มือสามารถหาได้, พร้อมตัวอย่างที่ใช้บ่อย เพื่อให้คุณเริ่มต้นใช้งานได้ในเวลาอันรวดเร็ว. ผู้ใช้จะรู้สึกว่ายูนิกซ์กับลินุกซ์มีความคล้ายคลึงกันแทบแยกไม่ออก.

ในการใช้งานลีนุกซ์, ถ้าคุณเคยใช้ยูนิกซ์มาก่อนจะสามารถเข้าใจลีนุกซ์ได้ไม่ยาก. หลักการพื้นฐานคือ "อ่านคู่มือคำสั่งก่อน". คู่มือคำสั่งนี้จะมีมากับระบบ, ส่วนหนังสืออ่านประกอบการใช้งานจะหาได้ยาก, และคำอธิบายส่วนมากจะเป็นศัพท์เทคนิค ทำให้ผู้ใช้ลึนุกซ์มือใหม่อาจถอดใจไม่อยากเรียนรู้ระบบ.

ชุมชนผู้ใช้งานลีนุกซ์เห็นถึงความสำคัญที่จะสนับสนุนให้มีการใช้งาน ลีนุกซ์ให้เป็นไปอย่างแพร่หลาย, และทำให้ผู้ใช้เข้าใจในระบบลีนุกซ์มากขึ้น.จำเป็นที่จะต้องให้ความรู้ในการ เข้าใจระบบ.

1.2.2. การใช้ลีนุกซ์สำหรับผู้ใช้มือใหม่

บริษัทที่ส่งเสริมให้มีการใช้งานลีนุกซ์เช่น RedHat, SuSE และ Mandriva ได้ริเริ่ม, จัดทำชุดโปรแกรมลีนุกซ์ที่เหมาะในการใช้งานสำหรับทุกคน. โดยการนำโปรแกรมติดต่อกับผู้ใช้แบบกราฟฟิกเป็นจุดหลัก, โปรแกรมนี้พัฒนาโดยชุมชนนักพัฒนาลินุกซ์, เพื่อให้การจัดการโปรแกรมและเซอร์วิสของระบบทำได้ง่าย. ทำให้ผู้ใช้ลีนุกซ์ทุกวันนี้ เรียนรู้เพื่อใช้งานได้อย่างมีประสิทธิภาพ โดยไม่จำเป็นต้องรู้รายละเอียดในการสร้างระบบที่บางครั้งคุณอาจต้องการ ดัดแปลงระบบให้ได้ตามที่คุณต้องการ.

ทุกวันนี้คุณสามารถล็อกอินผ่านระบบกราฟฟิกและเรียกใช้โปรแกรมแอพพลิเค ชั่นที่ต้องการได้โดยไม่ต้องพิมพ์อักษรซักตัวเดียว, และยังสามารถเข้าถึงโครงสร้างของระบบได้อีกด้วย. ด้วยโครงสร้างที่ยึดหยุ่นของลีนุกซ์, ทำให้ผู้ใช้สามารถเข้าถึงระบบได้ง่าย: มีผลดีต่อผู้ใช้มือใหม่และมือเก่า. ผู้ใช้มือใหม่สามารถเข้าใช้ระบบได้ง่าย, ในขณะที่ผู้ใช้ที่ชำนาญแล้วไม่ถูกบังคับให้ต้องทำงานซ้ำเหมือนตอนที่ เรียนรู้ลีนุกซ์ใหม่ๆ.

ขณะที่มีการพัฒนาอย่างต่อเนื่อง, การใช้งานของผู้ใช้คอมพิวเตอร์ตั้งโต๊ะได้พัฒนาขึ้นมาก, โดยเฉพาะส่วนที่แสดงข้อมูลระบบ. นักพัฒนาโปรแกรมได้พยายามสร้างส่วนติดต่อกับผู้ใช้ให้มีความสวยงามน่าใช้ไม่ แพ้เครื่องที่ใช้ไมโครซอฟท์วินโดว์และแอปเปิล. การพัฒนาในรุ่นล่าสุดมีรองรับการเร่งความเร็วแสดงผลแบบสามมิติและอุปกรณ์ USB , การปรับปรุงชุดโปรแกรมระบบสามารถทำได้โดยคลิกเม้าส์เพียงครั้งเดียว, และอื่นๆ. ระบบลีนุกซ์มีความสามารถทำได้, และสื่อให้ผู้ใช้เข้าใจระบบมากขึ้นโดยผ่านโปรแกรมกราฟฟิก. ตัวอย่างข้างล่างเป็นส่วนหนึ่งของการพัฒนาโปรแกรมบนลีนุกซ์เพื่อจุดประสงค์ ดังกล่าว:

• http://www.gnome.org

• http://kde.org/screenshots/

• http://www.openoffice.org

• http://www.mozilla.org

1.3.1. เปิดเผยซอร์สโค้ด

แนวคิดของซอฟแวร์แบบเปิดเผยซอร์สโค้ดง่ายมาก: เมื่อโปรแกรมเมอร์สามารถอ่าน, ส่งต่อ และเปลี่ยนแปลงโค้ด,  โค้ดนั้นจะถูกปรับปรุง. ทุกคนสามารถดัดแปลง, แก้ไข, ตรวจสอบ, และสามารถทำทุกอย่างได้เหมือนกับที่ทำในบริษัทผู้พัฒนาซอฟแวร์ทั่วไป. การที่เปิดเผยซอร์สโค้ดจะทำให้ซอฟแวร์มีความยึดหยุ่นและมีคุณภาพสูงกว่าซอ ฟแวร์ที่พัฒนาโดยเฉพาะในกลุ่ม, เพราะมีคนทดสอบจำนวนมากทำให้มีเงื่อนไขการทดสอบที่หลากหลายกว่าการพัฒนาแบบ ระบบปิด.

กลุ่มผู้ริเริ่มโครงการเปิดเผยซอร์สโค้ดได้พยายามเผยแพร่แนวคิดนี้ไปยัง กลุ่มบริษัทซอฟแวร์ที่ผลิตโปรแกรมในเชิงพาณิชย์, และกว่าที่จะได้รับการยอมรับก็กินเวลานาน. บริษัทซอฟแวร์เชิงพาณิชย์เริ่มมองเห็นลู่ทางการทำกำไรจากโครงการเปิดเผย ซอร์สโค้ดว่าจำเป็นต้องใช้โปรแกรมแอพพลิเคชั่นบนอินเตอร์เนท.  ปัจจุบันลีนุกซ์เป็นที่ยอมรับแล้วว่าไม่ได้เป็นซอฟแวร์ที่ใช้งานได้เฉพาะ ผู้เชี่ยวชาญ หรือมีความรู้ทางเทคนิคเท่านั้น. แต่ลีนุกซ์ให้ได้มากกว่าความเป็นระบบปฏิบัติการ: คือมีโครงสร้างที่รองรับการพัฒนาระบบปฏิบัติการ, รองรับการสร้างและทดสอบโปรแกรม, เพื่อรองรับความต้องการของผู้ใช้, เพื่อการปรับปรุงให้ดีขึ้น, การปรับเปลี่ยนให้ทันสมัยและตรงตามความต้องการของผู้ใช้, เป็นต้น. ทุกวันนี้ลีนุกซ์มีความพร้อมสำหรับการเปลี่ยนแปลงในอนาคต.

1.3.2. ประสบการณ์ในการใช้งานกว่าสิบปี

ในขณะที่ลีนุกซ์เป็นที่รู้จักแพร่หลายในชื่อโครงการเปิดเผยซอร์สโค้ด, ยังมืโครงการที่มีส่วนช่วยเสริมให้ระบบลีนุกซ์เป็นที่รู้จักอย่างกว้างขวาง. โครงการนี้ชื่อว่าโครงการ SAMBA, ซึ่งเป็นผลจากการทำ reverse engineering ของ SMB/CIFS (Server Message Block/Common Internet File System) protocol ที่ใช้ในการแชร์ไฟล์และพริ้นเตอร์บนเครื่องพีซี, ซึ่งปกติจะใช้กับไมโครซอฟท์วินโดว์ NT กับระบบปฏิบัติการ OS/2, และระบบลีนุกซ์. ชุดโปรแกรมนี้จะมีในแทบทุกระบบเพื่อให้สามารถติดต่อกับระบบอื่นได้ด้วยการ ใช้ไมโครซอฟท์วินโดว์โพรโตคอล: เพื่อรองรับไฟล์และเครื่องพิมพ์บนระบบปฏิบัติการตระกูลวินโดว์(รวมถึง วินโดว์ XP)

ยังมีอีกโครงการที่ประสบความสำเร็จยิ่งกว่าโครงการ SAMBA อีกนั่นคือโครงการ Apache HTTP server. ทำงานเป็นเซิฟเวอร์บนระบบยูนิกซ์, วินโดว์ NT และระบบปฏิบัติการอื่นๆอีกหลายตัว. แรกเริ่มรู้จักกันในชื่อ "A PAtCHy server", เนื่องจากโค้ดสร้างขึ้นจากการรวม "patch file" หลายๆตัวเข้าด้วยกัน, พอดีชื่อไปคล้องจองกับชื่อชนพื้นเมืองในอเมริกา, เลยได้ชื่อเป็นโครงการ Apache ซึ่งเป็นโปรแกรมที่ทำงานได้เร็ว, มีความเสถียร และมีความสามารถมากกว่าโปรแกรมเว็บเซิฟเวอร์อื่น. โปรแกรม Apache ใช้ในเซิฟเวอร์ที่รองรับผู้ใช้นับล้านคนในแต่ละวัน, ในขณะที่ตัวโครงการเองไม่มีการซัพพอร์ทอย่างเป็นทางการจากนักพัฒนา, จะมีเพียงชุมชนผู้ใช้งาน Apache ที่คอยตอบคำถาม. ปัจจุบันเริ่มมีการซัพพอร์ทจากผู้ให้บริการบ้างแล้ว.

ในส่วนของโปรแกรมที่ใช้งานในออฟฟิส, มีโปรแกรมที่ลอกแบบจากโปรแกรมไมโครซอฟท์ออฟฟิสให้ใช้, และสามารถใช้งานแอพพลิเคชั่นที่ใช้กับไมโครซอฟท์วินโดว์ได้เป็นส่วนมาก. นี่เป็นสาเหตุหนึ่งที่ลีนุกซ์ได้รับการยอมรับในการใช้งานกับเครื่อง คอมพิวเตอร์ตั้งโต๊ะ, เนื่องจากผู้ใช้ส่วนใหญ่ไม่ต้องการเรียนรู้กับระบบใหม่. การทำงานกับเครื่องเดสท็อปที่มีความต้องการหลากหลายในแต่ละวันก็มากพออยู่ แล้ว.

ชุมชนโอเพ่นซอร์ส, ประกอบด้วยคนจำนวนมากที่ร่วมก้นพัฒนาอย่างยาวนานกว่าทศวรรษ, ทำให้ลีนุกซ์เป็นผู้เล่นสำคัญของตลาดคอมพิวเตอร์ตั้งโต๊ะ เหมือนเป็นโปรแกรมใช้งานทั่วไป. นักพัฒนาทั้งที่เป็นมืออาชิพและอาสาสมัครทำงานกันอย่างขันแข็งทำให้ลีนุกซ์ สามารถรักษาส่วนแบ่งในตลาดได้. ยิ่งมีผู้ใช้มาก, ก็ยิ่งมีคำถามมาก. ชุมชนโอเพ่นซอร์สจะให้คำตอบแก่ทุกคำถามและตรวจสอบคำตอบแต่ละข้ออย่าง ระมัดระวัง, ทำให้โปรแกรมมีความเสถียรและแพร่หลายมากยิ่งขึ้น.

ซอฟแวร์ที่ใช้กับลีนุกซ์มีมากมายนับหมื่นโปรแกรม. ในหนังสือเล่มนี้ เราจะพูดถึงเฉพาะโปรแกรมที่ใช้งานทั่วไป, ซึ่งสามารถหามาใช้งานได้ฟรี. เพื่อให้ผู้ใช้งานไม่รู้สึกกลัวที่จะเริ่มใช้มัน, หน้าจอโปรแกรมข้างล่างเป็นหนึ่งในโปรแกรมผู้ใช้ต้องการมากที่สุด.

1.4.1. จุดเด่นของลีนุกซ์

จุดเด่นของลีนุกซ์มีมากมาย, เช่นเดียวกับระบบยูนิกซ์, ยกเว้นข้อแรก:

•  ลีนุกซ์สามารถใช้ได้ฟรี

   คุณไม่จำเป็นต้องจ่ายเงินซื้อซีดี. ลีนุกซ์สามารถดาวน์โหลดจากอินเตอร์เนทได้ฟรี. ไม่มีค่าลงทะเบียน, ไม่มีค่าใช้จ่ายต่อ user, อัพเดทได้ฟรี, และยังมีซอร์สโค้ดให้ไปศึกษาได้ฟรีอีก ในกรณีที่คุณอยากปรับเปลี่ยนระบบของคุณ.

  ลิขสิทธิ์ส่วนใหญ่ลีนุกซ์จะใช้ GNU Public License (GPL). ที่อนุญาตให้ทุกคนสามารถแก้ไขดัดแปลง หรือแม้กระทั่งแจกจ่ายโปรแกรมที่แก้ไขแล้ว, โดยมีเงื่อนไขเพียงหนึ่งข้อ คือต้องเปิดเผยโค้ดหลังจากทำการแก้ไข. หมายความว่า, คุณมีสิทธิ์ที่จะนำเคอร์เนลอิมเมจ, และเพิ่มเติมส่วนที่คุณต้องการแล้วนำออกจำหน่ายเป็นโค้ดใหม่, ตราบใดที่ลูกค้าของคุณสามารถเข้าถึงโค้ดนั้นได้.

•  ลีนุกซ์สามารถใช้งานได้กับอุปกรณ์ฮาร์ดแวร์หลากหลาย

   ผู้ผลิตที่ต้องการขายคอมพิวเตอร์รุ่นใหม่และยังไม่รู้ว่าจะใช้ระบบ ปฏิบัติการใดสำหรับเครื่อง, สามารถนำลีนุกซ์เคอร์เนลไปทดลองใช้กับเครื่องของเขา, เพราะคู่มือที่เกี่ยวกับเคอร์เนลของลีนุกซ์สามารถหาได้ฟรี.

•  ลีนุกซ์ถูกออกแบบให้ทำงานอย่างต่อเนื่อง

   เหมือนกับระบบยูนิกซ์, ลีนุกซ์ถูกออกแบบให้ทำงานต่อเนื่องโดยไม่มีการ รีบูท. เป็นเหตุผลหนึ่งที่มี task จำนวนมากถูกสั่งให้ทำงานช่วงกลางคืน หรือถูกตั้งให้ทำงานอัตฺโนมัติในช่วงที่งานเบา, ทำให้การใช้งานระบบรองรับงานในช่วงที่มีการใช้งานหนักและเป็นการใช้งาน ฮาร์ดแวร์อย่างมีประสิทธิภาพ. คุณสมบัตินี้สามารถนำไปใช้ในสภาวะที่ผู้ใช้ไม่อยู่หน้าเครื่องทั้งวันทั้ง คืน.

•  ลึนุกซ์ใช้งานได้อย่างยืดหยุ่นและปลอดภัย

   ความปลอดภัยในการใช้งานลีนุกซ์ถอดแบบมาจากระบบยูนิกซ์, ซึ่งเป็นที่รู้กันดีว่ามีความปลอดภัยสูง. ไม่เพียงเหมาะสำหรับใช้กันการบุกรุกจากอินเตอร์เนท: มันสามารถปรับเปลี่ยนไปใช้ในสถานะอื่น, ด้วยความสามารถด้านความปลอดภัยแบบเดียวกัน. เครื่องที่คุณพัฒนาหรือเครื่องที่ใช้งานจะมีความปลอดภัยในการใช้งานเหมือน กับเครื่องไฟร์วอลล์ของคุณเอง.

•  ลีนุกซ์มีให้ใช้หลายระดับ

   จากเครื่องคอมพิวเตอร์พกพาที่มีหน่วยความจำ 2 เมกกะไบท์ไปจนถึงเครื่องคอมพิวเตอร์ในระบบเครือข่ายที่มีความจุข้อมูลหลาย ล้านเม็กกะไบท์ที่ประกอบจากโหนดหลายร้อยโหนด: ลีนุกซ์สามารถรองรับการเพิ่มหรือถอดชุดโปรแกรมบนเครื่องเหล่านี้. คุณไม่จำเป็นต้องใช้ซุปเปอร์คอมพิวเตอร์อีกต่อไป, เนื่องจากคุณสามารถใช้ลีนุกซ์ในการทำสิ่งที่ต้องการโดยใช้ building block ที่มีมากับระบบ. ถ้าคุณอยากทำงานเล็กๆ, เช่นการสร้างระบบปฏิบัติการสำหรับงานควบคุมเฉพาะงาน หรืออยากนำเครื่องคอมพิวเตอร์เก่าเช่นเครื่องคอมพิวเตอร์รุ่น 486 นำกลับมาใช้งาน, ลีนุกซ์สามารถใช้งานได้เช่นกัน.

•  ระบบปฏิบัติการลีนุกซ์และแอพพลิเคชั่นบนลีนุกซ์ส่วนใหญ่จะมีช่วงการพัฒนาสั้นมาก.

  เนื่องจากลีนุกซ์ถูกพัฒนาและทดสอบโดยคนจำนวนมาก, ทำให้ตรวจพบข้อผิดพลาดและทำการแก้ไขได้เร็ว. บางทีใช้เวลาไม่กี่ชั่วโมงในการแก้ไขข้อผิดพลาด.

1.4.2. ข้อด้อยของลีนุกซ์

•  มีลีนุกซ์หลากหลายสายพันธุ์เกินไป

  . มากคน ก็ มากความ. เริ่มจะใช้งานก็มีให้เลือกเยอะแยะ. แต่ก็มีข้อดีที่แต่ละคนจะเลือกให้ตรงตามความต้องการ. คุณไม่จำเป็นต้องลองทุกตัว.

   เมื่อถูกถามว่าชอบรุ่นใหน, ผู้ใช้ลีนุกซ์ทุกคนจะพูดว่ารุ่นที่เขาใช้อยู่นั้นดีที่สุด. แล้วรุ่นใหนล่ะที่คุณจะเลือกใช้? ไม่ต้องกังวลกับเรื่องนี้จนเกินไป: ทุกร่นแตกต่างกันเพียงมีชุดโปรแกรมพื้นฐานมากน้อยต่างกัน. โดยมีโปรแกรมพิเศษของบริษัทผู้ผลิตเป็นตัวกำหนด, ตัวอย่างเช่น, TurboLinux เหมาะใช้งานกับองค์กรขนาดเล็กและกลาง, RedHat เหมาะสำหรับเครื่องเซิฟเวอร์และ SuSE เหมาะสำหรับเครื่องเวิร์คสเตชั่น. อย่างไรก็ตาม, ความแตกต่างกันมีเพียงผิวเผิน. วิธีที่ดีที่สุดคือทดลองหลายๆรุ่น, แต่ไม่ใช่ทุกคนที่มีเวลาทำเช่นนี้. โชคยังดีที่เรามีผู้เชี่ยวชาญที่คอยแนะนำให้เลือกใช้งานลีนุกซ์. เพียงคุณพิมพ์ข้อความ "choosing your distribution" แล้วให้ Google หาคำตอบ, คุณจะพบข้อมูลคำแนะนำ. คู่มือการติดตั้ง เป็นอีกแห่งที่ให้ข้อมูลการเลือกใช้ลีนุกซ์

•  ลีนุกซ์ดูไม่น่าใช้และทำให้ผู้ใช้สับสน:

   พูดได้ว่าลีนุกซ์, โดยเฉพาะคอร์ซิสเต็ม, ไม่น่าใช้เหมือนไมโครซอฟท์วินโดว์ และเข้าใจยากกว่า MacOS, แต่... จากจำนวนผู้ใช้ที่เริ่มเติบโตมากขึ้น, ได้มีความพยายามที่จะทำลีนุกซ์ให้ใช้งานง่าย, เฉพาะอย่างยิ่งสำหรับผู้ใช้มือใหม่, มีความพยายามทำเอกสารคู่มือลีนุกซ์อย่างต่อเนื่อง, ดังเช่นหนังสือเล่มนี้,  เพื่อเติมเต็มข้อมูลให้แก่ผู้ใช้ทุกระดับ.

•  โครงการโอเพ่นซอร์สเชื่อถือได้แค่ใหน?

   ของฟรีจะเชื่อถือได้แค่ใหน? ผู้ใช้ลีนุกซ์มีทางเลือกว่าจะใช้ลีนุกซ์หรือไม่, นี่เป็นประโยชน์มหาศาลเทียบกับผู้ใช้ซอฟแวร์ที่ผูกขาด, ซึ่งไม่มีทางเลือก. หลังจากที่ทดลองใช้ระยะหนึ่ง, ผู้ใช้ลีนุกซ์ส่วนมากสรุปได้ว่าลีนุกซ์ไม่เพียงใช้งานได้, แต่ในบางกรณีทั้งเร็วและดีกว่าที่เคยใช้ซอฟแวร์ผูกขาด. ถ้าลีนุกซ์ไม่น่าเชื่อถือ, มันจะไม่อยู่ในตลาดได้นานขนาดนี้, จำนวนผู้ใช้นับล้านรายที่ใช้. สามารถแนะนำข้อด้อยและข้อควรปรับปรุงแก่ชุมชนผู้ใช้งาน, ทำให้ระบบมีความแข็งแกร่งขึ้นทุกวัน. โครงการลีนุกซ์เป็นโครงการต่อเนื่องไม่มีวันสิ้นสุด, นี่เป็นความจริง, แต่ในสถานะการณ์ที่มีการเปลี่ยนแปลงบ่อย, ลีนุกซ์เป็นโครงการหนึ่งที่ดำเนินอย่างต่อเนื่องที่มีความพยายามทำให้มัน สมบูรณ์แบบที่สุด.

1.5.1. Linux and GNU

 แม้ว่าจะมีลีนุกซ์หลากหลายสายพันธุ์ในตลาด, คุณจะพบว่ามีบางส่วนที่เหมือนกัน, เนื่องจากระบบลีนุกซ์สร้างจากส่วนประกอบต่างๆที่คุณสามารถปรับแต่งให้ตรงตาม ความต้องการได้. การติดตั้งระบบเป็นเพียงจุดเริ่มต้นของการเข้าสู่ชุมชนผู้ใช้ลีนุกซ์. เพียงคุณรู้สึกว่าคุณมีระบบที่ดี, ลีนุกซ์จะปลุกจินตนาการและความคิดสร้างสรรค์ของคุณให้เจิดจ้า, และคุณจะสัมผัสพลังของระบบที่มีให้คุณ, เพื่อให้คุณเสาะหาขีดจำกัดของมัน.

 หน้าตาของลีนุกซ์อาจแตกต่างกันตามสายพันธุ์, ตามเครื่องที่ใช้และตามรสนิยมของแต่ละคน, แต่พื้นฐานของระบบกราฟฟิกและการติดต่อกับผู้ใช้, ยังคงเหมือนกัน. ระบบลีนุกซ์เป็นระบบที่ออกแบบจากเครื่องมือในโครงการ GNU (Gnu's Not UNIX), ซึ่งมีชุดพัฒนามาตรฐานสำหรับใช้พัฒนาระบบ. เครื่องมือทุกตัวของโครงการ GNU เป็นโอเพ่นซอร์สทั้งสิ้น. ทำให้สามารถติดตั้งได้กับทุกระบบ. ซอฟแวร์ลีนุกซ์ส่วนมากจะมีชุดโปรแกรมพัฒนาที่ผ่านการคอมไฟล์แล้วมาให้, เช่นชุดโปรแกรม RPM สำหรับลีนุกซ์ RedHat และชุดโปรแกรม deb หรือ dpkg สำหรับเดเบียนลีนุกซ์, ดังนั้นคุณไม่จำเป็นต้องเป็นมีความรู้ในเรื่องการเขียนโปรแกรมคุณก็สามารถ ติดตั้งชุดโปรแกรมต่างๆบนระบบของคุณได้. อย่างไรก็ตาม, ถ้าคุณอยากสร้างระบบด้วยตัวคุณเอง, คุณจะพบว่าลีนุกซ์มีความพร้อม, เนื่องจากสายพันธุ์ลีนุกซ์ส่วนมากจะมีชุดเครื่องมือพัฒนาโปรแกรมให้ด้วย, คุณสามารถติดตั้งซอฟแวร์ใหม่จากซอร์สโค้ดได้. ในกรณีที่ไม่มีชุดโปรแกรมในระบบ.

 รายการของโปรแกรมในโครงการ GNU

• Bash: The GNU shell

• GCC: The GNU C Compiler

• GDB: The GNU Debugger

• Coreutils: a set of basic UNIX-style utilities, such as ls, cat and chmod

• Findutils: to search and find files

• Fontutils: to convert fonts from one format to another or make new fonts

• The Gimp: GNU Image Manipulation Program

• Gnome: the GNU desktop environment

• Emacs: a very powerful editor

• Ghostscript and Ghostview: interpreter and graphical frontend for PostScript files.

• GNU Photo: software for interaction with digital cameras

• Octave: a programming language, primarily intended to perform numerical computations and image processing.

• GNU SQL: relational database system

• Radius: a remote authentication and accounting server

• ...

 มีซอฟแวร์เชิงพาณิชย์มากมายที่ใช้งานบนลีนุกซ์, และรายละเอียดของซอฟแวร์เหล่านี้จะหาได้ในคู่มือซอฟแวร์ที่มากับซอ ฟแวร์นั้นๆ. ในหนังสือเล่มนี้เราจะพูดถึงซอฟแวร์ที่ใช้งานได้ฟรี, ซึ่งส่วนมากจะเผยแพร่ด้วยสัญญาลิขสิทธิ์ของ GNU.

. ในการติดตั้งชุดโปรแกรมที่ตกหล่นหรือติดตั้งใหม่, คุณอาจต้องมีซอฟแวร์จัดการ. ซึ่งส่วนมากแล้วจะอยู่ในแบบ RPM และ dpkg. ตัวจัดการซอฟแวร์ของ RedHat จะใช้ RPM, ซึ่งใช้งานแพร่หลายในระบบลีนุกซ์, แม้ว่าชื่ออาจไม่สื่อกับรุ่นที่ติดตั้งก็ตาม. ส่วนลีนุกซ์เดเบียนจะใช้ dpkg เป็นซอฟแวร์จัดการ, ซึ่งผู้ใช้เรียกใช้ผ่านคำสั่ง apt-get , ซึ่งสามารถใช้จัดการชุดโปรแกรม RPM ได้เหมือนกัน. สำหรับโปรแกรมกราฟฟิกที่ใช้จัดการซอฟแวร์ RPM บริษัทที่พัฒนาโปรแกรมได้แก่ Novell Ximian Red Carpet. ผู้สร้างซอฟแวร์ลีนุกซ์รายอื่นอาจมีโปรแกรมติดตั้งซอฟแวร์ของตนเอง, เพื่อใช้ติดตั้งส่วนต่างๆของโปรแกรมระบบ, ตามแบบที่นิยมใช้เหมือนการติดตั้งซอฟแวร์ของไมโครซอฟวินโดว์. ถ้าคุณเป็นนักทดลองเล่นลีนุกซ์, คุณจะได้เจอซอฟแวร์เหล่านี้ในหลากสไตล์หลายรูปแบบ.

1.5.2. GNU/Linux

 ลีนุกซ์เคอร์เนล(แก่นหรือกระดูกของระบบ, ดู หัวข้อ 3.2.3.1) ไม่ใช่ส่วนของโครงการ GNU แต่ใช้สัญญาลิขสิทธิ์เดียวกันกับซอฟแวร์ GNU. ส่วนชุดโปรแกรมสำหรับพัฒนา(ส่วนเนื้อของระบบ),  ถูกนำมาจากโครงการ GNU. เนื่องจากระบบปฏิบัติการจะต้องมีทั้งเคอร์เนลและเครื่องมือในการพัฒนาเป็น อย่างน้อย, บางคนจึงนิยมที่จะเรียกระบบลีนุกซ์ว่า GNU/Linux system.

 ในหนังสือเล่มนี้. ถ้าเราไม่ได้ระบุชื่อ GNU/Linux system, เราจะใช้ชื่อสายพันธุ์ลีนุกซ์, รุ่นหรือชื่อโปรแกรมแทน.

1.5.3. จะใช้ลีนุกซ์สายพันธุ์ใหนดี?

 ก่อนที่จะทำการติดตั้ง, องค์ประกอบที่สำคัญที่สุดคือตัวเครื่องของคุณ. เนื่องจากลีนุกซ์ทุกสายพันธุ์มีชุดโปรแกรมพื้นฐานและสามารถปรับแต่งให้เข้า กับความต้องการของคุณ(เนื่องจากใช้เคอร์เนลเดียวกัน), คุณเพียงหาข้อมูลว่าเครื่องของคุณสามารถใช้กับลีนุกซ์ได้หรือไม่. ตัวอย่างเช่น LinuxPPC ถูกสร้างเพื่อให้ใช้งานบนเครื่องแอปเปิลและเครื่อง PowerPC และไม่สามารถใช้งานบนเครื่องคอมพิวเตอร์ตระกูล x86 ทั่วไปได้. LinuxPPC ใช้ได้กับเครื่อง Macs รุ่นใหม่, แต่บางทีเครื่องแมครุ่นเก่าก็อาจใช้กับลีนุกซ์นี้ไม่ได้เนื่องจากระบบบัสที่ ล้าสมัย. ตัวอย่างในเรื่องนี้เช่นกับเครื่อง Sun, ซึ่งมีทั้งรุ่นเก่าที่ใช้ SPARC CPU และรุ่นใหม่ที่ใช้ UltraSparc, ทั้งสองเครื่องใช้ซอฟแวร์ลีนุกซ์รุ่นเดียวกันไม่ได้.

 ลีนุกซ์บางตัวถูกออกแบบเพื่อทำงานได้ดีกับชิพเฉพาะเบอร์, เช่น Athlon CPUs, แต่ก็ยังสามารถใช้งานกับ CPU 486, 586 และ 686 ของอินเทล. บางตัวก็ทำมาเฉพาะงานและไม่เสถียร, เนื่องจากมีการทดสอบจากคนไม่กี่คน.

 ลีนุกซ์ส่วนใหญ่จะมีโปรแกรมสำหรับใช้กับเครื่องคอมพิวเตอร์ส่วน บุคคลหรือที่เรียกว่าเครื่องพีซีที่ใช้ CPU ตระกูล X86 ของบริษัทอินเทล. ลีนุกซ์สายพันธุ์เหล่านี้จะถูกทดสอบและปรับปรุงเป็นอย่างดี, โดยเน้นให้ระบบมีความเสถียรและติดตั้งรวมถึงอัพเกรดง่าย. ตัวอย่างได้แก่ Debian, Ubuntu, Fefora, SuSE และ Mandriva, ซึ่งเป็นลีนุกซ์ที่นิยมใช้กันมากและเหมาะสำหรับผู้ใช้มือใหม่, แต่ก็ไม่ได้ห้ามสำหรับมือโปร. ลีนุกซ์สามารถใช้งานกับแลปท็อปและเครื่องเซิฟเวอร์ได้ด้วย. มีการเพิ่มไดรเวอร์สำหรับฮาร์ดแวร์ใหม่หลังจากผ่านการทดสอบเรียบร้อยแล้ว, ทำให้ระบบมีความเสถียรมากขึ้น.

 สำหรับการใช้งานทั่วไปของเครื่องตั้งโต๊ะจะใช้โปรแกรมกราฟฟิก Gnome หรือ KDE. ซึ่งทั้งสองตัวจะมีมากับลีนุกซ์สายพันธุ์ที่ได้รับความนิยมในตลาด. นอกจากนี้แล้วก็มีโปรแกรมจัดการหน้าจออื่นให้เลือกใช้สำหรับผู้ใช้งานที่ ต้องการศึกษาระบบ.

 วิธีการติดตั้งแบบมาตรฐานจะมีตัวเลือกให้ผู้ใช้เลือกติดตั้ง ระหว่างการติดตั้ง, เช่นติดตั้งเพื่อใช้กับเครื่องคอมพิวเตอร์ตั้งโต๊ะ, โปรแกรมที่จำเป็นต้องใช้ประจำวันและโปรแกรมสำหรับพัฒนาระบบจะถูกติดตั้ง, หรือติดตั้งเพื่อใช้กับเครื่องเซิฟเวอร์, โปรแกรมสำหรับใช้งานกับเครือข่ายต่างๆจะถูกนำมาให้เลือก. ผู้ใช้ที่มีประสบการณ์สามารถติดตั้งชุดโปรแกรมที่ต้องการในตอนติดตั้งระบบ นี้.

 จุดมุ่งหมายของหนังสือนี้เพื่อให้ใช้งานกับลีนุกซ์ทุกสายพันธุ์. เพื่อให้ง่าย, เราแนะนำว่าคุณควรเริ่มจากสายพันธุ์ที่เป็นที่นิยมในท้องตลาด, ที่รองรับฮาร์ดแวร์ทั่วไป. ตัวเลือกต่อไปนี้เหมาะสำหรับผู้เริ่มใช้ลีนุกซ์:

• Fedora Core

• Debian

• SuSE Linux

• Mandriva (former MandrakeSoft)

• Knoppix:  ลีนุกซ์ที่สามารถรันจากแผ่นซีดี, คุณไม่จำเป็นต้องติดตั้งลงในเครื่อง

 ไฟล์ ISO-images สามารถดาวน์โหลดได้จาก LinuxISO.org ซีดีติดตั้งลีนุกซ์สายพันธุ์ที่เป็นที่นิยมสามารถหาซื้อได้จากแหล่งจำหน่ายซอฟแวร์ซีดีทั่วไป.

2.1.1. Introduction

ในการทำงานโดยตรงกับระบบลีนุกซ์, คุณต้องได้รับชื่อผู้ใช้และรหัสผ่าน. คุณจำเป็นต้องระบุตัวตนในการใช้ระบบ. ดังที่เราได้เอ่ยถึงในแบบฝึกหัดของ บทที่ 1, เครื่องลีนุกซ์พีซีส่วนมากมีโหมดการใช้งานพื้นฐานสองแบบสำหรับระบบที่จะ ทำงาน: โหมดเทกซ์คอนโซลที่ทั้งเร็วและจริงจังในการใช้งาน, และโหมดกราฟฟิก, ที่สามารถรันหลายงานและหลายผู้ใช้ในเวลาเดียวกัน, ซึ่งดูดีกว่าแต่ก็กินทรัพยากรเครื่องมากกว่า.

2.1.2. Graphical mode

นี่เป็นโหมดตั้งต้นหรือดีฟ้อลท์ในเครื่องเดสก์ท้อปคอมพิวเตอร์ส่วนมาก. คุณรู้ว่าคุณจะเชื่อมต่อกับระบบด้วยโหมดกราฟฟิกเมื่อมีหน้าต่างใหม่ขึ้นมา ถามชื่อผู้ใช้, และต่อมา,อีกหน้าต่าง, พิมพ์รหัสผ่านของคุณ.

ในการล็อกอิน, แน่ใจว่าเม้าส์ชี้ไปที่หน้าต่างที่กำลังล็อกอิน, ใส่ชื่อผู้ใช้และรหัสผ่านแล้วคลิก OK หรือ กด Enter.

	ระวังการใช้ root account!
	เป็นความคิดที่ผิดที่จะใช้ root เข้าใช้โหมดกราฟฟิก, หรือใช้ชื่อผู้ดูแลระบบ, เนื่องจากการใช้กราฟฟิกมีการใช้โปรแกรมพิเศษมากมาย, และผู้ใช้ root มีสิทธิ์ในการทำงานทุกอย่าง. เพื่อหลีกเลี่ยงความความเสียหายที่จะเกิด, ใช้ชื่อผู้ใช้ธรรมดาเข้าใช้โหมดกราฟฟิก. และใช้ root เมื่อจำเป็นต้องใช้สิทธิ์จริงๆ.

หลังจากใส่ชื่อผู้ใช้และรหัสผ่านแล้ว, ระบบจะใช้เวลาเล็กน้อยในการเริ่มหน้าจอโหมดกราฟฟิก, ขึ้นอยู่กับความเร็วของ CPU ของเครื่องคอมพิวเตอร์ของคุณ, ซอฟท์แวร์ที่คุณใช้และการตั้งค่าเฉพาะของคุณ.

ต่อมา, คุณจำเป็นต้องเปิด terrminal window หรือเรียกสั้นๆว่า xterm (X นำหน้าหมายถึงชื่อของซอฟท์แวร์ที่ตามมารองรับการทำงานแบบกราฟฟิก). โปรแกรมนี้จะอยู่ใน Applications->Utilityes, System Tools หรือ Internet menu, ขึ้นอยู่กับโปรแกรมจัดการวินโดว์ที่คุณใช้. อาจจะมีไอค่อนเล็กๆเป็นทางลัดเพื่อเรียกหน้าต่าง xterm ให้ใช้, และปกติการคลิกขวาบนเดสก์ท้อปแบ็คกราวน์จะมีเมนูที่โยงถึงเทอร์มินอ ลวินโดว์แอพพลิเคชั่น.

เมื่อคุณทำการสำรวจเมนู, คุณจะพบว่าสามารถทำงานหลายอย่างได้โดยไม่ต้องป้อนคำสั่งผ่านคีย์บอร์ด. สำหรับผู้ใช้งานทั่วไป, วิธีการเดิมคือ ชี้-แล้ว-คลิก เป็นวิธีทำงานกับเครื่องคอมพิวเตอร์ที่อาจเพียงพอกับการใช้งาน. แต่หนังสือเล่มนี้มีจุดประสงค์เพื่อการใช้งานเครือข่ายในขั้นสูงและทำ หน้าที่ดูแลระบบ, ผู้ที่อยากศึกษาเจาะลึกระบบ. ซึ่งต้องการเครื่องมือที่มากกว่าเม้าส์ที่จะทำงานทุกอย่างที่เขาต้องการ. เครื่องมือที่ว่านี้คือเชลล์ (shell), และเมื่ออยู่ในโหมดกราฟฟิก, เราเรียกใช้เชลล์โดยเปิดเทอร์มินอลวินโดว์.

เทอร์มินอลวินโดว์เป็นเหมือนแผงควบคุมระบบของคุณ. เทอร์มินอลวินโดว์ทำงานแทบทุกอย่างที่ตามมาได้ด้วยเครื่องมือที่ง่ายแต่เป็น เทกซ์ทูลที่มีประสิทธิภาพสูง. ปกติเทอร์มินอลวินโดว์จะแสดงเครื่องหมายพร้อมใช้งาน(prompt) เมื่อคุณเปิดหน้าต่างขึ้นมา. ตัวอย่างข้างล่างเป็น prompt มาตรฐาน, ที่แสดงชื่อผู้ใช้ที่ล็อกอิน, และไดเร็กตอรี่ปัจจุบันที่กำลังใช้งาน, ตามด้วยเครื่องหมาย twiddle (~):

 รูปแบบเครื่องหมาย prompt อีกแบบคือ:

[user@host dir]

ตัวอย่างด้านบน, user คือชื่อของคุณที่ใช้ล็อกอิน, hosts คือชื่อของเครื่องที่คุณกำลังทำงานอยู่, และ dir แสดงตำแหน่งปัจจุบันที่คุณอยู่ในระบบไฟล์.

เราจะพูดถึงรายละเอียดของ prompt ในบทถัดไป. ตอนนี้, รู้เพียงว่ามันสามารถแสดงข้อมูลได้ทุกชนิด, แต่มันไม่ใช่ส่วนหนึ่งของคำสั่งที่คุณจะป้อนให้ระบบ.

เพื่อยกเลิกการเชื่อมต่อกับระบบในโหมดกราฟฟิก, คุณจำเป็นต้องปิดเทอร์มินอลวินโดว์ทั้งหมดและแอพพลิเคชั่นอื่นๆ. หลังจากนั้น, กดไอค่อน logout หรือหา LogOut ในเมนู. การปิดโปรแกรมทุกโปรแกรมอาจไม่จำเป็น, เพราะระบบจะปิดให้, แต่ตัวจัดการเซสชั่นอาจเปิดแอพพลิเคชั่นที่เคยเปิดอยู่กลับมาบนหน้าจอเมื่อ คุณเชื่อมต่ออีกครั้ง, ซึ่งอาจใช้เวลานานและไม่ใช้เรื่องที่ต้องการให้เป็น. อย่างไรก็ดี, เราสามารถคอนฟิกได้.

เมื่อคุณเห็นหน้าจอล็อกอินที่ให้ใส่ชื่อผู้ใช้และรหัสผ่านอีกครั้ง, แสดงว่าการล็อกเอ้าท์สำเร็จ.

	Gnome หรือ KDE?
	เราได้พูดถึงหน้าจอเดสก์ท้อปแบบ Gnome และ KDE ไปหลายครั้ง. มันเป็นโปรแกรมจัดการเดสก์ท้อปที่นิยมใช้กันมากทั้งสองตัว, แม้ว่าอาจมีตัวอื่นอีกหลายตัว, เดสก์ท้อปที่คุณเลือกใช้จะทำงานได้ดีตราบใดที่คุณรู้วิธีการเปิดเทอร์มินอ ลวินโดว์. อย่างไรก็ดี, เราจะพูดถึง Gnome และ KDE สำหรับการทำงานให้บรรลุผลตามต้องการ.

2.1.3. Text mode

คุณรู้ว่าคุณอยู่ในโหมดข้อความหรือเทกซ์โหมดเมื่อหน้าจอทั้งหมดเป็นสีดำ, และแสดงตัวอักษร (ส่วนมากเป็นสีขาว). หน้าจอล็อกอินของเทกซ์โหมดปกติจะแสดงข้อมูลของเครื่องที่คุณเชื่อมต่อ, ชื่อของเครื่องและเครื่องหมาย prompt รอรับการล็อกอิน:

RedHat Linux Release 8.0 (Psyche)

blast login: _

การล็อกอินแบบนี้แตกต่างจากโหมดกราฟฟิก, ตรงที่คุณต้องกด Enter หลังจากที่คุณพิมพ์ชื่อผู้ใช้, เพราะว่ามันไม่มีปุ่มบนหน้าจอให้คุณคลิกด้วยเม้าส์. เมื่อคุณพิมพ์รหัสผ่าน, ตามด้วย Enter . คุณจะไม่เห็นเครื่องหมายใดแสดงให้เห็นว่าคุณพิมพ์อะไร, แม้แต่เครื่องหมายดอกจันทน์, และคุณจะไม่เห็นเคอร์เซอร์เคลื่อนย้าย. นี่เป็นเรื่องปกติในลีนุกซ์เพื่อความปลอดภัยของการใช้งาน.

เมื่อระบบยอมรับคุณว่าเป็นผู้ใช้ที่มีในระบบ, คุณอาจได้รับข้อมูลบางอย่าง, ที่เรียกว่า message of the day, ซึ่งเป็นข้อความอะไรก็ได้. นอกจากนี้, ในระบบยูนิกซ์นิยมแสดง fortune cookie, ซึ่งประกอบด้วยคำแนะนำทั่วไป (ขึ้นอยู่กับคุณเลือก). หลังจากนั้นคุณจะได้รับเชลล์, แสดงด้วยเครื่องหมาย prompt ตัวเดียวกับที่คุณได้รับในโหมดกราฟฟิก.

	อย่าล็อกอินด้วย root
	ในโหมดข้อความ: ควรล็อกอินด้วย root เฉพาะการเซ็ทอัพและคอนฟิกต่างๆที่ต้องการใช้สิทธิ์ผู้ดูแลระบบ, เช่นการเพิ่มผู้ใช้, ติดตั้งชุดโปรแกรม, และการคอนฟิกเครือข่ายและเปลี่ยนค่าคอนฟิกของระบบ. เมื่อคุณทำงานเสร็จ, ให้ออกจากการเชื่อมต่อนั้นทันทีและกลับทำงานในสภาวะของผู้ใช้ธรรมดา. ในลีนุกซ์บางตัว, เช่น Ubuntu, บังคับให้คุณใช้ sudo, ดังนั้นคุณไม่จำเป็นต้องใช้  account ของผู้ดูแลระบบในการล็อกอิน.

การล็อกเอ้าท์ทำได้ด้วยการใช้คำสั่ง logout, ตามด้วย Enter. คุณจะรู้ว่าล็อกเอ้าท์สำเร็จเมื่อเห็นหน้าจอล็อกอินอีกครั้ง.

ปุ่ม power button

ระบบลีนุกซ์ไม่ได้ออกแบบมาเพื่อปิดระบบโดยไม่ทำตามวิธีหยุดการทำงานระบบ ก่อน, การกดปุ่ม power มีผลเหมือนเริ่มระบบใหม่บนเครื่องใหม่. อย่างไรก็ตาม, การปิดเพาเวอร์บนระบบเก่าโดยไม่ทำตามวิธีในการหยุดการทำงานระบบก่อนอาจสร้าง ความเสียหายอย่างรุนแรง! ถ้าคุณไม่อยากให้เกิดความผิดพลาด, ให้ทำการปิดระบบเมื่อคุณล็อกเอ้าท์ออกจากโหมดกราฟฟิก, หรือ , เมื่ออยู่หน้าจอล็อกอิน (ที่ๆคุณต้องป้อนชื่อผู้ใช้และรหัสผ่าน) ให้มองหาปุ่ม shutdown.

ตอนนี้เรารู้วิธีเชื่อมต่อและตัดการติดต่อกับระบบ, เราพร้อมที่จะสั่งคำสั่งแรก.

2.2.1.  คำสั่งเบื้องต้น

คำสั่งต่อไปนี้เป็นคำสั่งเพื่อความรวดเร็ว, ให้เราเริ่มต้นทำงานกับลีนุกซ์; เราจะลงรายละเอียดในภายหลัง

2.2.2. General remarks

คุณพิมพ์คำสั่งเหล่านี้หลังเครื่องหมาย prompt, ในหน้าต่างเทอร์มินอลในโหมดกราฟฟิกหรือในเทกซ์โหมด, ตามด้วย Enter.

คำสั่งสามารถใช้งานด้วยตัวมันเอง, เช่น ls. ผลลัพท์ของคำสั่งอาจแตกต่างออกไปเมื่อคุณระบุ option, ซึ่งปกติจะมีเครื่องหมาย dash (-) นำหน้า, เช่น ls -a. ตัวอักษรอ็อพชั่นเดียวกันอาจมีความหมายที่แตกต่างเมื่อใช้กับคำสั่งอื่น. โปรแกรมในโครงการ GNU ใช้อ็อพชั่นยาว, นำหน้าด้วย dash สองตัว (--), เช่น ls --all. บางคำสั่งก็ไม่มีอ็อพชั่น.

อาร์กิวเม้นท์ของคำสั่ง จะใช้ระบุ object ที่คุณต้องการให้คำสั่งมีผล. ตัวอย่างเช่น ls /etc, โดยที่ /etc เป็นอาร์กิวเม้นท์ของคำสั่ง ls . นี่แสดงว่าคุณต้องการดูข้อมูลของไดเร็กตอรี่ /etc, แทนที่จะเป็น ไดเร็กตอรี่ปัจจุบันซึ่งเป็นดีฟ้อลท์ไดเร็กตอรี่, บางคำสั่งต้องการอาร์กิวเม้นท์, บางคำสั่งก็ไม่ต้องการอาร์กิวเม้นท์.

คุณสามารถตรวจสอบว่าคำสั่งจะใช้อ็อพชั่นและอาร์กิวเม้นท์, โดยดู online help ของคำสั่งที่ต้องการ ดู หัวข้อ 2.3.

ในลีนุกซ์, เหมือนกันยูนิกซ์, ไดเร็กตอรี่จะแยกกันด้วยเครื่องหมาย slashes (/), เหมือนที่ใช้ในเวบแอดเดรส (URLs). เราจะอธิบายโครงสร้างไดเร็กตอรี่ในภายหลัง.

เครื่องหมายจุดเดี่ยว . และจุดคู่ .. มีความหมายพิเศษเมื่อใช้กับไดเร็กตอรี่. เราจะแสดงตัวอย่างในแบบฝึกหัด, และเพิ่มเติมในบทถัดไป.

ในการทำงานตามปกติ พยายามหลีกเลี่ยงการล็อกอินด้วยชื่อและรหัสผ่านของผู้ดูแลระบบ. root. การดูแลระบบทั่วไป, การรวบรวมข้อมูล และอื่นๆ สามารถทำโดยใช้ชื่อผู้ใช้ธรรมดาที่ไม่มีค่าอนุญาตใช้งานพิเศษ. แต่ถ้าต้องการ, ตัวอย่างเช่นเมื่อต้องการสร้างชื่อผู้ใช้ใหม่ หรือติดตั้งซอฟแวร์ใหม่, วิธีการที่ดีคือใช้สิทธิ์ผู้ดูแลระบบโดยการสลับ ID , ดู หัวข้อ 3.2.1 สำหรับตัวอย่าง.

คำสั่งทุกคำสั่งในหนังสือนี้สามารถเรียกใช้โดยไม่ต้องใช้สิทธิ์ของผู้ ดูแลระบบ. ในการทำงานส่วนมาก, เมื่อป้อนคำสั่งหรือเรียกโปรแกรมโดยผู้ใช้ไม่มีสิทธิ์เรียกใช้, ระบบจะมีข้อความเตือนหรือให้คุณใส่รหัสผ่านของ root เมื่อจำเป็นต้องใช้สิทธ์ root. เมื่อใช้เสร็จ ให้ออกจากโปรแกรมหรือเซสชั่นที่คุณใช้ root ทันที.

อ่านคู่มือให้เป็นนิสัย. โดยเฉพาะอย่างยิ่งตอนเริ่มต้น, มันสำคัญที่ต้องอ่านคู่มือของระบบ, คู่มือของคำสั่งพื้นฐาน, HOWTO และอื่นๆ. เนื่องจากจำนวนคู่มือมีมาก, เราไม่สามารถให้รายละเอียดของคู่มือที่เกี่ยวข้องได้ทั้งหมด. หนังสือเล่มนี้จะพยายามให้ข้อมูลแนวทางที่จำเป็นที่เกี่ยวข้องกับทุกเรื่อง ที่อธิบาย, เพื่อสร้างนิสัยในการอ่าน man pages.

2.2.3.  การใช้ความสามารถของ Bash

การกดปุ่มคีย์บอร์ดพิเศษพร้อมกันกับคีย์อื่น ทำให้คุณทำงานกับ GNU shell ได้ง่ายและรวดเร็ว, ปุ่มพิเศษสามารถใช้ได้กับลีนุกซ์ส่วนใหญ่, ดู หัวข้อ 3.2.3.2. ตารางด้านล่างเป็นตารางคีย์ลัดที่ใช้งานทั่วไป; คุณควรหัดใช้ให้เป็นนิสัย, เพื่อสร้างความชำนาญในการใช้ลีนุกซ์ตั้งแต่ต้น.

หัวข้อที่ใช้ tab สองเรื่องตามตัวอย่างด้านบนอาจต้องอธิบายเพิ่มเติม, ตัวอย่างเช่น, ถ้าคุณอยากเปลี่ยนไดเร็กตอรี่ไปยังไดเร็กตอรี่ ที่มีชื่อไดเร็กตอรี่ยาวมาก, คุณไม่จำเป็นต้องพิมพ์ชื่อที่ยาวนั้นทั้งหมด. คุณเพียงพิมพ์คำสั่ง cd dir, แล้วกด Tab เชลล์จะใส่ชื่อเต็มของไดเร็กตอรี่ให้คุณ, แต่ถ้าไม่มีชื่อไฟล์ที่ขึ้นต้นด้วยอักษรสามตัวตรงกับที่เรียก, คุณอาจต้องพิมพ์ cd d แล้วกด Tab. ถ้ามีชื่อไฟล์ที่มีตัวอักษรเริ่มต้นเป็นตัวเดียวกันมากกว่าหนึ่งไฟล์, เชลล์จะส่งสัญญาณบอกคุณ, เพื่อให้คุณกด Tab สองครั้งติดต่อกัน, และเชลล์จะแสดงชื่อไฟล์ให้คุณเลือก:

your_prompt> cd st
starthere	 stuff		stuffit

ตัวอย่างด้านบน, ถ้าคุณพิมพ์ "a" หลังจากตัวอักษรสองตัวแรกและกด Tab อีกครั้ง, ตัวเลือกอื่นจะไม่มี, และเชลล์จะเติมชื่อไฟล์ที่สมบูรณ์ให้คุณ, โดยที่คุณไม่ต้องพิมพ์สตริง "rthere":

your_prompt> cd starthere

แน่นอนว่าคุณต้องกด Enter เพื่อรับการเลือก.

ในตัวอย่างเดียวกัน, ถ้าคุณพิมพ์ "u", และกด Tab, เชลล์จะเพิ่ม "ff" ให้คุณ, แต่มันยังไม่ยืนยัน, เนื่องจากยังมีทางเลือกอีก. ถ้าคุณกด Tab Tab อีกครั้ง, คุณจะเห็นตัวเลือก; ถ้าคุณเลือกตัวอักษรหนึ่งหรือมากกว่าเพื่อเลือกอักษรตามที่ระบบให้มา, และกด Tab อีกครั้ง, หรือกด Enter เมื่อคุณได้ชื่อไฟล์ที่ครบถ้วนแล้ว, เชลล์จะทำงานโดยใช้ชื่อที่สมบูรณ์นั้นในการเปลี่ยนไปในไดเร็กตอรี่ - ถ้ามันเป็นชื่อไดเร็กตอรี่จริง.

วิธีการนี้จะทำงานได้กับชื่อไฟล์ที่ใช้เป็นอาร์กิวเม้นท์ของคำสั่ง.

วิธีการเดียวกันสามารถใช้กับการเติมเต็มคำสั่ง. ตัวอย่างเช่น พิมพ์ ls และกด Tab สองครั้ง, จะแสดงรายการคำสั่งในพาธของคุณ (ดู หัวข้อ 3.2.1) ที่เริ่มต้นด้วยตัวอักษรสองตัวคือ "ls":

your_prompt> ls
ls           lsdev        lspci        lsraid       lsw
lsattr       lsmod        lspgpot      lss16toppm
lsb_release  lsof         lspnp        lsusb

2.3.1. ข้อควรระวัง

GNU/Linux ส่งเสริมให้เรียนรู้ด้วยตัวเอง. วิธีหนึ่งในการหาตัวช่วยคือหาคนที่มีความรู้, และหาข้อมูลในชุมชนผู้ใช้ลีนุกซ์, คนส่วนใหญ่จะแนะนำให้คุณลองทำตามวิธีการในหัวข้อนี้ก่อนที่จะถาม, คำตอบที่ได้บางทีอาจห้วนเกินถ้าคุณไม่ทำตามขั้นตอนพื้นฐานนี้.

2.3.2. The man pages

คนที่เริ่มใช้ลีนุกซ์จำนวนมากที่กลัวการอ่านคู่มือ man (manual) pages, เพราะมันเป็นเอกสารคู่มือที่ยาว. แต่อย่างไรก็ตาม, มันถูกเขียนอธิบายเป็นโครงสร้างชัดเจน, ดังที่คุณเห็นได้จากตัวอย่างด้านล่างนี้: man man.

การอ่าน man pages ปกติจะทำบนเทอร์มินอลวินโดว์เมื่ออยู่ในโหมดกราฟฟิก, หรืออยู่ในเทกซ์โหมดถ้าคุณต้องการ. โดยพิมพ์คำสั่งที่คุณต้องการรู้เหมือนด้านล่างนี้, ตามด้วย Enter.

yourname@yourcomp ~> man man

คู่มือคำสั่ง man จะแสดงบนหน้าจอหลังจากคุณกด Enter:

man(1)                                                         man(1)



NAME
 man - format and display the on-line manual pages
 manpath - determine user's search path for man pages

SYNOPSIS
 man [-acdfFhkKtwW] [--path] [-m system] [-p string] [-C config_file]
 [-M pathlist] [-P pager] [-S section_list] [section] name ...


DESCRIPTION
 man formats and displays the on-line manual pages.  If you specify
 section, man only looks in that section of the manual.  
 name is normally the name of the manual page, which is typically the 
 name of a  command, function, or file.  However, if name contains a 
 slash (/) then man interprets it as a file specification, so that you
 can do man ./foo.5 or even man /cd/foo/bar.1.gz.

 See  below  for  a  description  of where man looks for the manual
 page files.

OPTIONS
 -C  config_file
lines 1-27

การดูหน้าถัดไปจะใช้การกดแป้น space bar. ถ้าคุณอยากกลับไปดูหน้าที่แล้วให้กดปุ่ม b. เมื่อถึงตอนท้ายของคู่มือ, man จะออกจากโปรแกรมและคุณจะได้เครื่องหมาย prompt คืนกลับมา. พิมพ์ q ถ้าคุณต้องการออกจากโปรแกรมก่อนที่จะถึงท้ายข้อความ, หรือถ้าจบหน้าแล้วโปรแกรมยังไม่ออกจากการดูคู่มือ man pages นั้น.

	Pagers
	การกดคีย์สองปุ่มพร้อมกันสำหรับการดู man pages มีการตั้งค่าไว้ในค่า pager ของลีนุกซ์ที่คุณใช้. ลีนุกซ์ส่วนมากใช้ less ในการดู man pages และการเลื่อนไปหน้าที่ต้องการ. ดู หัวข้อ 3.3.4.2. สำหรับข้อมูลเพิ่มเติมเกี่ยวกับ pagers.

 คู่มือ man pages แต่ละตัวประกอบด้วยหัวขัอมาตรฐานหลายอัน, ดังที่เราได้เห็นจากตัวอย่าง man man:

•  บรรทัดแรกจะประกอบด้วยชื่อคำสั่งที่คุณอยากรู้, และหมายเลขไอดีของหัวข้อซึ่ง man page ตั้งอยู่. man pages จะเรียงตามลำดับเป็นบท, คำสั่งส่วนใหญ่จะมีคำอธิบายหลายชุด, เช่นคำอธิบายสำหรับผู้ใช้ทั่วไป, คำอธิบายสำหรับผู้ดูแลระบบ, และคำอธิบายสำหรับนักเขียนโปรแกรม.

•  ชื่อของคำสั่งและคำอธิบายแบบย่อจะแสดงไว้, ซึ่งใช้สำหรับการสร้างอินเด็กซ์ของ man pages. คุณสามารถดูคำอธิบายแบบย่อของอินเด็กซ์เหล่านี้ได้ด้วยคำสั่ง apropos.

•   บทสรุปของคำสั่งจะแสดงข้อมูลทางเทคนิคของอ็อพชั่นทั้งหมดและ/หรือ อาร์กิวเมนท์ของคำสั่งที่รองรับ. คุณอาจมองอ็อพชั่นว่าเป็นวิธีในการเอ็กซีคิ้วท์คำสั่ง. ส่วนอาร์กิวเม้นท์คืออะไรที่คุณจะเอ็กซีคิ้วท์บนมัน. บางคำสั่งไม่มีอ็อพชั่นหรือไม่มีอาร์กิวเมนท์. ข้อมูลอ็อพชั่นและอาร์กิวเม้นท์จะใส่ไว้ระหว่างเครื่องหมายปีกกา "[" และ "]" เพื่อบอกว่ามันจะใส่ก็ได้หรือไม่ใส่ก็ได้.

•  คำอธิบายอันยึดยาวของคำสั่งจะถูกบรรยายไว้

•  อ็อพชั่นและคำอธิบายจะแสดงตามรายการ. ปกติอ็อพชั่นสามารถใช้ร่วมกันได้, แต่ถ้าไม่ได้, หัวข้อนี้จะบอกคุณ.

•  คำอธิบายของตัวแปรแวดล้อมของเชลล์ที่ส่งผลต่อคำสั่งนี้ (ไม่มีในทุกคำสั่ง). 

•  บางครั้งจะมีหัวข้อเฉพาะของคำสั่งนี้.

•  คำแนะนำอ้างอิงไปยัง man pages อื่นจะแสดงในหัวข้อ "SEE ALSO". ตัวเลขในวงเล็บคือจำนวนของหัวข้อ man page ที่จะมีคำสั่งนี้. ผู้ใช้ที่ชำนาญเลือกที่จะดูส่วน "SEE ALSO" ด้วยการใช้คำสั่ง / ตามด้วยสตริงที่ต้องการค้น SEE และกด Enter.

•  ข้อมูลใน man pages ปกติจะมีข้อมูลของ bugs หรือข้อผิดพลาดของโปรแกรมด้วย และที่ๆคุณจะรายงานข้อผิดพลาดถ้าคุณเจอ.

•  อาจมีข้อมูลของผู้เขียนโปรแกรมและข้อความลิขสิทธิ์.

บางคำสั่งมีข้อมูล man pages หลายหน้า. ตัวอย่าง, คำสั่ง password ,มี man page ในหัวข้อ 1 และอื่นๆในหัวข้อ 5. ปกติแล้ว, man page ที่มีหมายเลขต่ำสุดจะแสดง. ถ้าคุณต้องการเห็นหัวข้ออื่นให้ระบุหัวข้อหลังคำสั่ง man:

man 5 passwd

 ถ้าคุณต้องการเห็น man pages ทั้งหมดที่เกี่ยวข้องกับคำสั่ง, เรียงตามกัน, ใช้อ็อพชั่น -a ตามหลัง man:

man -a passwd

 วิธีนี้, เมื่อคุณอ่าน man page มาจนจบและกด Enter อีกครั้ง, man page ของหัวข้อถัดไปจะแสดงขึ้นมา.

2.3.3. More info

File: info.info,  Node: Top,  Next: Getting Started,  Up: (dir)

Info: An Introduction
*********************

   Info is a program, which you are using now, for reading
documentation of computer programs.  The GNU Project distributes most
of its on-line manuals in the Info format, so you need a program called
"Info reader" to read the manuals.  One of such programs you are using
now.

   If you are new to Info and want to learn how to use it, type the
command `h' now.  It brings you to a programmed instruction sequence.

   To learn advanced Info commands, type `n' twice.  This brings you to
`Info for Experts', skipping over the `Getting Started' chapter.

* Menu:

* Getting Started::             Getting started using an Info reader.
* Advanced Info::               Advanced commands within Info.
* Creating an Info File::       How to make your own Info file.
--zz-Info: (info.info.gz)Top, 24 lines --Top-------------------------------
Welcome to Info version 4.2. Type C-h for help, m for menu item.

[your_prompt] whatis ls
ls                   (1)  - list directory contents

another prompt> apropos browser
Galeon [galeon](1)  - gecko-based GNOME web browser
lynx           (1)  - a general purpose distributed information browser 
	            for the World Wide Web
ncftp          (1)  - Browser program for the File Transfer Protocol
opera          (1)  - a graphical web browser
pilot          (1)  - simple file system browser in the style of the 
		    Pine Composer
pinfo          (1)  - curses based lynx-style info browser
pinfo [pman]   (1)  - curses based lynx-style info browser
viewres        (1x)  - graphical class browser for Xt

userprompt@host: cat --help
Usage: cat [OPTION] [FILE]...
Concatenate FILE(s), or standard input, to standard output.

  -A, --show-all           equivalent to -vET
  -b, --number-nonblank    number nonblank output lines
  -e                       equivalent to -vE
  -E, --show-ends          display $ at end of each line
  -n, --number             number all output lines
  -s, --squeeze-blank      never more than one single blank line
  -t                       equivalent to -vT
  -T, --show-tabs          display TAB characters as ^I
  -u                       (ignored)
  -v, --show-nonprinting   use ^ and M- notation, 
			   except for LFD and TAB
      --help     display this help and exit
      --version  output version information and exit

With no FILE, or when FILE is -, read standard input.

Report bugs to <bug-textutils@gnu.org>.

2.5.1.  การเชื่อมต่อและยกเลิกการเชื่อมต่อ

•  พิจารณาดูว่าคุณทำงานในโหมดเทกซ์หรือในโหมดกราฟฟิก.

   คุณทำงานในโหมดเทกซ์/โหมดกราฟฟิก (ขีดฆ่าโหมดใหนที่ใช้ไม่ได้)

•  ล็อกอินด้วยชื่อผู้ใช้และรหัสผ่านที่คุณกำหนดตอนติดตั้ง.

•  ล็อกเอ้าท์

•  ล็อกอินอีกครั้ง, ด้วยชื่อผู้ใช้ที่ไม่มีในระบบ

   ->เกิดอะไรขึ้น?

2.5.2.  รหัสผ่าน

 ล็อกอินอีกครั้งด้วยชื่อผู้ใช้และรหัสผ่านของคุณ.

•  เปลี่ยนรหัสผ่านของคุณเป็น P6p3.aa! และกด Enter .

   -> เกิดอะไรขึ้น?

•  ลองอีกครั้ง, คราวนี้ใช้รหัสผ่านที่เดาได้ง่าย, เช่น 123 หรือ aaa.

   -> เกิดอะไรขึ้น?

•  ลองอีกครั้ง, คราวนี้ไม่ใส่รหัสผ่านแต่กด Enter เลย.

   -> เกิดอะไรขึ้น?

•  ลองพิมพ์คำสั่ง psswd แทนที่จะพิมพ์ passwd  
  

   -> เกิดอะไรขึ้น?

	รหัสผ่านใหม่
	ถ้าคุณไม่ได้เปลี่ยนรหัสผ่านกลับเป็นของเดิมก่อนที่จะทำแบบฝึกหัด นี้, รหัสผ่านจะเป็น "P6p3.aa!". ให้เปลี่ยนรหัสผ่านหลังจากทำแบบฝึกหัดนี้!  หมายเหตุ ในบางระบบไม่อนุญาตให้ใช้รหัสผ่านเดิมนำมาใช้ใหม่, คือการเปลี่ยนรหัสผ่านกลับไปเป็นรหัสเดิมภายในจำนวนครั้งที่กำหนดหรือภายใน จำนวนครั้งที่เปลี่ยน, หรือทั้งสองอย่างจะทำไม่ได้.

2.5.3.  ไดเร็กตอรี่

 แบบฝึกหัดต่อไปนี้จะช่วยให้คุณได้เรียนรู้และสำผัสกับไดเร็กตอรี่

•  ป้อนคำสั่ง cd blah
  

   -> เกิดอะไรขึ้น?

• ป้อนคำสั่ง cd ..
  

   ระวังต้องมีช่องว่างระหว่าง "cd" และ ".."! และใช้คำสั่ง pwd.

   -> เกิดอะไรขึ้น?

•  แสดงข้อมูลของไดเร็กตอรี่ด้วยคำสั่ง ls.

   ->  คุณเห็นอะไร?

  ->   คุณคิดว่ามันคืออะไร?

  ->  ตรวจสอบด้วยคำสั่ง pwd.

• ป้อนคำสั่ง cd

   -> เกิดอะไรขึ้น?

•  ทำซ้ำอีกสองรอบ

   -> เกิดอะไรขึ้น?

•  แสดงข้อมูลของไดเร็กตอรี่นี้.

•  ลองสั่งคำสั่ง cd root
  

   -> เกิดอะไรขึ้น?

  ->  ไดเร็กตอรี่อะไรที่คุณจะเข้าไป?

•  ทำขั้นตอนที่ 4 อีกครั้ง.

   คุณมีวิธีที่จะหาว่าคุณอยู่ตำแหน่งใหนในระบบไฟล์แบบอื่นหรือไม่?

2.5.4. Files

•  เปลี่ยนไดเร็กตอรี่เป็น / และเข้าไปใน etc. สั่งคำสั่ง ls; ถ้าผลลัพท์มีมากจนล้นหน้าจอ, ทำให้หน้าต่างยาวขึ้น, หรือลองกด Shift+PageUp และ Shift+PageDown.

   ไฟล์ inittab มีคำตอบของคำถามแรกในรายการนี้. ลองใช้คำสั่ง file กับไฟล์ inittab.

    -> ชนิดของไฟล์ inittab คือ .....

•  ใช้คำสั่ง cat inittab และอ่านข้อมูลไฟล์.

   -> อะไรคือดีฟ้อลท์โหมดของคอมพิวเตอร์คุณ?

•  กลับไปยังโฮมไดเร็กตอรี่ด้วยการใช้คำสั่ง cd

•  ใช้คำสั่ง file .

   -> คำสั่งนี้ช่วยในการหาความหมายของ "." หรือไม่?

•  คุณสามารถดูข้อมูลของ "." ด้วยคำสั่ง cat ได้หรือไม่?

•  แสดงข้อมูลตัวช่วยของคำสั่ง cat ด้วยอ็อพชั่น --help. ใช้อ็อพชั่นสำหรับแสดงหมายเลขบรรทัดของเอาท์พุทเพื่อนับจำนวนผู้ใช้ที่แสดง ในไฟล์ /etc/passwd.

2.5.5. Getting help

• อ่าน man intro

• อ่าน man ls

• อ่าน info passwd

• ลองสั่งคำสั่ง apropos pwd

• ลองคำสั่ง man หรือ info ของ cd.

  -> คุณได้รายละเอียดเพิ่มเติมอะไรบ้าง?เกี่ยวกับ cd

• อ่าน ls --help and try it out.

3.1.1. Files

jaime:~/Documents> ls -l
total 80
-rw-rw-r--   1 jaime   jaime   31744 Feb 21 17:56 intro Linux.doc
-rw-rw-r--   1 jaime   jaime   41472 Feb 21 17:56 Linux.doc
drwxrwxr-x   2 jaime   jaime    4096 Feb 25 11:50 course

3.1.2.  เกี่ยวกับพาร์ติชั่น

videos/		cd-images/	pictures/

freddy:~> df -h
Filesystem          Size  Used Avail Use% Mounted on
/dev/hda8           496M  183M  288M  39% /
/dev/hda1           124M  8.4M  109M   8% /boot
/dev/hda5            19G   15G  2.7G  85% /opt
/dev/hda6           7.0G  5.4G  1.2G  81% /usr
/dev/hda7           3.7G  2.7G  867M  77% /var
fs1:/home           8.9G  3.7G  4.7G  44% /.automount/fs1/root/home

3.1.3. More file system layout

emmy:~> cd /
emmy:/> ls
bin/   dev/  home/    lib/         misc/  opt/     root/  tmp/  var/
boot/  etc/  initrd/  lost+found/  mnt/   proc/    sbin/  usr/

sandra:/lib> df -h .
Filesystem            Size  Used Avail Use% Mounted on
/dev/hda7             980M  163M  767M  18% /

3.2.1. The path

เมื่อคุณอยากให้ระบบทำงานตามสั่ง, โดยมากคุณไม่จำเป็นต้องใส่พาธที่เก็บคำสั่งแบบเต็ม. ยกตัวอย่าง, เรารู้แล้วว่าคำสั่ง ls อยู่ในไดเร็กตอรี่ /bin (จากการตรวจสอบด้วยคำสั่ง which -a ls), เวลาใช้เราไม่จำเป็นต้องใช้คำสั่ง /bin/ls เพื่อเรียกดูข้อมูลของไดเร็กตอรี่ปัจจุบัน.

ตัวแปร environment ที่ชื่อ PATH จะทำงานเกี่ยวข้องกับเรื่องนี้. ข้อมูลในตัวแปรจะมีรายการของไดเร็กตอรี่ที่มีไฟล์ที่เอ็กซีคิ้วท์ได้บรรจุ อยู่, และส่งผลให้ผู้ใช้ประหยัดเวลาในการพิมพ์และไม่ต้องจำว่าคำสั่งอยู่ในไดเร็ก ตอรี่ใหน. ดังนั้นข้อมูลตัวแปร path จะมีไดเร็กตอรี่หลายอันที่มีชื่อ bin อยู่ในชื่อของมัน, ดังตัวอย่างด้านล่าง. คำสั่ง echo ใช้แสดงข้อมูล ("$") ของตัวแปร PATH:

rogier:> echo $PATH
/opt/local/bin:/usr/X11R6/bin:/usr/bin:/usr/sbin/:/bin

ในตัวอย่างนี้, ไดเร็กตอรี่ /opt/local/bin, /usr/X11R6/bin, /usr/bin, /usr/sbin และ /bin จะถูกใช้สำหรับค้นหาคำสั่งหรือโปรแกรมเรียงตามลำดับ. เมื่อไรที่มันค้นเจอ, การค้นจะหยุด, แม้ว่ามันจะไม่ได้ค้นทุกไดเร็กตอรี่ที่มีในพาธ. วิธีการนี้อาจทำให้เกิดสถานะการณ์แปลกๆ. ตัวอย่างแรกตามด้านล่างนี้, ผู้ใช้บางคนที่รู้ว่ามีโปรแกรม sendsms อยู่สามารถเรียกใช้งานเพื่อส่งข้อความ SMS , ส่วนอีกคนแม้ว่าจะอยู่บนระบบเดียวกัน, แต่เธอไม่สามารถเรียกใช้งานได้. ข้อแตกต่างที่เป็นสาเหตุให้เรียกไม่ได้คือการคอนฟิกตัวแปร PATH ที่แตกต่างกัน.

[jenny@blob jenny]$ sendsms
bash: sendsms: command not found
[jenny@blob jenny]$ echo $PATH
/bin:/usr/bin:/usr/bin/X11:/usr/X11R6/bin:/home/jenny/bin
[jenny@blob jenny]$ su - tony
Password:
tony:~>which sendsms
sendsms is /usr/local/bin/sendsms

tony:~>echo $PATH
/home/tony/bin.Linux:/home/tony/bin:/usr/local/bin:/usr/local/sbin:\
/usr/X11R6/bin:/usr/bin:/usr/sbin:/bin:/sbin

ให้สังเกตุ การใช้คำสั่ง su (switch user), ซึ่งอนุญาตให้คุณรันเชลล์ใน environment ของผู้ใช้คนอื่น, บนสถานะที่คุณรู้รหัสผ่านของผู้ใช้อื่นนั้น.

เครื่องหมาย bachslash แสดงการต่อเนื่องของบรรทัดไปยังบรรทัดต่อไป, โดยไม่มี Enter แยกบรรทัดออกจากกัน.

ตัวอย่างถัดมา, ผู้ใช้ต้องการเรียกใช้คำสั่ง wc (word count) เพื่อตรวจสอบจำนวนบรรทัดของไฟล์, แต่ไม่มีอะไรเกิดขึ้น และเขาได้ยกเลิกคำสั่งโดยการกด Ctrl+C:

jumper:~> wc -l test

(Ctrl-C)
jumper:~> which wc
wc is hashed (/home/jumper/bin/wc)

jumper:~> echo $PATH
/home/jumper/bin:/usr/local/bin:/usr/local/sbin:/usr/X11R6/bin:\
/usr/bin:/usr/sbin:/bin:/sbin

การใช้คำสั่ง which แสดงให้เราเห็นว่าผู้ใช้รายนี้มีไดเร็กตอรี่ bin อยู่ในโฮมไดเร็กตอรี่, และมีโปรแกรมที่เรียกว่า wc เหมือนกัน. เนื่องจากโปรแกรมในโฮมไดเร็กตอรี่ถูกหาเจอในการหาพาธสำหรับเรียกใช้โปรแกรม wc, โปรแกรม ("ทำเอง") จะถูกเรียกใช้งาน, โดยอาจไม่เข้าใจข้อมูลอินพุท, ดังนั้นเราจึงต้องหยุดการทำคำสั่ง. มีหลายวิธีในการแก้ปัญหานี้ (ปกติมีหลายวิธีในการแก้ปัญหาในระบบยูนิกซ์/ลีนุกซ์): ทางหนึ่งคือการเปลี่ยนชื่อของโปรแกรม wc ที่ผู้ใช้สร้างขึ้น, หรือผู้ใช้ป้อนพาธเต็มของคำสั่งที่ต้องการเรียกใช้งาน, ซึ่งพาธเต็มสามารถหาได้ด้วยคำสั่ง which และตามด้วยอ็อพชั่น -a.

ถ้าผู้ใช้มีการใช้งานโปรแกรมในไดเร็กตอรี่อื่นบ่อยๆ, เขาสามารถเปลี่ยนค่าพาธให้มาดูไดเร็กตอรี่ของเขาในตอนท้าย:

jumper:~> export PATH=/usr/local/bin:/usr/local/sbin:/usr/X11R6/bin:\
/usr/bin:/usr/sbin:/bin:/sbin:/home/jumper/bin

	Changes are not permanent!
	หมายเหตุ เมื่อใช้คำสั่ง export ในเชลล์, การเปลี่ยนแปลงจะมีผลชั่วคราวเฉพาะเซ็สชั่นนั้นเท่านั้น(จนกว่าคุณจะ ล๊อกเอ้าท์). เมื่อเปิดเซสชั่นใหม่, แม้ว่าเซสชั่นเก่าจะยังทำงาน, ค่าพาธใหม่จะไม่มีผลต่อเซสชั่นใหม่. เราจะอธิบายใน หัวข้อ 7.2 ในการทำให้การเปลี่ยนแปลง environment นี้มีผลถาวร, โดยเพิ่มบรรทัดเหล่านี้ลงในคอนฟิกไฟล์.

3.2.2. Absolute and relative paths

พาธ, ซึ่งเป็นแนวทางที่คุณต้องการตามดูโครงร่างต้นไม้เพื่อไปยังไฟล์ที่ต้องการ, สามารถอ้างถึงทั้งจากลำต้นของต้นไม้ (คือไดเร็กตอรี่ / หรือ root directory). วิธีนี้, จะเริ่มพาธด้วยเครื่องหมาย slash และจะเรียกว่าพาธจริงหรือ absolute path, เพราะว่ามันไม่มีทางผิดพลาด: มีเพียงหนึ่งไฟล์ในระบบที่ตรงกับที่ต้องการ.

ในกรณีอื่น, ค่าพาธไม่ได้เริ่มต้นด้วยเครื่องหมาย slash และอาจสับสนระหว่าง ~/bin/wc (ในโฮมไดเร็กตอรี่ของผู้ใช้) และ bin/wc ใน /usr, จากตัวอย่างที่แล้ว. ค่าพาธที่ไม่ได้เริ่มต้นด้วย slash จะเป็นพาธที่อ้างอิงกับตัวอื่น.

ในพาธอ้างอิงหรือ relative path มีการใช้เครื่องหมายจุดเดี่ยว . และจุดคู่ .. สำหรับแทนไดเร็กตอรี่ปัจจุบันและไดเร็กตอรี่แม่. โดยมีตัวอย่างดังนี้:

• เมื่อคุณต้องการคอมไพล์ซอร์สโค้ด, คู่มือการติดตั้งมักจะบอกให้คุณรันคำสั่ง ./configure, ซึ่งจะรันโปรแกรม configure ที่อยู่ในไดเร็กตอรี่ปัจจุบัน (ที่มากับโค้ดใหม่), ไม่เหมือนกับการรันโปรแกรมคอนฟิกอื่นในระบบ.

•  ในไฟล์ HTML, พาธอ้างอิงมักใช้เพื่อสร้างโฮมเพจให้ง่ายต่อการย้ายไปยังส่วนอื่นของเวบ:

  <img alt="Garden with trees" src="../images/garden.jpg">

•  สังเกตุความแตกต่างอีกครั้ง:

  theo:~> ls /mp3 ls: /mp3: No such file or directory theo:~>ls mp3/ oriental/ pop/ sixties/

3.2.3. ไฟล์และไดเร็กตอรี่ที่มีความสำคัญสูงสุด

3.2.3.2. The shell

3.2.3.2.1.  เชลล์คืออะไร

เมื่อผู้เขียนดูคำอธิบายถึงแนวคิดของ เชลล์, มันสร้างความสับสนเกินกว่าที่คาด. คำอธิบายต่างๆ, ไม่ว่าจะเป็นการเปรียบเทียบง่ายๆ "เชลล์เปรียบเหมือนแกนบังคับล้อของรถยนต์", ไปจนถึงการกล่าวอย่างคลุมเครือในคู่มือ Bash ที่พูดว่า "Bash เป็น อินเตอร์พรีทเตอร์ภาษาคำสั่งที่ทำงานได้กับ sh-compatible", หรือคำประโยค, "เชลล์จัดการเรื่องการติดต่อระหว่างระบบและผู้ใช้". แต่เชลล์มีความหมายมากกว่านั้น.

วิธีมองเชลล์ที่ดีที่สุดคือเปรียบเทียบเป็นวิธีการพูดกับเครื่อง คอมพิวเตอร์, ภาษา. ผู้ใช้ส่วนมากรู้ว่ามีภาษาอื่น, เช่นภาษา ชี้-แล้ว-คลิก ของเดสก์ท้อป. แต่กับภาษาที่จะคุยกับคอมพิวเตอร์, ขณะที่ผู้ใช้รอเลือกสิ่งที่คอมพิวเตอร์หยิบยื่นให้. มันเป็นเรื่องยากสำหรับนักเขียนโปรแกรมที่จะรวมอ็อพชั่นทุกอย่างของการสั่ง งานให้อยู่ในรูป GUI-format. ดังนั้น, GUI ส่วนมากจึงมีความสามารถน้อยกว่าคำสั่งหรือคำสั่งที่กำหนดการทำงานในส่วน หลัง.

เชลล์, ในทางกลับกัน, เป็นวิธีติดต่อกับระบบในระดับก้าวหน้า, เนื่องจากมันอนุญาตให้ติดต่อแบบสองทางและผู้ใช้สามารถเริ่มการติดต่อได้. คู่สนทนาทั้งสองด้านมีสิทธิ์เท่ากัน, ดังนั้นการทดสอบแนวทางใหม่ๆสามารถทำได้. เชลล์ทำให้ผู้ใช้ทำงานกับระบบได้อย่างคล่องตัว. และยังทำให้ผู้ใช้สร้างคำสั่งใช้งานแบบอัตโนมัติได้.

3.2.3.2.2.  ชนิดของเชลล์

 เหมือนกับผู้คนที่รู้ภาษาอื่นและภาษาถิ่น, คอมพิวเตอร์รู้จักเชลล์หลายชนิด:

• sh หรือ Bourne Shell: เชลล์รุ่นแรกที่ยังมีใช้ในระบบยูนิกซ์และใน UNIX related environments. เป็นเชลล์พื้นฐาน, โปรแกรมมีขนาดเล็กและมีความสามารถจำกัด. เมื่อใช้กับโหมด POSIX-compatible, bash จะเลียนแบบการทำงานของเชลล์นี้.

• bash หรือ Bourne Again SHell: เชลล์มาตรฐานของโครงการ GNU, ทันสมัยและใช้งานได้คล่องตัว. เป็นเชลล์ที่แนะนำสำหรับผู้เริ่มต้นใช้ลีนุกซ์และขณะเดียวกันผู้ใช้ที่ชำนาญ แล้วก็สามารถใช้ได้อย่างมีประสิทธิภาพ. บนลีนุกซ์, bash เป็นเชลล์มาตรฐานสำหรับผู้ใช้ทั่วไป. เชลล์นี้ถูกเรียกว่า superset ของ Bourne shell, เนื่องจากมันมี add-ons และ plug-ins เพิ่มเติม. นี่หมายความว่า Bourne Again SHell ทำงานเข้ากันได้กับ Bourne Shell: คำสั่งที่ทำงานได้กับ sh, จะทำงานได้กับ bash. แต่ในทางกลับกันอาจใช้กันไม่ได้. ตัวอย่างในหนังสือนี้ใช้ bash.

• csh หรือ C SHell: รูปแบบของเชลล์นี้ลอกแบบมาจากภาษาซี. บางครั้งนักเขียนโปรแกรมก็ต้องการใช้งาน.

• tcsh หรือ Turbo C SHell: เป็นรุ่นปรับปรุงของ C SHell, มีหน้าจอติดต่อกับผู้ใช้ที่ใช้งานง่ายและทำงานรวดเร็ว.

• ksh หรือ Korn SHell: บางครั้งเป็นที่ต้องการของคนที่มีพื้นจากระบบยูนิกซ์มาก่อน. เป็นรุ่นปรับปรุงของ Bourne Shell; มีคอนฟิกมาตรฐานที่ซับซ้อนไม่เหมาะกับคนที่เริ่มใช้งานใหม่.

 ในไฟล์ /etc/shells มีข้อมูลภาพรวมของเชลล์ที่ใช้บนระบบลีนุกซ์:

mia:~> cat /etc/shells /bin/bash /bin/sh /bin/tcsh /bin/csh

	บอร์นเชลล์หลอก
	หมายเหตุ /bin/sh ปกติจะลิ้งค์ไป Bash, ซึ่งจะทำงานใน Bourne shell compatible mode เมื่อถูกเรียกวิธีนี้.

 เชลล์ดีฟ้อลท์ของคุณจะถูกตั้งค่าไว้ในไฟล์ /etc/passwd, ดังตัวอย่างด้านล่างสำหรับผู้ใช้ mia:

mia:L2NOfqdlPrHwE:504:504:Mia Maya:/home/mia:/bin/bash

ในการเปลี่ยนจากเชลล์หนึ่งไปอีกเชลล์, ทำได้โดยการป้อนชื่อเชลล์ใหม่ในเทอร์มินอลที่ใช้. ระบบจะหาไดเร็กตอรี่ที่มีชื่อไฟล์นั้นด้วยการใช้ค่าในตัวแปร PATH, และเนื่องจากเชลล์เป็นไฟล์ที่เอ็กซีคิ้วท์ได้ (โปรแกรม), เชลล์ปัจจุบันจะสั่งเอ็กซีคิ้วท์มัน. ปกติหลังการเอ็กซีคิ้วท์จะได้ prompt ใหม่, เพราะว่าเชลล์แต่ละตัวมี prompt ที่เป็นเอกลักษณ์:

mia:~> tcsh [mia@post21 ~]$

3.2.3.2.3. Which shell am I using?

ถ้าคุณไม่รู้ว่าตัวเองใช้เชลล์อะไรอยู่, ให้ตรวจสอบจากบรรทัดข้อมูล account ของคุณในไฟล์ /etc/passwd หรือจะใช้คำสั่ง

echo $SHELL

3.2.3.3. Your home directory

โฮมไดเร็กตอรี่ของคุณเป็นดีฟ้อลท์ไดเร็กตอรี่เมื่อคุณเข้าระบบ. โดยมากมันจะเป็นไดเร็กตอรี่ย่อยของ /home, แม้ว่าบางครั้งก็อาจมีการเปลี่ยนแปลง. โฮมไดเร็กตอรี่ของคุณอาจอยู่บนฮาร์ดดิสก์ของเซิฟเวอร์ในเครือข่าย. ในกรณีนั้นโฮมไดเร็กตอรี่ของคุณอาจเป็น /nethome/your_user_name. หรืออาจเป็น /disk5/HU/07/jgillard. ขึ้นอยู่กับการตั้งค่าโดยผู้ดูแลระบบ.

ไม่ว่าจะเป็นไดเร็กตอรี่ใหน, คุณไม่ต้องกังวลในเรื่องนี้. พาธถูกต้องที่ชี้ไปโฮมไดเร็กตอรี่ของคุณจะเก็บไว้ในตัวแปร HOME, กรณีโปรแกรมอาจต้องการข้อมูลพาธนี้. คุณสามารถตรวจดูข้อมูลของตัวแปรนี้ด้วยคำสั่ง echo:

orlando:~> echo $HOME /nethome/orlando

คุณสามารถทำอะไรก็ได้ในโฮมไดเร็กตอรี่ของคุณ. สามารถใส่ไฟล์และไดเร็กตอรี่เท่าไรก็ได้ตามที่คุณต้องการ, แม้กระนั้นจำนวนข้อมูลสูงสุดจะถูกจำกัดเพราะฮาร์ดแวร์และขนาดของพาร์ติชั่น, และบางครั้งก็ถูกจำกัดด้วยโควต้าที่ผู้ดูแลระบบตั้งไว้. การจำกัดขนาดพื้นที่บนฮาร์ดดิสก์เป็นเรื่องปกติที่ทำกันเนื่องจากพื้นที่ ฮาร์ดดิสก์ยังคงมีราคาแพง. ทุกวันนี้, การจำกัดพื้นที่จะถูกใช้กันอย่างกว้างขวาง. คุณสามารถตรวจสอบถ้าคุณถูกจำกัดพื้นที่ใช้งานได้ด้วยคำสั่ง quota:

pierre@lamaison:/> quota -v Diskquotas for user pierre (uid 501): none

กรณ๊ที่มีการใช้โควต้า, คุณจะได้รายการของพาร์ติชั่นที่จำกัดและค่าจำกัดเฉพาะอื่นๆ. การใช้เกินค่าที่จำกัดไว้อาจทำได้หากใช้งานในช่วงที่ระบบทำงานเบา. รายละเอียดเพิ่มเติมสามารถดูด้วยคำสั่ง info quota หรือ man quota.

	No Quota?
	ถ้าระบบของคุณไม่มีคำสั่ง quota, แสดงว่าไม่มีการจำกัดการใช้งานระบบไฟล์.

เครื่องหมายแสดงโฮมไดเร็กตอรี่ของคุณแสดงด้วย tilde (~), เป็นทางลัดไป /path_to_home/user_name. ข้อมูลพาธเดียวกันนี้เก็บไว้ในตัวแปร HOME, ดังนั้นคุณไม่ต้องทำอะไรในการนำมาใช้. ตัวอย่าง: การเปลี่ยนไดเร็กตอรี่จาก /var/music/albums/arno/2001 ไปยังไดเร็กตอรี่ images ในโฮมไดเร็กตอรี่ของคุณสามารถสั่งด้วยคำสั่ง:

rom:/var/music/albums/arno/2001> cd ~/images rom:~/images> pwd /home/rom/images

 ตอนหลังๆของบทนี้ เราจะพูดถึงคำสั่งในการจัดการไฟล์และไดเร็กตอรี่เพื่อให้โฮมไดเร็กตอรี่ของคุณดูเป็นระเบียบมากขึ้น.

3.2.4. The most important configuration files

ดังที่เราได้พูดไปแล้ว, คอนฟิกไฟล์ส่วนมากจะเก็บไว้ในไดเร็กตอรี่ /etc. การดูข้อมูลในไฟล์สามารถดูด้วยคำสั่ง cat, ซึ่งเป็นคำสั่งส่งเทกซ์ไฟล์ไปยังเอาท์พุทมาตรฐาน (ปกติแล้วคือจอมอนิเตอร์). รูปแบบคำสั่งก็ไม่ยุ่งยาก:

cat file1 file2 ... fileN

ในบทนี้เราจะพูดถึงภาพรวมของไฟล์คอนฟิกที่ใช้ทั่วไป. อาจไม่ใช่รายการที่สมบูรณ์นัก. เมื่อเพิ่มชุดโปรแกรมพิเศษในระบบ อาจต้องเพิ่มไฟล์คอนฟิกพิเศษลงไปในไดเร็กตอรี่ /etc. เมื่ออ่านคอนฟิกไฟล์, คุณจะพบว่ามันมีคำอธิบายค่าต่างๆที่เขียนได้ดี. บางไฟล์ยังมี man page ซึ่งมีคู่มือเฉพาะ, เช่น man group.

เนื้อหาในหนังสือเล่มนี้จะมีข้อมูลเกี่ยวกับไฟล์เหล่านี้และเจาะลึกบางตัวในรายละเอียด.

3.2.5. The most common devices

อุปกรณ์หรือ Device, หมายถึงอุปกรณ์รอบข้างที่เชื่อมต่อกับพีซีที่ไม่ใช่ตัว CPU เอง, จะถูกใส่ในระบบที่ไดเร็กตอรี่ /dev. วิธีการจัดการของยูนิกซ์แบบนี้มีประโยชน์คือทั้งผู้ใช้และระบบไม่ต้องกังวล เกี่ยวกับสเป็คของอุปกรณ์มากนัก.

ผู้ใช้ลีนุกซ์หรือยูนิกซ์มือใหม่จะมึนกับชื่อใหม่ๆมากมายที่เขาจะต้อง เรียนรู้. เพื่อให้ง่ายเราจะสรุปรายการของอุปกรณ์ทั่วไปดังตารางด้านล่าง.

3.2.6. The most common variable files

ในไดเร็กตอรี่ /var เราจะพบชุดของไดเร็กตอรี่ที่เก็บข้อมูลเฉพาะของ non-constant data ข้อมูลที่ไม่คงที่ (ตรงข้ามกับโปรแกรมหรือคอนฟิกไฟล์, ที่เปลี่ยนไม่บ่อยหรือไม่เปลี่ยนเลย). ทุกไฟล์ที่มีการเปลี่ยนแปลงบ่อย, เช่น log ไฟล์, เมล์บ็อกซ์, lock files, spooler เป็นต้น. ถูกเก็บไว้ในไดเร็กตอรี่ย่อยของ /var.

ในแง่ความปลอดภัย ไฟล์เหล่านี้ปกติจะเก็บแยกส่วนจากระบบไฟล์หลัก, ดังนั้นเราจึงไม่ต้องกังวลและตั้งค่า permission ที่เข้มงวดถ้าจำเป็น. มีไฟล์จำนวนหนึ่งที่ต้องการเปิดใช้งานมากกว่าปกติ, เช่น /var/tmp, ซึ่งต้องการให้ทุกคนสามารถเขียนได้. การอ่านเขียนโดยผู้ใช้จะเกิดขึ้นที่นี่, ซึ่งอาจเป็นการกระทำของผู้ใช้อินเตอร์เนทนิรนามที่เชื่อมต่อกับระบบของคุณ. นี่เป็นเหตุผลส่วนหนึ่งว่าทำไมไดเร็กตอรี่ /var รวมทั้งไดเร็กตอรี่ย่อยจึงอยู่ในพาร์ติชั่นแยกต่างหาก. ด้วยวิธีนี้, จะทำให้ไม่เกิดความเสียหายต่อระบบที่เกิดจากมีคนส่งเมล์ขยะจำนวนมากมาให้ ระบบคุณ,

/var/tmp and /tmp

ไฟล์ใน /tmp สามารถลบได้โดยไม่ต้องแจ้งเตือน, ด้วยการทำงานปกติของระบบหรือเพราะระบบรีบูท. ในบางระบบ (เฉพาะงาน), จะทำการลบข้อมูลใน /var/tmp โดยไม่แจ้งเตือนล่วงหน้า. อย่างไรก็ตาม, เพราะมันไม่ใช่การทำงานตามค่าดีฟ้อลท์, เราแนะนำให้ใช้ไดเร็กตอรี่ /var/tmp สำหรับเก็บข้อมูลไฟล์ที่ใช้ชั่วคราว. เมื่อสงสัย, ตรวจสอบกับผู้ดูแลระบบของคุณ. ถ้าคุณจัดการระบบด้วยตัวคุณเอง, คุณสามารถแน่ใจได้ว่ามันเป็นที่ปลอดภัยถ้าคุณไม่เปลี่ยนมัน ไม่ว่าจะทำอะไร, พยายามเข้มงวดกับสิทธิ์ที่ให้แก่ผู้ใช้ทั่วไป - ไม่ควรเก็บไฟล์ใต้ไดเร็กตอรี่ root (/) โดยตรงของระบบไฟล์. อย่าเก็บในไดเร็กตอรี่ /usr หรือไดเร็กตอรี่ย่อยบางตัวหรือในที่หวงห้าม. จะทำให้ระบบมีความปลอดภัย.

หนึ่งในระบบความปลอดภัยของระบบยูนิกซ์, ซึ่งถูกนำมาใช้กับเครื่องลีนุกซ์ด้วยเหมือนกัน, คือวิธีการเก็บ log, ซึ่งเก็บการทำงานทุกอย่างของผู้ใช้, โพรเซส, system events เป็นต้น. คอนฟิกไฟล์ที่เรียกว่า syslogdaemon จะพิจารณาว่าข้อมูล log อะไรจะเก็บไว้นานแค่ใหน. ที่เก็บ log ตามค่าดีฟ้อลท์จะอยู่ที่ /var/log, ประกอบด้วยไฟล์ต่างๆสำหรับ access log, server logs, system message เป็นต้น.

ในไดเร็กตอรี่ /var เรามักจะพบข้อมูลดาต้าเซิฟเวอร์, ซึ่งจะเก็บไว้ที่นี่เพื่อแยกมันจากข้อมูลสำคัญเช่นโปรแกรมของเซิฟเวอร์และ คอนฟิกไฟล์. ตัวอย่างเช่นไดเร็กตอรี่ /var/www ในระบบลีนุกซ์, ซึ่งประกอบด้วยหน้าเพจ HTML จริง, สคริปและอิมเมจของเวบเซิฟเวอร์ที่แสดงข้อมูล. ชุดไดเร็กตอรี่ของ FTP server (ข้อมูลให้เครื่องอื่นดาวน์โหลดไฟล์ข้ามเครื่อง) จะเก็บไว้ในไดเร็กตอรี่ย่อยหนึ่งของ /var เช่นกัน. เพราะข้อมูลนี้เข้าถึงได้จากบุคคลภายนอกและมีการเปลี่ยนแปลงบ่อย, มันจึงปลอดภัยที่จะเก็บข้อมูลที่นี่, แยกจากพาร์ติชั่นหรือไดเร็กตอรี่ที่ข้อมูลมีผลกับระบบ.

ในการติดตั้งใช้งานเป็นเครื่องเวิร์คสเตชั่น, ไดเร็กตอรี่ /var/spool อย่างน้อยจะมีไดเร็กตอรี่ cron อยู่, ประกอบด้วยตารางงานที่ทำเป็นประจำ. ในการทำงานออฟฟิสปกติไดเร็กตอรี่นี้จะมี lpd ด้วย, ซึ่งจะเก็บข้อมูลคิวในการพิมพ์ และคอนฟิกไฟล์ของเครื่องพิมพ์เช่นเดียวกับ log files ของเครื่องพิมพ์.

ในระบบเซิฟเวอร์ เรามักจะพบไดเร็กตอรี่ /var/spool/mail, ประกอบด้วยเมล์ที่เข้ามาของผู้ใช้, เรียงแบบหนึ่งไฟล์ต่อหนึ่งอินบอกซ์ของผู้ใช้, ไดเร็กตอรี่ที่เกี่ยวข้องคือ mqueue, ซึ่งเป็นพื้นที่รวบรวมเมล์ที่ยังไม่ได้ส่ง. ส่วนนี้ของระบบเป็นส่วนที่ข้อมูลวิ่งเข้าออกมากบนระบบเมล์เซิฟเวอร์ที่มีผู้ ใช้หลายคน. ระบบเซิฟเวอร์ใหม่ๆยังใช้ไดเร็กตอรี่ /var/spool ในการจัดการข้อมูลจำนวนมากด้วย.

ไดเร็กตอรี่ /var/lib/rpm มีข้อมูลเฉพาะของลีนุกซ์สายพันธ์ RPM-based (RedHat Package Manager) ; มันเป็นที่ที่เก็บข้อมูลของชุดโปรแกรม RPM. โปรแกรมจัดการแพ็กเกจอื่นก็เก็บในไดเร็กตอรี่ย่อยบางที่ของ /var เหมือนกัน.

3.3.1. Viewing file properties การตรวจดูคุณสมบัติของไฟล์

krissie:~/mp3> ls
Albums/  Radio/  Singles/  gene/  index.html

krissie:~/mp3> ls -a
./   .thumbs  Radio     gene/
../  Albums/  Singles/  index.html

krissie:~/mp3> ls -l Radio/
total 8
drwxr-xr-x    2 krissie krissie  4096 Oct 30  1999 Carolina/
drwxr-xr-x    2 krissie krissie  4096 Sep 24  1999 Slashdot/

krissie:~/mp3> ls -ld Radio/
drwxr-xr-x    4 krissie krissie  4096 Oct 30  1999 Radio/

krissie:~/mp3> ls -ltr
total 20
drwxr-xr-x    4 krissie krissie  4096 Oct 30  1999 Radio/
-rw-r--r--    1 krissie krissie   453 Jan  7  2001 index.html
drwxrwxr-x   30 krissie krissie  4096 Oct 20 17:32 Singles/
drwxr-xr-x    2 krissie krissie  4096 Dec  4 23:22 gene/
drwxrwxr-x   13 krissie krissie  4096 Dec 21 11:40 Albums/

3.3.1.2. More tools

เพื่อหาข้อมูลเพิ่มเติมเกี่ยวกับชนิดของข้อมูลที่เรากำลังทำงาน, เราใช้คำสั่ง file. โดยใส่ข้อมูลเพื่อตรวจเช็คคุณสมบัติของไฟล์ในระบบไฟล์, ตัวอย่าง:

mike:~> file Documents/ Documents/: directory mike:~> file high-tech-stats.pdf high-tech-stats.pdf: PDF document, version 1.2 mike:~> file Nari-288.rm Nari-288.rm: RealMedia file mike:~> file bijlage10.sdw bijlage10.sdw: Microsoft Office Document mike:~> file logo.xcf logo.xcf: GIMP XCF image data, version 0, 150 x 38, RGB Color mike:~> file cv.txt cv.txt: ISO-8859 text mike:~> file image.png image.png: PNG image data, 616 x 862, 8-bit grayscale, non-interlaced mike:~> file figure figure: ASCII text mike:~> file me+tux.jpg me+tux.jpg: JPEG image data, JFIF standard 1.01, resolution (DPI), "28 Jun 1999", 144 x 144 mike:~> file 42.zip.gz 42.zip.gz: gzip compressed data, deflated, original filename, `42.zip', last modified: Thu Nov 1 23:45:39 2001, os: Unix mike:~> file vi.gif vi.gif: GIF image data, version 89a, 88 x 31 mike:~> file slide1 slide1: HTML document text mike:~> file template.xls template.xls: Microsoft Office Document mike:~> file abook.ps abook.ps: PostScript document text conforming at level 2.0 mike:~> file /dev/log /dev/log: socket mike:~> file /dev/hda /dev/hda: block special (3/0)

คำสั่ง file มีอ็อพชั่นหลายตัว, หนึ่งในนั้นคืออ็อพชั่น -z เพื่อดูลึกลงไปในไฟล์ที่บีบอัดข้อมูล. ดู info file ในรายละเอียด. จำไว้ว่าผลของคำสั่ง file เป็นเพียงข้อมูลนำทาง. พูดอีกอย่างคือคำสั่ง file อาจให้ผลผิดพลาดได้.

	ทำไมต้องรู้ชนิดและฟอร์แมทของไฟล์
	อธิบายสั้นๆ, ถ้าเราจะใช้คำสั่ง command line tools ที่จะดูข้อมูลของ ไฟล์ข้อความ, tools นี้จะไม่ทำงานถ้าใช้กับไฟล์ผิดประเภท. กรณีแย่สุด, มันจะป่วนหน้าจอเทอร์มินอลและ/หรือ มีเสียงบี้บ. ถ้าเกิดเหตุการณ์นี้กับคุณ, ให้ปิดเทอร์มินอลเซสชั่นและเปิดอันใหม่. ถ้าทำได้พยายามหลีกเลี่ยงไม่ให้มันเกิดขึ้น, เพราะมันจะไปกวนสมาธิคนอื่น.

3.3.2.  การลบและสร้างไฟล์และไดเร็กตอรี่

[newuser@blob user]$ ls -al
total 32
drwx------   3 user 	user        4096 Jan 16 13:32 .
drwxr-xr-x   6 root     root        4096 Jan 16 13:32 ..
-rw-r--r--   1 user 	user      24 Jan 16 13:32 .bash_logout
-rw-r--r--   1 user 	user     191 Jan 16 13:32 .bash_profile
-rw-r--r--   1 user 	user     124 Jan 16 13:32 .bashrc
drwxr-xr-x   3 user 	user    4096 Jan 16 13:32 .kde
-rw-r--r--   1 user 	user    3511 Jan 16 13:32 .screenrc
-rw-------   1 user 	user      61 Jan 16 13:32 .xauthDqztLr

olduser:~> ls
app-defaults/ crossover/   Fvwm@     mp3/      OpenOffice.org638/
articles/     Desktop/     GNUstep/  Nautilus/ staroffice6.0/
bin/          Desktop1/    images/   nqc/      training/
brol/         desktoptest/ Machines@ ns_imap/  webstart/
C/            Documents/   mail/     nsmail/   xml/
closed/       Emacs@       Mail/     office52/ Xrootenv.0

3.3.2.2. The tools

3.3.2.2.1. Creating directories

วิธีการเก็บข้อมูลคือการให้พื้นที่เฉพาะสำหรับไฟล์โดยการสร้างไดเร็กตอ รี่และไดเร็กตอรี่ย่อย (หรือจะเรียกว่าโฟลเดอร์และโฟลเดอร์ย่อยถ้าคุณถนัด). วิธีการทำได้โดยใช้คำสั่ง mkdir.

richard:~> mkdir archive richard:~> ls -ld archive drwxrwxrwx 2 richard richard 4096 Jan 13 14:09 archive/

Creating directories and subdirectories in one step is done using the -p option:

richard:~> cd archive richard:~/archive> mkdir 1999 2000 2001 richard:~/archive> ls 1999/ 2000/ 2001/ richard:~/archive> mkdir 2001/reports/Restaurants-Michelin/ mkdir: cannot create directory `2001/reports/Restaurants-Michelin/': No such file or directory richard:~/archive> mkdir -p 2001/reports/Restaurants-Michelin/ richard:~/archive> ls 2001/reports/ Restaurants-Michelin/

ถ้าไฟล์ใหม่ต้องการมีค่า permission แตกต่างจากค่าดีฟ้อลท์ของไฟล์ใหม่, เราสามารถกำหนดได้โดยยังใช้คำสั่ง mkdir เหมือนเดิม, ดูหน้า info ในรายละเอียด. เราจะพูดถึงการเข้าถึงไฟล์ในหัวข้อถัดไปเกี่ยวกับความปลอดภัยของไฟล์.

ชื่อของไดเร็กตอรี่จะตั้งตามกฏที่ใช้กับชื่อไฟล์. หนึ่งในข้อกำหนดที่สำคัญที่สุดคือคุณไม่สามารถมีไฟล์สองไฟล์ที่มีชื่อ เดียวกันในหนึ่งไดเร็กตอรี่ (จำไว้ว่าในลีนุกซ์, เหมือนกับยูนิกซ์, คือเป็นระบบปฏิบัติการที่ใช้ตัวพิมพ์ใหญ่และตัวพิมพ์เล็กมีความหมายแตกต่าง กัน). ชื่อของไฟล์สามารถยาวได้ไม่จำกัด, แต่ปกติจะตั้งไม่เกิน 80 ตัวอักษร, เพื่อให้แสดงหนึ่งบรรทัดพอดีในหน้าจอเทอร์มินอล. คุณสามารถใช้ตัวอักษรอะไรก็ได้ในชื่อไฟล์, แต่เราแนะนำว่าให้หลีกเลี่ยงตัวอักษรที่มีความหมายพิเศษกับเชลล์, เมื่อคุณสับสน, ให้ตรวจสอบกับ Appendix C.

3.3.2.2.2. Moving files

เมื่อเรามีโครงสร้างที่เหมาะสมในโฮมไดเร็กตอรี่ของเราแล้ว, ก็เป็นเวลาที่จะล้างไฟล์ที่เราไม่ต้องการ โดยการใช้คำสั่ง mv:

richard:~/archive> mv ../report[1-4].doc reports/Restaurants-Michelin/

 คำสั่งนี้ใช้สำหรับการเปลี่ยนชื่อไฟล์ด้วยเหมือนกัน:

richard:~> ls To_Do -rw-rw-r-- 1 richard richard 2534 Jan 15 12:39 To_Do richard:~> mv To_Do done richard:~> ls -l done -rw-rw-r-- 1 richard richard 2534 Jan 15 12:39 done

 เห็นได้ชัดเจนว่ามีเพียงชื่อไฟล์เท่านั้นที่เปลี่ยนไป. ส่วนคุณสมบัติอื่นยังคงเหมือนเดิม.

ข้อมูลรายละเอียดเกี่ยวกับรูปแบบคำสั่งและความสามารถของคำสั่ง mv สามารถหาได้ใน man หรือ info pages. เมื่อคุณเจอปัญหาการใช้งานคำสั่ง คุณควรอ่านคู่มือคำสั่งเป็นอย่างแรก. คำตอบส่วนใหญ่จะมีในคู่มือ. แม้คนที่ใช้งานมานานก็ยังต้องอ่านทุกวัน, ดังนั้นผู้ใช้มือใหม่ควรอ่านมันทุกครั้ง หลังจากนั้นไม่นาน, คุณจะรู้จักอ็อพชั่นมาตรฐานที่ใช้กันทั่วไป, แต่คู่มือคำสั่งก็ยังเป็นแหล่งข้อมูลแรกที่คุณต้องการ. หมายเหตุ ข้อมูลที่ประกอบใน HOWTOs, FAQs, man pages และข้อมูลจากแหล่งอื่น ได้ถูกรวบรวมไว้ใน info pages เป็นระยะ, ทำให้มันเป็นข้อมูลที่อัพเดทที่สุด.(ที่มีมากับระบบ).

3.3.2.2.3. Copying files

การคัดลอกไฟล์และไดเร็กตอรี่สามารถทำได้ด้วยคำสั่ง cp. อ็อพชั่นหนึ่งที่มีประโยชน์มากคือ recursive copy (copy ไฟล์ที่เน้นทั้งหมดและไฟล์ในไดเร็กตอรี่ย่อยด้วย), ด้วยการใช้อ็อพชั่น -R. รูปแบบทั่วไปคือ

cp [-R] fromfile tofile

ตัวอย่างเช่น ผู้ใช้ newguy, ต้องการมีหน้าจอ Gnome เดสก์ท้อป เหมือนกับที่ oldguy มี. วิธีการทำวิธีหนึ่งคือการคัดลอกไฟล์ตั้งค่าเดสก์ท้อปของ oldguy ไปยังโฮมไดเร็กตอรี่ ของ newguy:

victor:~> cp -R ../oldguy/.gnome/ .

คำสั่งนี้จะแสดงข้อความผิดพลาดเกี่ยวกับ file permissions, เราจะพูดถึงในส่วนถัดไปถึงวิธีเปลี่ยนค่า permission เพื่อแก้ปัญหา.

3.3.2.2.4. Removing files

ใช้คำสั่ rm เพื่อลบไฟล์หนึ่งไฟล์, ส่วนคำสั่ง rmdir ใช้ลบไดเร็กตอรี่ที่ว่างเปล่า. (ใช้คำสั่ง ls -a เพื่อตรวจดูว่าไดเร็กตอรี่นั้นว่างหรือไม่). คำสั่ง rm ก็มีอ็อพชั่นเพื่อลบไดเร็กตอรี่ที่มีข้อมูลและไดเร็กตอรี่ย่อยทั้งหมดด้วย เหมือนกัน, อ่าน info pages ในการใช้งานและอ็อพชั่นที่อันตราย.

	How empty can a directory be?
	เป็นเรื่องปกติที่ไดเร็กตอรี่ .  (จุด) และ .. (จุดจุด) ไม่สามารถลบได้, เนื่องจากมันจำเป็นต้องมีในไดเร็กตอรี่ว่างเพื่อเป็นตัวกำหนดลำดับใน โครงสร้างระบบไฟล์.

บนลีนุกซ์, เหมือนกับบนยูนิกซ์, คือมันจะไม่เหลือร่อยรอยทิ้งไว้ , แม้ว่าโปรแกรมกราฟฟิกสามารถทำได้, แต่ไม่ใช่สำหรับเชลล์. ดังนั้นเมื่อไฟล์ถูกลบ, มันจะหายไปจริงๆ, และโดยทั่วไปมันจะไม่มีทางที่จะนำกลับมายกเว้นคุณมีการสำรองข้อมูลไว้, หรือคุณเร็วพอและมีผู้ดูแลระบบที่ดี. เพื่อป้องกันความเสียหายจากผู้ใช้มือใหม่ที่อาจเผลอลบไฟล์, การใช้คำสั่งแบบที่ต้องยืนยันคำสั่งของ rm, cp, และ mv สามารถทำได้โดยใส่อ็อพชั่น -i. ซึ่งจะทำให้ระบบไม่ทำงานทันทีที่ได้รับคำสั่ง. แต่จะถามเพื่อยืนยัน, ให้ผู้ใช้กด Enter อีกครั้งเพื่อบังคับให้ทำงาน:

mary:~> rm -ri archive/ rm: descend into directory `archive'? y rm: descend into directory `archive/reports'? y rm: remove directory `archive/reports'? y rm: descend into directory `archive/backup'? y rm: remove `archive/backup/sysbup200112.tar'? y rm: remove directory `archive/backup'? y rm: remove directory `archive'? y

เราจะพูดถึงการทำคำสั่งนี้ให้เป็นคำสั่งดีฟ้อลท์ใน บทที่ 7, ซึ่งเป็นเรื่องการปรับแต่ง รูปแบบเชลล์ตามแบบที่คุณต้องการ.

3.3.3. Finding files การค้นหาไฟล์

tina:~> which acroread
/usr/bin/which: no acroread in (/bin:/usr/bin:/usr/bin/X11)

tina:~> export PATH=$PATH:/opt/acroread/bin

tina:~> echo $PATH
/bin:/usr/bin:/usr/bin/X11:/opt/acroread/bin

gerrit:~> which -a ls
ls is aliased to `ls -F --color=auto'
ls is /bin/ls

tille@www:~/mail$ alias ls
alias ls='ls --color'

3.3.3.3. Find and locate

คำสั่งต่อไปนี้เป็นคำสั่งเพื่อใช้หาไฟล์ที่ไม่ได้อยู่ในพาธของผู้ใช้. คำสั่ง find, เป็นที่รู้จักดีจากยูนิกซ์, ว่ามีประโยชน์มาก, แต่อาจมีรูปแบบการใช้ที่ยุ่งยากบ้าง, อย่างไรก็ตาม โปรแกรม GNU find, แก้ปัญหาของรูปแบบคำสั่งแล้ว. คำสั่งนี้ไม่เพียงทำให้คุณสามารถหาไฟล์, มันยังหาขนาดไฟล์, วันที่ของการเปลี่ยนแปลงครั้งล่าสุดและคุณสมบัติของไฟล์ เป็นเงื่อนไขในการค้นหาได้ด้วย. รูปแบบทั่วไปคือการใช้หาชื่อไฟล์:

find <path> -name <searchstring>

 คำสั่งนี้อธิบายได้ว่า "หาทุกไฟล์และไดเร็กตอรี่ในพาธที่ระบุ, และแสดงชื่อของไฟล์ตามที่ระบุในชื่อที่ต้องการค้นหา" (ไม่ใช่ข้อมูลในไฟล์).

อีกความสามารถหนึ่งของ find คือใช้ค้นหาไฟล์ที่มีขนาดที่แน่นอน, ดังตัวอย่างข้างล่าง, ที่ผู้ใช้ peter ต้องการหาทุกไฟล์ในไดเร็กตอรี่ปัจจุบัน, ที่มีขนาดมากกว่า 5 MB:

peter:~> find . -size +5000k psychotic_chaos.mp3

ถ้าคุณดูใน man pages, คุณจะเห็นว่า find สามารถใช้คำสั่งเพิ่มเติมทำงานกับไฟล์ที่หาพบ. ตัวอย่างเช่นการลบไฟล์. เป็นเรื่องที่ควรทดสอบก่อนโดยไม่ใช้อ็อพชั่น -exec , หลังจากนั้นคำสั่งสามารถเรียกกลับมาและเพิ่มการลบไฟล์เข้าไป. ด้านล่างเป็นตัวอย่างของการค้นหาไฟล์ที่มีนามสกุล .tmp:

peter:~> find . -name "*.tmp" -exec rm {} \; peter:~>

	Optimize!
	คำสั่งนี้จะเรียกใช้ rm ทุกครั้งที่เจอไฟล์ที่ค้นหา. ซึ่งบางทีมันก็อาจเป็นจำนวนพันหรือล้านครั้ง. บางครั้งก็ทำให้ระบบคุณทำงานหนัก. วิธีใช้งานที่ดีกว่าคือ การใช้ไปป์ (|) และ คำสั่ง xargs กับคำสั่ง rm เป็นอาร์กิวเม้นท์. วิธีนี้, rm จะ ถูกเรียกใช้เมื่อได้รับข้อมูล command line เต็ม, แทนที่จะเป็นทุกไฟล์. ดู บทที่ 5 สำหรับการใช้ I/O redirection เพื่อทำให้งานประจำวันง่ายขึ้น.

ต่อมา (ในปี 1999 ตามที่บันทึกใน man pages, หลังจากที่ใช้ find มา 20 ปี), คำสั่ง locate ถูกพัฒนาขึ้น. โปรแกรมนี้ใช้ง่าย, แต่มีข้อจำกัดมากกว่า find, เนื่องจากผลลัพท์ที่ได้จะขึ้นอยู่กับ file index database ที่อัพเดทเพียงหนึ่งครั้งต่อวัน. ในทางกลับกัน, การค้นในฐานข้อมูลของ locate ใช้ทรัพยากรน้อยกว่าคำสั่ง find ดังนั้นจะแสดงผลลัพท์ได้ทันใจ.

ลีนุกซ์รุ่นใหม่จะใช้คำสั่ง slocate, เป็นคำสั่ง locate รุ่นปรับปรุงด้านความปลอดภัยป้องกันผู้ใช้ไม่ให้เข้าถึงผลของคำสั่งถ้าเขา ไม่มีสิทธิ์ในการอ่าน. ตัวอย่างเช่นไฟล์ในโฮมไดเร็กตอรี่ของ root's, ซึ่งเป็นพื้นที่หวงห้าม. ตัวอย่างการใช้คำสั่ง locate .cshrc เป็นการหาผู้ใช้ที่ใช้ C shell , จะทำให้แสดงชื่อไฟล์ /home/jenny/.cshrc ออกมา และไม่รวมไฟล์ใน root's. ในระบบส่วนใหญ่, คำสั่ง locate คือ symbolic link ไปยังโปรแกรม slocate:

billy:~> ls -l /usr/bin/locate lrwxrwxrwx 1 root slocate 7 Oct 28 14:18 /usr/bin/locate -> slocate*

 ผู้ใช้ tina ใช้คำสั่ง locate เพื่อหาโปรแกรมแอพพลิเคชั่นที่เธอต้องการ:

tina:~> locate acroread /usr/share/icons/hicolor/16x16/apps/acroread.png /usr/share/icons/hicolor/32x32/apps/acroread.png /usr/share/icons/locolor/16x16/apps/acroread.png /usr/share/icons/locolor/32x32/apps/acroread.png /usr/local/bin/acroread /usr/local/Acrobat4/Reader/intellinux/bin/acroread /usr/local/Acrobat4/bin/acroread

จะเห็นว่าไดเร็กตอรี่ที่ไม่มีชื่อ bin จะไม่มีโปรแกรมเก็บ - มันไม่มีไฟล์ที่เอ็กซีคิ้วท์ได้. จึงเหลือตัวเลือก 3 ไฟล์. ไฟล์ใน /usr/local/bin เป็นไฟล์ที่ tina ต้องการ: มันลิ้งค์ไปยังเชลล์สคริปที่เรียกโปรแกรมจริงทำงาน: 

tina:~> file /usr/local/bin/acroread /usr/local/bin/acroread: symbolic link to ../Acrobat4/bin/acroread tina:~> file /usr/local/Acrobat4/bin/acroread /usr/local/Acrobat4/bin/acroread: Bourne shell script text executable tina:~> file /usr/local/Acrobat4/Reader/intellinux/bin/acroread /usr/local/Acrobat4/Reader/intellinux/bin/acroread: ELF 32-bit LSB executable, Intel 80386, version 1, dynamically linked (uses shared libs), not stripped

เพื่อที่จะทำชื่อพาธให้สั้นที่สุดเท่าที่ทำได้, เพื่อระบบจะไม่ทำการค้นไดเร็กตอรี่จำนวนมากทุกครั้งที่ผู้ใช้ต้องการเอ็กซี คิ้วท์คำสั่ง, เราเพิ่ม /usr/local/bin ที่มีไฟล์โปรแกรมเพียงไฟล์เดียว,ไปในพาธและไม่ใส่ไดเร็กตอรี่อื่น,  เนื่องจากไดเร็กตอรี่ /usr/local/bin มีโปรแกรมที่มีประโยชน์เป็นจำนวนมาก.

 รายละเอียดเพิ่มเติมของคำสั่ง find และ locate หาดูได้ใน info pages

3.3.3.4. The grep command

3.3.3.4.1. General line filtering

คำสั่งที่ง่ายแต่มีประสิทธิภาพสูง, grep ใช้ในการกรองบรรทัดที่อินพุทและให้ผลตามที่ต้องการแก่เอาท์พุท. มีโปรแกรมจำนวนมากที่ใช้โปรแกรม grep. ตัวอย่างด้านล่าง, jerry ใช้คำสั่ง grep เพื่อดูว่าเขาเคยสั่งคำสั่ง find:

jerry:~> grep -a find .bash_history find . -name userinfo man find find ../ -name common.cfg

Search history

การค้นหาอีกแบบคือฟังชั่นค้นหาใน bash, เรียกใช้โดยกด Ctrl+R ครั้งเดียว, ดังตัวอย่างด้านล่างที่เราจะค้นหาว่าเคยใช้คำสั่ง find : thomas ~> ^R (reverse-i-search)`find': find `/home/thomas` -name *.xml พิมพ์สตริงที่คุณต้องการค้นหาที่ช่อง search prompt. ยิ่งพิมพ์ตัวอักษรมาก, การค้นจะได้ผลแคบลง. นี่เป็นการอ่านคำสั่งที่เคยสั่งของเชลล์เซสชั่นนี้ (ซึ่งเขียนไว้ในไฟล์ .bash_history ในโฮมไดเร็กตอรี่ของคุณเมื่อคุณออกจากเซสชั่น). คำสั่งที่คุณเคยเรียกเพื่อค้นหาสตริงจะแสดงออกมา. ถ้าคุณอยากเห็นคำสั่งก่อนหน้าที่ประกอบด้วยสตริงเดียวกัน, พิมพ์ Ctrl+R อีกครั้ง.  ดูเพิ่มเติมใน info pages ของ bash.

ระบบยูนิกซ์ที่ดีจะมีดิกชันนารีออนใลน์ในตัว. รวมทั้งลีนุกซ์. ดิกชันนารีคือรายการของคำที่ระบบรู้จักและเก็บไว้ในไฟล์ที่ชื่อ words, อยู่ในไดเร็กตอรี่ /usr/share/dict. เพื่อตรวจสอบการสะกดคำที่ถูกต้อง, การเรียกใช้ไม่จำเป็นต้องใช้โปรแกรมกราฟฟิก:

william:~> grep pinguin /usr/share/dict/words william:~> grep penguin /usr/share/dict/words penguin penguins

	Dictionary vs. word list
	ลีนุกซ์บางสายพันธ์มีคำสั่ง dict, ซึ่งมีลูกเล่นมากกว่าแค่หาคำในรายการ.

  ตัวอย่างใช้คำสั่ง grep ดูรายละเอียดของผู้ใช้บางคน

lisa:~> grep gdbruyne /etc/passwd gdbruyne:x:981:981:Guy Debruyne, tel 203234:/home/gdbruyne:/bin/bash

 หรือใช้หาอีเมล์แอดเดรส?

serge:~/mail> grep -i arno * sent-mail: To: <Arno.Hintjens@celeb.com> sent-mail: On Mon, 24 Dec 2001, Arno.Hintjens@celeb.com wrote:

คำสั่ง find และ locate จะใช้ร่วมกันบ่อยๆกับคำสั่ง grep เพื่อเจาะจงผลลัพท์. ดูเพิ่มเติมใน บทที่ 5 เกี่ยวกับ I/O redirection.

3.3.3.4.2. Special characters

ตัวอักษรที่มีความหมายพิเศษกับเชลล์ ต้องทำการถอดความหมายพิเศษหรือ escaped. ตัวอักษร escape ใน Bash คือเครื่องหมาย backslash, เหมือนเชลล์ทั่วไป; มีผลให้ตัวอักษรที่ตามมาไม่มีผลพิเศษ. เชลล์รู้จักตัวอักษรพิเศษเช่น /, ., ? และ *. รายการอักษรพิเศษทั้งหมดหาดูได้ใน info pages และเอกสารของเชลล์ที่คุณใช้.

ตัวอย่าง, สมมุติคุณต้องการหาไฟล์ที่มีเครื่องหมายดอกจันทน์ แทนที่จะหาทุกไฟล์ในไดเร็กตอรี่, คุณจะใช้คำสั่ง

less \*

คำสั่งเดียวกันสำหรับไฟล์ที่มี space อยู่ในชื่อไฟล์:

cat This\ File

3.3.4. More ways to view file content วิธีเรียกดูข้อมูลในไฟล์

3.3.4.1. General

นอกจากคำสั่ง cat, ที่ทำการส่งไฟล์ออกไปยัง standard output, ยังมีโปรแกรมอื่นที่จะดูข้อมูลในไฟล์.

แน่นอนว่าวิธีที่ง่ายที่สุดคือการใช้โปรแกรมกราฟฟิกแทนการใช้ command line. ในบทนำเราได้เกริ่นถึงโปรแกรมออฟฟิสแอพพลิเคชั่น, Openoffice.org. โปรแกรมอื่นก็เช่น GIMP (เรียกใช้โดยสั่ง gimp จาก command line), เป็นโปรแกรมตัดแต่งภาพของ GNU; โปรแกรม xpdf ที่ไว้ใช้ดูไฟล์ Portable Document Format (PDF); โปรแกรม GhostView (gv) สำหรับดูไฟล์ PostScript; โปรแกรม Mozilla/FireFox, โปรแกรม links (โปรแกรม บราวน์เซอร์แบบเทกซ์), โปรแกรม Konqueror, โปรแกรม Opera และอื่นๆอีกมากสำหรับเรียกดูหน้าเวบเพจ; โปรแกรม XMMS, ไว้เล่นซีดีและเล่นไฟล์มัลติมีเดีย; โปรแกรม AbiWord, Gnumeric, KOffice เป็นต้น. สำหรับงานออฟฟิสทุกชนิดและอื่นๆอีกมาก. มีโปรแกรมแอพพลิเคชั่นอีกนับพันที่ใช้กับลีนุกซ์; ถ้าจะดูทั้งหมดต้องใช้เวลาเป็นวัน.

แต่เราจะเน้นการดูด้วยเชลล์ หรือโปรแกรมแอพพลิเคชั่นบนเทกซ์โหมด, ซึ่งเป็นพื้นฐานของโปรแกรมแอพพลิเคชั่นอื่น. คำสั่งเหล่านี้ทำงานได้ดีใน text environment กับไฟล์ข้อความ. เมื่อไม่แน่ใจ, ตรวจชนิดของไฟล์ก่อนด้วยคำสั่ง file.

 มาดูกันว่าโปรแกรมเทกซ์อะไรที่เรามีที่ใช้ดูข้อมูลภายในไฟล์.

	Font problems
	โปรแกรมทำงานกับข้อความที่เราจะพูดถึง, มักมีปัญหากับไฟล์ข้อความทั่วไป เพราะการใช้ฟ้อนท์ตัวอักษรที่ใช้ในไฟล์เหล่านั้น. ตัวอักษรพิเศษ, เช่นตัวพยัญชนะเน้นตัวอักษร, อักษรภาษาจีน และตัวอักษรอื่นจากภาษาที่ใช้ตัวอักษรแตกต่างจากอักษรที่ใช้ดีฟ้อลท์โค้ด en_US และอื่นๆ, จะทำให้กาแสดงผลผิดพลาดหรือเห็นเป็นตัวอักษรยึกยือ. ปัญหานี้จะอธิบายใน หัวข้อ 7.4.

tony:~> tail -10 .bash_history 
locate configure | grep bin
man bash
cd
xawtv &
grep usable /usr/share/dict/words 
grep advisable /usr/share/dict/words 
info quota
man quota
echo $PATH
frm

3.3.5. Linking files

[dupont@boulot .gnome-desktop]$ cat La\ Maison\ Dupont
[Desktop Entry]
Encoding=Legacy-Mixed
Name=La Maison Dupont
Type=X-nautilus-home
X-Nautilus-Icon=temp-home
URL=file:///home/dupont

[lena@venus Desktop]$ cat camera
[Desktop Entry]
Dev=/dev/sda1
FSType=auto
Icon=memory
MountPoint=/mnt/camera
Type=FSDevice
X-KDE-Dynamic-Device=true

freddy:~/music> ln -s /opt/mp3/Queen/ Queen

freddy:~/music> ls -l
lrwxrwxrwx  1 freddy  freddy  17 Jan 22 11:07 Queen -> /opt/mp3/Queen

3.4.1. Access rights: Linux's first line of defense สิทธิในการเข้าถึง: ด่านแรกของลีนุกซ์ในการป้องกัน

ระบบความปลอดภัยของลีนุกซ์ยึดตามแบบของระบบยูนิกซ์, และคงความแข็งแกร่งเช่นเดียวกับความปลอดภัยตามแบบยูนิกซ์ (บางทีก็ดีกว่า), ซึ่งมีความทนทานดีอยู่แล้ว. บนระบบลีนุกซ์, ทุกไฟล์เป็นเจ้าของโดยผู้ใช้และกลุ่มผู้ใช้. และยังมีอีกกลุ่มที่สาม, คือไม่ได้เป็นทั้งตัวผู้ใช้และกลุ่มผู้ใช้ที่เป็นเจ้าของ. ผู้ใช้แต่ละระดับสามารถให้สิทธิ์หรือไม่ให้สิทธิ์, อ่าน, เขียนและเอ็กซีคิ้วท์ได้.

เราได้ลองใช้คำสั่ง ls -l ในการแสดงรายการไฟล์แบบยาว, เพื่อดูข้อมูลไฟล์. คำสั่งนี้สามารถใช้ดูค่า file permission ของผู้ใช้ทั้งสามกลุ่มด้วยเหมือนกัน; ตัวอักษรแสดงโดยอักษร 9 ตัวตามหลังตัวอักษรแรก, ซึ่งเป็นอักษรแสดงชนิดของไฟล์ที่อักษรตัวแรกของบรรทัดคุณสมบัติของไฟล์. ดังแสดงในตัวอย่างด้านล่าง, ตัวอักษรสามตัวแรกของชุดอักษรทั้งเก้าแสดงสิทธิ์ในการเข้าถึงของผู้ใช้ที่ เป็นเจ้าของไฟล์. ตัวอักษรสามตัวถัดมาสำหรับกลุ่มของผู้ใช้ที่เป็นเจ้าของไฟล์, ส่วนสามตัวอักษรสุดท้ายเป็นของผู้ใช้อื่น. ค่าเปอร์มิชชั่นจะเรียงตามลำดับเสมอ: อ่าน, เขียน, เอ็กซีคิ้วท์ สำหรับผู้ใช้, กลุ่มของผู้ใช้ และผู้ใช้อื่น. ดูตัวอย่าง:

marise:~> ls -l To_Do
-rw-rw-r--    1 marise  users      5 Jan 15 12:39 To_Do
marise:~> ls -l /bin/ls
-rwxr-xr-x    1 root    root   45948 Aug  9 15:01 /bin/ls*

ไฟล์แรกเป็นไฟล์ธรรมดา (อักษรตัวแรกเป็น dash (-)). ผู้ใช้ที่มีชื่อว่า marise หรือผู้ใช้ที่ขึ้นกับกลุ่ม users สามารถอ่านและเขียน (แก้ไข/ย้าย/ลบ) ไฟล์, แต่มันจะไม่สามารถเอ็กซีคิ้วท์ไฟล์ได้ ( dash ตัวที่สองและสาม). ผู้ใช้อื่นสามารถอ่านไฟล์นี้ได้เท่านั้น. แต่ไม่สามารถเขียนหรือเอ็กซีคิ้วท์ไฟล์ได้ (dash ตัวที่สี่และห้า).

ตัวอย่างที่สองเป็นตัวอย่างของไฟล์ที่เอ็กซีคิ้วท์ได้, ข้อแตกต่างคือ: ทุกคนสามารถรันโปรแกรมนี้ได้, และคุณต้องใช้สิทธิ์ root ในการแก้ไขไฟล์นี้.

ใน info pages อธิบายการใช้คำสั่ง ls แสดงค่าการเข้าถึงไฟล์ในรายละเอียด, ดูหัวข้อ What information is listed.

 เพื่อให้เข้าใจง่าย, ทั้งสิทธิ์ในการเข้าถึงหรือโหมดและกลุ่มผู้ใช้มีโค้ด. ตามตารางด้านล่าง.

เงื่อนไขที่ตรงไปตรงมาแบบนี้ถูกใช้อย่างเข้มงวด, ทำให้มีความปลอดภัยของข้อมูลในระดับสูงแม้ว่าจะไม่มีการป้องกันของเครือข่าย . นอกจากนี้, เงื่อนไขความปลอดภัยยังดูเรื่องผู้ใช้เข้าถึงโปรแกรม, มันสามารถบริการไฟล์ตามความต้องการและป้องกันข้อมูลที่อ่อนใหวเช่นไดเร็กตอ รี่โฮมและคอนฟิกไฟล์ของระบบ.

คุณควรรู้ว่าชื่อผู้ใช้ของคุณคืออะไร. ถ้าคุณไม่รู้, คุณสามารถใช้คำสั่ง id ในการแสดงผล, ซึ่งคำสั่งนี้จะแสดงกลุ่มดีฟ้อลท์ของคุณและกลุ่มอื่นที่คุณเป็นสมาชิก:

tilly:~> id
uid=504(tilly) gid=504(tilly) groups=504(tilly),100(users),2051(org)

 ชื่อผู้ใช้ของคุณมีเก็บไว้ในตัวแปร USER ด้วย:

tilly:~> echo $USER
tilly

3.4.2. The tools

asim:~> ./hello
bash: ./hello: bad interpreter: Permission denied

asim:~> cat hello
#!/bin/bash
echo "Hello, World"

asim:~> ls -l hello
-rw-rw-r--    1 asim    asim    32 Jan 15 16:29 hello

asim:~> chmod u+x hello

asim:~> ./hello
Hello, World

asim:~> ls -l hello
-rwxrw-r--   1 asim    asim    32 Jan 15 16:29 hello*

asim:~> chmod u+rwx,go-rwx hello

asim:~> ls -l hello
-rwx------    1 asim    asim    32 Jan 15 16:29 hello*

3.4.2.2. Logging on to another group

เมื่อคุณพิมพ์คำสั่ง id บน command line, คุณจะได้รายการทั้งหมดของกลุ่มที่คุณสังกัดอยู่, นำหน้าด้วยชื่อผู้ใช้ของคุณและหมายเลขไอดีและชื่อกลุ่มกับไอดีที่คุณสังกัด อยู่. อย่างไรก็ตาม, บนระบบลีนุกซ์ส่วนใหญ่คุณสามารถล็อกอินเข้ากลุ่มได้เพียงหนึ่งกลุ่มในเวลา เดียวกัน. ตามค่าดีฟ้อลท์, คุณจะเข้าด้วย primary group ซึ่งเป็นค่าที่ตั้งไว้จากไฟล์ /etc/passwd. ช่องที่สี่ของไฟล์นี้จะเก็บค่า primary group ID, ซึ่งจะใช้เปิดดูในไฟล์ /etc/group. ตัวอย่าง:

asim:~> id uid=501(asim) gid=501(asim) groups=100(users),501(asim),3400(web) asim:~> grep asim /etc/passwd asim:x:501:501:Asim El Baraka:/home/asim:/bin/bash asim:~> grep 501 /etc/group asim:x:501:

 ข้อมูลช่องที่สี่ของ /etc/passwd มีค่า "501", ซึ่งแทนกลุ่ม asim ในตัวอย่างข้างบน. และจาก /etc/group เราจะได้ชื่อที่ตรงกับไอดีของกลุ่มนี้. เมื่อเริ่มเชื่อมต่อกับระบบ, นี่คือกลุ่มที่ asim สังกัดอยู่.

	User private group scheme
	เพื่อที่จะให้ใช้งานได้อย่างคล่องตัว, ระบบลีนุกซ์ส่วนใหญ่จะทำตามกฎที่เรียกว่า user private group scheme, โดยตั้งค่าไพรมารี่ของกลุ่มผู้ใช้ให้แก่กลุ่มของเขาหรือเธอเสมอ. กลุ่มนี้จะมีสมาชิกเพียงคนเดียวคือผู้ใช้แต่ละคน, ดังนั้นจึงได้ชื่อว่า "กลุ่มส่วนตัว". ปกติแล้วกลุ่มนี้จะมีชื่อเดียวกันกับชื่อผู้ใช้ที่ล็อกอิน, ทำให้สับสนในบางครั้ง.

นอกจากกลุ่มส่วนตัวแล้ว, ผู้ใช้ asim ยังอยู่ในกลุ่ม users และ web. เพราะกลุ่มเหล่านี้เป็นกลุ่มเซคคันดารี่ของผู้ใช้รายนี้, เมื่อเวลาจะเข้ากลุ่มที่สองนี้เขาต้องใช้คำสั่ง newgrp เพื่อล็อกอินไปยังกลุ่มที่สอง (ใช้คำสั่ง gpasswd สำหรับตั้งรหัสผ่านของกลุ่มก่อน). ในตัวอย่าง, ผู้ใช้ asim ต้องการสร้างไฟล์ที่กลุ่ม web เป็นเจ้าของ.

asim:/var/www/html> newgrp web asim:/var/www/html> id uid=501(asim) gid=3400(web) groups=100(users),501(asim),3400(web)

เมื่อ asim สร้างไฟล์ใหม่ตอนนี้, มันจะมีกลุ่ม web เป็นกลุ่มเจ้าของไฟล์ แทนที่จะเป็นกลุ่ม asim:

asim:/var/www/html> touch test asim:/var/www/html> ls -l test -rw-rw-r-- 1 asim web 0 Jun 10 15:38 test

 การล็อกอินเข้าไปยังกลุ่มใหม่ ทำให้คุณไม่ต้องใช้คำสั่ง chown (ดู หัวข้อ 3.4.2.4) หรือเรียกผู้ดูแลระบบให้มาเปลี่ยนเจ้าของไฟล์ให้คุณ.

 ดู manpage ของคำสั่ง newgrp สำหรับข้อมูลเพิ่มเติม.

3.4.2.3. The file mask

เมื่อไฟล์ใหม่ถูกเก็บไว้ที่ใดที่หนึ่ง, มันจะถูกควบคุมโดยมาตรฐานความปลอดภัย. ไฟล์ที่ไม่มีค่าไฟล์เปอร์มิชชั่นไม่มีในระบบลีนุกซ์. ค่าไฟล์เปอร์มิชชั่นมาตรฐานดูได้จากการ mask สำหรับการสร้างไฟล์ใหม่. ค่าของ mask นี้สามารถดูได้ด้วยคำสั่ง umask:

bert:~> umask 0002

แทนที่จะเพิ่ม symbolic value ลงไปเหมือนคำสั่ง chmod, การคำนวนค่าเปอร์มิชชั่นของไฟล์ใหม่จะทำการลบจากจำนวนเต็มของสิทธิ์ในการ เข้าถึงไฟล์. อย่างไรก็ตาม, ในตัวอย่างด้านบน, เราเห็นตัวเลข 4 ตัว, แต่มีเพียงค่าเปอร์มิชชั่นเพียง 3 ชนิด: user, group และ other. ตัวเลขศูนย์ตัวแรกคือส่วนของค่าแสดงชนิดไฟล์พิเศษ (special file attribute settings), ซึ่งเราจะพูดถึงใน หัวข้อ 3.4.2.4 และ หัวข้อ 4.1.6. มันคงดีถ้าคำสั่ง umask แสดงผลเป็นตัวเลข 3 ตัวคุณจะได้ไม่สับสน.

ระบบเลียนแบบยูนิกซ์แต่ละตัวมีฟังชั่นระบบที่สร้างไฟล์ใหม่, ซึ่งถูกเรียกใช้เมื่อผู้ใช้ใช้โปรแกรมที่สร้างไฟล์ใหม่, เมื่อดาวน์โหลดไฟล์จากอินเตอร์เนท, หรือเมื่อเก็บข้อความเอกสารใหม่ เป็นต้น. ฟังชั่นนี้สร้างทั้งไฟล์ใหม่และไดเร็กตอรี่ใหม่. โดยให้สิทธิ์เต็มในการอ่าน, เขียน และเอ็กซิคิ้วท์แก่ทุกคนเมื่อสร้างไดเร็กตอรี่ใหม่. เมื่อสร้างไฟล์ใหม่, ฟังชั่นนี้จะให้สิทธิ์การอ่านและเขียนแก่ทุกคน, แต่ไม่ให้สิทธิ์ในการเอ็กซีคิ้วท์แก่ใครเลย. นี่เป็นค่าก่อนที่จะมีการใช้ mask, ไดเร็กตอรี่มีค่า permission เป็น 777 หรือ rwxrwxrwx, ไฟล์ข้อความมีค่า permission 666 หรือ rw-rw-rw-.

ค่า umask จะลบออกจากค่าดีฟ้อลท์เปอร์มิชชั่นเหล่านี้หลังจากฟังชั่นสร้างไฟล์หรือได เร็กตอรี่ใหม่. ดังนั้น, ไดเร็กตอรี่จะมีดีฟ้อลท์เปอร์มิชชั่นเป็น 777, ส่วนไฟล์มีค่า 664 ถ้าค่า mask คือ (0)002. ดูตัวอย่างด้านล่าง:

bert:~> mkdir newdir bert:~> ls -ld newdir drwxrwxr-x 2 bert bert 4096 Feb 28 13:45 newdir/ bert:~> touch newfile bert:~> ls -l newfile -rw-rw-r-- 1 bert bert 0 Feb 28 13:52 newfile

	Files versus directories
	ไดเร็กตอรี่จะได้สิทธิ์มากกว่าโดยดีฟ้อลท์: มันอนุญาตให้ เอ็กซีคิ้วท์ เสมอ. ถ้ามันไม่ได้สิทธิ์นี้, มันจะเข้าใช้ไม่ได้. ลองศึกษาโดยเปลี่ยนเปอร์มิชชั่นของไดเร็กตอรี่เป็น 644!

ถ้าคุณล็ออินไปกลุ่มอื่นด้วยคำสั่ง newgrp, ค่า mask จะยังคงไม่เปลี่ยน. ดังนั้นถ้ามันตั้งไว้ที่ 002, ไฟล์และไดเร็กตอรี่ที่คุณสร้างในขณะที่อยู่ในกลุ่มใหม่จะยังคงเข้าถึงได้โดยสมาชิกอื่นของกลุ่มนั้น: คือคุณไม่จำเป็นต้องใชัคำสั่ง chmod.

ปกติผู้ใช้ root จะมีค่าดีฟ้อลท์สำหรับการสร้างไฟล์ใหม่ที่เข้มงวดมากกว่าผู้ใช้ทั่วไป:

[root@estoban root]# umask 022

ค่าดีฟ้อลท์เหล่านี้ตั้งไว้ใช้ในระบบทั้งหมดในไฟล์คอนฟิกของเชลล์, ที่ไฟล์ /etc/bashrc หรือ /etc/profile. คุณสามารถเปลี่ยนค่าของไฟล์คอนฟิกของเชลล์คุณได้, ดู บทที่ 7 เรื่องการปรับแต่งการทำงานของเชลล์.

3.4.2.4. Changing user and group ownership

เมื่อไฟล์ถูกเซ็ทค่าผู้ใช้และกลุ่มผิด, สามารถทำการเปลี่ยนได้ด้วยคำสั่ง chown (เปลี่ยนเจ้าของ) และ chgrp (เปลี่ยนกลุ่ม). คำสั่งเปลี่ยนเจ้าของผู้ดูแลระบบจะใช้บ่อยเมื่อต้องการแชร์ไฟล์ในกลุ่ม. ทั้งสองคำสั่งใช้งานได้ง่าย, ตามที่อธิบายด้วยอ็อพชั่น --help.

คำสั่ง chown สามารถใช้เปลี่ยนทั้งผู้ใช้และกลุ่มเจ้าของไฟล์, ขณะที่คำสั่ง chgrp เปลี่ยนได้เฉพาะกลุ่มที่เป็นเจ้าของไฟล์. แน่นอนว่าระบบจะทำการตรวจสอบสิทธิ์ผู้ใช้คำสั่งนี้ว่ามีสิทธิ์เพียงพอในไฟล์ ที่ต้องการเปลี่ยนหรือเปล่า.

ในการเปลี่ยนเฉพาะผู้ใช้ที่เป็นเจ้าของไฟล์, ใช้คำสั่งแบบนี้:

chown newuser file

ถ้าคุณใช้เครื่องหมายโคล่อนหลังจากชื่อผู้ใช้ (ดูใน info pages), จะสามารถเปลี่ยนกลุ่มผู้ใช้ให้เป็นกลุ่มไพรมารีของผู้ใช้ที่สั่งคำสั่ง, ในระบบลีนุกซ์, ผู้ใช้แต่ละคนมีกลุ่มของตัวเอง, การใช้คำสั่งแบบนี้จึงเป็นวิธีทำไฟล์ไว้ใช้ส่วนตัว.

jacky:~> id uid=1304(jacky) gid=(1304) groups=1304(jacky),2034(pproject) jacky:~> ls -l my_report -rw-rw-r-- 1 jacky project 29387 Jan 15 09:34 my_report jacky:~> chown jacky: my_report jacky:~> chmod o-r my_report jacky:~> ls -l my_report -rw-rw---- 1 jacky jacky 29387 Jan 15 09:34 my_report

 ถ้า jacky ต้องการแชร์ไฟล์นี้, โดยไม่ต้องให้คนอื่นสามารถเขียนได้, เขาสามารถใช้คำสั่ง chgrp:

jacky:~> ls -l report-20020115.xls -rw-rw---- 1 jacky jacky 45635 Jan 15 09:35 report-20020115.xls jacky:~> chgrp project report-20020115.xls jacky:~> chmod o= report-20020115.xls jacky:~> ls -l report-20020115.xls -rw-rw---- 1 jacky project 45635 Jan 15 09:35 report-20020115.xls

 วิธีนี้, ผู้ใช้ที่อยู่ในกลุ่ม project จะสามารถทำงานกับไฟล์นี้ได้. ผู้ใช้อื่นที่ไม่อยู่ในกลุ่มนี้จะไม่สามารถทำอะไรได้.

ทั้ง chwon และ chgrp สามารถใช้เปลี่ยนเจ้าของได้หลายระดับ, ด้วยการใช้อ็อพชั่น -R. ซึ่งมีผลให้ไฟล์ภายใต้และไดเร็กตอรี่ย่อยของไดเร็กตอรี่ที่ต้องการจะกลาย เป็นของผู้ใช้หรือกลุ่มผู้ใช้ตามที่กำหนด.

	Restrictions
	บนระบบส่วนมาก, การใช้คำสั่ง chown และ chgrp จะจำกัดการใช้สำหรับผู้ใช้ทั่วไป. ถ้าคุณไม่มีหน้าที่ดูแลระบบ, คุณไม่สามารถเปลี่ยนผู้ใช้หรือกลุ่มของไฟล์ด้วยเหตุผลทางความปลอดภัยของ ข้อมูล. ถ้าไม่มีการจำกัดการใช้งาน, ผู้ใช้ที่ไม่ประสงค์ดีอาจเปลี่ยนสิทธิ์เจ้าของไฟล์ของผู้ใช้อื่นและเปลี่ยน ข้อมูลของผู้ใช้เหล่านั้นทำให้เกิดความเสียหายต่อข้อมูลไฟล์ของผู้ใช้.

3.6.1. Partitions

•  พาร์ติชั่นใหนคือพาร์ติชั่นที่โฮมไดเร็กตอรี่ของคุณอยู่?

•  ในระบบของคุณมีกี่พาร์ติชั่น?

•  ลีนุกซ์ที่ติดตั้งบนระบบของคุณมีขนาดเนื้อที่ทั้งหมดเท่าไร?

3.6.2. Paths

•  แสดงพาธที่ใช้ในการ search ของคุณ.

•  ทำการ export พาธที่ไม่มีนัยสำคัญโดยสั่งคำสั่งเช่น export PATH=blah และลองสั่งคำสั่งดูรายการไดเร็กตอรี่.

•  อะไรคือพาธที่ชี้ไปยังโฮมไดเร็กตอรี่ของคุณ? ถ้าผู้ใช้อื่นต้องการเข้ามาที่โฮมไดเร็กตอรี่ของคุณจากโฮมไดเร็กตอรี่ของเขา , จะใช้คำสั่งอะไรโดยการใช้ relative path?

•  ไปยังไดเร็กตอรี่ tmp ใน /var.

•  สั่งคำสั่งเดียวเพื่อไปที่ไดเร็กตอรี่ /usr. แล้วเข้าไดเร็กตอรี่ doc . ตอนนี้ไดเร็กตอรี่ปัจจุบันของคุณคืออะไร?

3.6.3. Tour of the system

•  เปลี่ยนไดเร็กตอรี่ เป็น /proc.

•  ระบบทำงานบน CPU อะไร?

•  จำนวน RAM ที่ถูกใช้งานไปมีเท่าไร?

•  จำนวนพื้นที่ SWAP ของคุณมีเท่าไร?

•  มีไดรเวอร์อะไรที่ถูกโหลด?

•  ระบบทำงานมาทั้งหมดใช้เวลาเท่าไร?

•  ระบบของคุณรู้จักระบบไฟล์อะไรบ้าง?

•  เปลี่ยนเข้าไดเร็กตอรี่ /etc/rc.d | /etc/init.d | /etc/runlevels และเลือกไดเร็กตอรี่ที่เหมาะสมสำหรับระดับการรันของคุณ.

•  เซอร์วิสอะไรที่ควรจะรันที่ระดับนี้?

•  เซอร์วิสอะไรที่ไม่ได้รันในโหมดเทกซ์?

• เปลี่ยนเป็น /etc
  

•  ระบบจะเก็บล็อกไฟล์ที่ผู้ใช้ล็อกอินไว้นาทนเท่าไร?

•  เวอร์ชั่นใหนที่กำลังรันอยู่?

•  มีข้อความประจำวันทำงานอยู่หรือไม่?

•  มีผู้ใช้กี่คนที่กำหนดให้ใช้ในระบบของคุณ? อย่านับมัน, ให้คอมพิวเตอร์นับให้!

•  มีกลุ่มกี่กลุ่ม

•  ข้อมูลโซนเวลาเก็บไว้ที่ไหน?

• ข้อมูล HOWTO มีในระบบของคุณหรือไม่?

•  เปลี่ยนไปไดเร็กตอรี่ /usr/share/doc.

•  จงแสดงชื่อโปรแกรมสามชื่อที่มากับชุดโปรแกรม GNU coreutils .

•  เวอร์ชั่นใหนของ bash ที่ติดตั้งบนระบบนี้?

3.6.4. Manipulating files

•  สร้างไดเร็กตอรี่ใหม่ในโฮมไดเร็กตอรี่ของคุณ.

•  คุณสามารถย้ายไดเร็กตอรี่ไปยังระดับเดียวกันกับโฮมไดเร็กตอรี่ของคุณได้หรือไม่?

•  คัดลอกไฟล์ XPM จากไดเร็กตอรี่ /usr/share/pixmaps ไปยังไดเร็กตอรี่ใหม่.

•  แสดงรายการไฟล์โดยเรียงลำดับตามตัวอักษรแบบย้อนกลับ.

•  เปลี่ยนไปโฮมไดเร็กตอรี่ของคุณ, สร้างไดเร็กตอรี่และก้อปปี้ไฟล์ทุกไฟล์ของไดเร็กตอรี่ /etc ไปยังไดเร็กตอรี่ใหม่. แน่ใจว่าคุณได้ก้อปปี้ไฟล์และไดเร็กตอรี่ย่อยใน /etc ด้วย! (คือการก้อปปี้แบบ recursive)

•  เปลี่ยนเข้าไปในไดเร็กตอรี่ใหม่และสร้างไดเร็กตอรี่สำหรับไฟล์ที่ เริ่มต้นด้วยตัวพิมพ์ใหญ่และไดเร็กตอรี่สำหรับไฟล์ที่เริ่มต้นด้วยตัวพิมพ์ เล็ก. ย้ายไฟล์ทั้งหมดเข้าในไดเร็กตอรี่ที่เหมาะสม. โดยใช้คำสั่งให้น้อยที่สุด.

•  ลบไฟล์ที่เหลือ.

•  ลบไดเร็กตอรี่และข้อมูลทั้งหมดโดยใช้คำสั่งเดียว.

• ใช้คำสั่ง grep เพื่อหาสคริปที่สตาร์ท Font Server ใน graphic run level.

•  โปรแกรม sendmail อยู่ที่ใหน?

•  สร้าง symbolic link ในโฮมไดเร็กตอรี่ของคุณชี้ไปที่ /var/tmp. ตรวจดูว่ามันทำงานใหม.

•  สร้าง symbolic link อื่นในโฮมไดเร็กตอรี่ของคุณที่ชี้ไปลิ้งค์นี้. ตรวจสอบดูว่ามันทำงานหรือเปล่า. ลบลิ้งค์แรกและสั่งคำสั่งดูรายการไดเร็กตอรี่. เกิดอะไรขึ้นกับลิ้งค์ที่สอง?

3.6.5. File permissions

•  คุณสามารถเปลี่ยนไฟล์เพอร์มิชชั่นของไดเร็กตอรี่ /home ได้หรือไม่?

•  อะไรคือโหมดมาตรฐานของไฟล์ที่คุณสร้างขึ้น?

•  เปลี่ยนเจ้าของไดเร็กตอรี่ /etc เป็นชื่อคุณและกลุ่มของคุณ.

•  เปลี่ยนไฟล์เพอร์มิชชั่นของ ~/.bashrc ที่ทำให้คุณและกลุ่มของคุณเท่านั้นที่มีสิทธิ์ อ่านมัน.

•  ลองใช้คำสั่ง locate root. สังเกตุว่ามีอะไรพิเศษหรือเปล่า?

•  สร้าง symbolic link ชี้ไปที่ /root ตรวจสอบว่ามันทำงานหรือไม่?

4.1.1. Multi-user and multi-tasking

ถึงตอนนี้เราเริ่มทำความคุ้นเคยกับระบบบ้างแล้ว ในบทนี้เราจะเรียนรู้การทำงานของโพรเซสในรายละเอียด. คำสั่งบางคำสั่งสามารถสร้างโพรเซสขึ้นจำนวนมาก เช่น mozilla ส่วนคำสั่งอื่นเช่น ls, จะเอ็กซีคิ้วท์เหมือนคำสั่งเดียว.

เนื่องจากการสร้างลีนุกซ์จะอ้างอิงกับยูนิกซ์, เป็นเรื่องปกติที่ระบบจะใช้งานกับผู้ใช้หลายคนและหลายงานในเวลาเดียวกัน, บนระบบเดียวกัน. โดยมี CPU จัดการโพรเซสเหล่านี้, มีกลไกที่ทำให้ผู้ใช้สามารถสลับการทำงานของโพรเซสต่างๆได้. ในบางกรณี, โพรเซสสามารถทำงานอย่างต่อเนื่องแม้ว่าผู้ใช้ที่สั่งให้มันทำงานจะล็อก เอ้าท์ไปแล้ว.

 เราจะอธิบายโครงสร้างของลีนุกซ์โพรเซสในหัวข้อถัดไป.

4.1.2. ชนิดของโพรเซส

billy:~> xterm &
[1] 26558

billy:~> jobs
[1]+  Running                 xterm &

4.1.3. Process attributes

 โพรเซสมีรายละเอียดภายใน, ซึ่งสามารถดูได้ด้วยคำสั่ง ps คือ:

•  The process ID or PID: ตัวเลขเฉพาะมีค่าไม่ซ้ำกันเพื่ออ้างถึงโพรเซส

•  The parent process ID or PPID: หมายเลขโพรเซสแม่ที่เป็นตัวสั่งเริ่มสตาร์ทโพรเซสนี้

•  nice number: ระดับของการทำงานของโพรเซสนี้เทียบกับโพรเซสอื่น (อย่าสับสนกับ process priority, ซึ่งคำนวณจากตัวเลข nice numberและการใช้งาน CPU กับโพรเซสนี้).

•  Terminal or TTY: เทอร์มินอลที่โพรเซสนี้เชื่อมต่อ

• User name of the real and effective user (RUID and EUID): ชื่อผู้ใช้ที่เป็นเจ้าของโพรเซส. เจ้าของจริงคือผู้ใช้คนที่สั่งคำสั่งนี้, ส่วน effective user คือผู้ที่จะใช้สำหรับการเข้าใช้ทรัพยากรของระบบ. ปกติแล้ว RUID และ EUID จะเป็นคนเดียวกัน, และโพรเซสจะสามารถใช้ทรัพยากรตามสิทธิ์ของผู้ใช้คนที่สั่ง. ตัวอย่างเพื่อให้เห็นได้ชัด: บราวเซอร์ mozilla ใน /usr/bin มี root เป็นเจ้าของ:

  theo:~> ls -l /usr/bin/mozilla -rwxr-xr-x 1 root root 4996 Nov 20 18:28 /usr/bin/mozilla* theo:~> mozilla & [1] 26595 theo:~> ps -af UID PID PPID C STIME TTY TIME CMD theo 26601 26599 0 15:04 pts/5 00:00:00 /usr/lib/mozilla/mozilla-bin theo 26613 26569 0 15:04 pts/5 00:00:00 ps -af

   เมื่อผู้ใช้ theo สั่งโปรแกรมนี้ทำงาน, ตัวโพรเซสเองและโพรเซสลูกที่เกิดจากโพรเซสแรก, จะเป็นของผู้ใช้ theo ไม่ใช่ผู้ดูแลระบบ. เมื่อ mozilla ต้องการใช้ข้อมูลจากไฟล์, สิทธิ์ในการใช้จะคิดจากสิทธิ์ของ theo ไม่ใช่สิทธิ์ของ root.

• Real and effective group owner (RGID and EGID): . เจ้าของ group ของโพรเซสคือ group ของผู้ใช้ที่สั่งให้โพรเซสทำงาน. ปกติ effective group owner จะเหมือนกับ real group owner, ยกเว้นเมื่อมีการใช้ SGID access mode กับไฟล์.

4.1.4. Displaying process information การแสดงข้อมูลโพรเซส

 คำสั่ง ps ใช้ดูรายละเอียดโพรเซส. คำสั่งนี้มีอ็อพชั่นหลายตัวเพื่อดูแอททริบิวท์ต่างๆของโพรเซส.

 ถ้าไม่ใส่อ็อพชั่น, คำสั่ง ps จะให้ข้อมูลเกี่ยวกับเชลล์ปัจจุบันและโพรเซสท้ายสุด.

theo:~> ps
  PID TTY          TIME CMD
 4245 pts/7    00:00:00 bash
 5314 pts/7    00:00:00 ps

 เนื่องจากคำสั่งนี้ไม่ได้ให้ข้อมูลเพียงพอ - โดยทั่วไปแล้ว, จะมีโพรเซสที่วิ่งในระบบกว่าร้อยโพรเซส - ปกติเราจะเลือกดูเฉพาะที่เราสนใจจากโพรเซสทั้งหมด, ด้วยการใช้คำสั่ง grep ในเครื่องหมาย pipe, ดู หัวข้อ 5.1.2.1, ดังตัวอย่างข้างล่าง, ซึ่งจะเลือกดูโพรเซสที่ระบุชื่อผู้ใช้:

ps -ef | grep username

 ตัวอย่างการแสดงทุกโพรเซสที่ชื่อโพรเซสคือ bash, ซึ่งเป็นเชลล์ที่ใช้บ่อยในระบบลีนุกซ์:

theo:> ps auxw | grep bash
brenda   31970  0.0  0.3  6080 1556 tty2   S  Feb23   0:00 -bash
root     32043  0.0  0.3  6112 1600 tty4   S  Feb23   0:00 -bash
theo     32581  0.0  0.3  6384 1864 pts/1  S  Feb23   0:00 bash
theo     32616  0.0  0.3  6396 1896 pts/2  S  Feb23   0:00 bash
theo     32629  0.0  0.3  6380 1856 pts/3  S  Feb23   0:00 bash
theo      2214  0.0  0.3  6412 1944 pts/5  S  16:18   0:02 bash
theo      4245  0.0  0.3  6392 1888 pts/7  S  17:26   0:00 bash
theo      5427  0.0  0.1  3720  548 pts/7  S  19:22   0:00 grep bash

ในกรณีนี้, คำสั่ง grep  จะหาบรรทัดที่มีตัวหนังสือ bash และแสดงผลได้เร็วถ้าระบบไม่ทำงานหนัก. แต่ถ้าระบบทำงานหนักคุณอาจใช้คำสั่ง pgrep เพื่อดู process ID แทน.

 Bash shell เป็นเชลล์ที่แตกต่างจากเชลล์ทั่วไป: โดยคำสั่งแสดงรายการโพรเซสมันจะแสดงเชลล์ที่ใช้ในการล็อกอิน(คือเชลล์ที่คุณ ต้องป้อนชื่อผู้ใช้และรหัสผ่านตอนเข้าใช้งาน)แตกต่างจากเชลล์ที่ไม่ได้ใช้ ล็อกอินซึ่งเปิดจากการคลิกเปิดเทอร์มินอลไอคอน. โดยการแสดงล็อกอินเชลล์ด้วยการใส่เครื่องหมาย - นำหน้าเชลล์.

	|?
	เราจะอธิบายการใช้เครื่องหมายไปป์ในบทถัดไป, ดู บทที่ 5

 รายละเอียดเพิ่มเติมหาดูได้จากคำสั่ง ps --help หรือคำสั่ง man ps. คำสั่ง ps รองรับอ็อพชั่นหลายตัว;

 หมายเหตุ คำสั่ง ps จะให้ข้อมูลของโพรเซสที่แอ็กทิฟในขณะนั้น, มันจะเก็บข้อมูลเพียงครั้งเดียว. ส่วนคำสั่ง top จะแสดงผลละเอียดกว่าโดยการอัพเดทผลลัพท์ของคำสั่ง ps (สามารถเพิ่มอ็อพชั่นได้อีก) ทุกๆ 5 วินาที, และสร้างผลลัพท์แสดงโพรเซสที่กินกำลังงานของระบบเป็นระยะ, และยังแสดงข้อมูลของพื้นที่ swap ในการใช้งานของ CPU, จาก proc file system:

 12:40pm up 9 days, 6:00, 4 users, load average: 0.21, 0.11, 0.03
89 processes: 86 sleeping, 3 running, 0 zombie, 0 stopped
CPU states:  2.5% user,  1.7% system,  0.0% nice, 95.6% idle
Mem:   255120K av, 239412K used, 15708K free, 756K shrd, 22620K buff
Swap: 1050176K av, 76428K used, 973748K free, 82756K cached

  PID USER  PRI NI SIZE  RSS SHARE STAT %CPU %MEM TIME COMMAND
 5005 root  14  0 91572  15M 11580 R    1.9  6.0  7:53 X
19599 jeff  14  0  1024 1024   796 R    1.1  0.4  0:01 top
19100 jeff   9  0  5288 4948  3888 R    0.5  1.9  0:24 gnome-terminal
19328 jeff   9  0 37884  36M 14724 S    0.5 14.8  1:30 mozilla-bin
    1 root   8  0   516  472   464 S    0.0  0.1  0:06 init
    2 root   9  0     0    0     0 SW   0.0  0.0  0:02 keventd
    3 root   9  0     0    0     0 SW   0.0  0.0  0:00 kapm-idled
    4 root  19 19     0    0     0 SWN  0.0  0.0  0:00 ksoftirqd_CPU0
    5 root   9  0     0    0     0 SW   0.0  0.0  0:33 kswapd
    6 root   9  0     0    0     0 SW   0.0  0.0  0:00 kreclaimd
    7 root   9  0     0    0     0 SW   0.0  0.0  0:00 bdflush
    8 root   9  0     0    0     0 SW   0.0  0.0  0:05 kupdated
    9 root  -1-20     0    0     0 SW<  0.0  0.0  0:00 mdrecoveryd
   13 root   9  0     0    0     0 SW   0.0  0.0  0:01 kjournald
   89 root   9  0     0    0     0 SW   0.0  0.0  0:00 khubd
  219 root   9  0     0    0     0 SW   0.0  0.0  0:00 kjournald
  220 root   9  0     0    0     0 SW   0.0  0.0  0:00 kjournald

The first line of top contains the same information displayed by the uptime command: บรรทัดแรกของผลลัพท์คำสั่ง top แสดงข้อมูลเดียวกับผลของคำสั่ง uptime:

jeff:~> uptime
  3:30pm, up 12 days, 23:29, 6 users, load average: 0.01, 0.02, 0.00

 ข้อมูลของโปรแกรมจะเก็บไว้ใน /var/run/utmp (ข้อมูลของผู้ใช้ที่ใช้งานปัจจุบัน) และใน virtual file system /proc, ตัวอย่าง /proc/loadavg (ค่าโหลดโดยเฉลี่ย). มีโปรแกรมแอพพลิเคชั่นหลายตัวที่แสดงข้อมูลในแบบกราฟฟิก, เช่น Gnome System Monitor และ lavaps. ไปดูที่ Freshmeat และ SourceForge คุณจะพบแอพพลิเคชั่นนับสิบที่สามารถเก็บข้อมูลจากเซิฟเวอร์อื่นรวบรวมไว้ในเวิร์คสเตชั่นตัวเดียว.

 ความสัมพันธ์ของโพรเซส สามารถดูได้ด้วยคำสั่ง pstree:

sophie:~> pstree
init-+-amd
     |-apmd
     |-2*[artsd]
     |-atd
     |-crond
     |-deskguide_apple
     |-eth0
     |-gdm---gdm-+-X
     |           `-gnome-session-+-Gnome
     |                           |-ssh-agent
     |                           `-true
     |-geyes_applet
     |-gkb_applet
     |-gnome-name-serv
     |-gnome-smproxy
     |-gnome-terminal-+-bash---vim
     |                |-bash
     |                |-bash---pstree
     |                |-bash---ssh
     |                |-bash---mozilla-bin---mozilla-bin---3*[mozilla-bin]
     |                `-gnome-pty-helper
     |-gpm
     |-gweather
     |-kapm-idled
     |-3*[kdeinit]
     |-keventd
     |-khubd
     |-5*[kjournald]
     |-klogd
     |-lockd---rpciod
     |-lpd
     |-mdrecoveryd
     |-6*[mingetty]
     |-8*[nfsd]
     |-nscd---nscd---5*[nscd]
     |-ntpd
     |-3*[oafd]
     |-panel
     |-portmap
     |-rhnsd
     |-rpc.mountd
     |-rpc.rquotad
     |-rpc.statd
     |-sawfish
     |-screenshooter_a
     |-sendmail
     |-sshd---sshd---bash---su---bash
     |-syslogd
     |-tasklist_applet
     |-vmnet-bridge
     |-xfs
     `-xinetd-ipv6

 อ็อพชั่น -u และ -a จะให้ข้อมูลเพิ่มเติม. รายละเอียดของอ็อพชั่นดูได้จาก คู่มือคำสั่ง.

 หัวข้อถัดไป, เราจะดูว่าหนึ่งโพรเซสสามารถสร้างโพรเซสอื่นได้.

4.1.5.  การเกิดและสิ้นสุดของโพรเซส

4.1.6. SUID and SGID

ต่อเนื่องจากบทที่แล้ว, เราจะมาพูดถึงรายละเอียดของ SUID และ SGID ในโหมดพิเศษ. โหมดนี้สร้างขึ้นเพื่อให้ผู้ใช้ธรรมดาสามารถทำงานที่ปกติแล้วจะไม่อนุญาตให้ ทำเนื่องจากถูกจำกัดโดยค่า file permission ในระบบยูนิกซ์. ในทางทฤษฎีจะพยายามหลีกเลี่ยงการใช้โหมดพิเศษนี้, เนื่องจากอาจเสี่ยงในด้านความปลอดภัยของระบบ. นักพัฒนาลีนุกซ์ก็พยายามหลีกเลี่ยงเช่นกัน. ตัวอย่างเช่น คำสั่ง ps จะใช้ข้อมูลจากไฟล์ระบบ /proc , ซึ่งทุกคนสามารถเข้าถึงได้, ทำให้หลีกเลี่ยงการเปิดเผยข้อมูลที่เป็นข้อมูลระบบได้. ในระบบยูนิกซ์รุ่นเก่า, คำสั่ง ps จะใช้ข้อมูลจากไฟล์ /dev/mem และ /dev/kmem, ซึ่งมีข้อเสียเนื่องจากต้องแก้ไขค่า permission และ ownership ของไฟล์.

rita:~> ls -l /dev/*mem
crw-r-----    1 root     kmem       1,   2 Aug 30 22:30 /dev/kmem
crw-r-----    1 root     kmem       1,   1 Aug 30 22:30 /dev/mem

 คำสั่ง ps รุ่นเก่า, ผู้ใช้ทั่วไปจะไม่สามารถใช้คำสั่งนี้, ถ้าไม่มีการใช้โหมดพิเศษ.

แม้ว่าเราพยายามหลีกเลี่ยงการใช้โหมดพิเศษ, แต่ก็มีบางครั้งที่จำเป็นต้องใช้ SUID. ตัวอย่างเช่นการเปลี่ยนรหัสผ่าน. เพราะผู้ใช้ต้องการเปลี่ยนรหัสด้วยตัวเองมากกว่าที่จะให้ผู้ดูแลระบบเปลี่ยน ให้. อย่างที่เรารู้, ไฟล์ที่เก็บชื่อผู้ใช้และรหัสผ่านคือไฟล์ /etc/passwd, ซึ่งจำกัดการใช้งานเฉพาะ root.

bea:~> ls -l /etc/passwd
-rw-r--r--    1 root     root     1267 Jan 16 14:43 /etc/passwd

 วิธีแก้ปัญหาเพื่อให้ผู้ใช้สามารถเปลี่ยนแปลงข้อมูลตัวเองในไฟล์นี้. โดยการให้โปรแกรม passwd มีความสามารถพิเศษ:

mia:~> which passwd
passwd is /usr/bin/passwd

mia:~> ls -l /usr/bin/passwd
-r-s--x--x    1 root     root    13476 Aug  7 06:03 /usr/bin/passwd*

 เมื่อถูกเรียกใช้, คำสั่ง passwd จะทำงานโดยใช้ค่าอนุญาตใช้งานของ root, ทำให้ผู้ใช้ทั่วไปสามารถแก้ไขไฟล์ /etc/passwd ที่มีผู้ดูแลระบบเป็นเจ้าของ.

การใช้ SGID บนไฟล์มีไม่บ่อยเท่า SUID, เพราะส่วนใหญ่ SGID จะเกี่ยวข้องในการสร้างกรู้ปพิเศษ. ในบางกรณี, เราอาจต้องเจอสถานะการ์ณที่ต้องใช้(ไม่ต้องกังวลในเรื่องนี้มากนัก - การสร้างกรู้ปที่จำเป็นส่วนมากจะทำตอนติดตั้งใหม่). เช่นกรณีของการใช้คำสั่ง write และคำสั่ง wall, ซึ่งใช้สำหรับส่งข้อความไปยังผู้ใช้อื่นที่ล็อกอินเข้าเทอร์มินอล(ttys). คำสั่ง write จะส่งข้อความไปยังผู้ใช้คนเดียว, ส่วนคำสั่ง wall จะส่งข้อความไปยังผู้ใช้ทุกคนที่เชื่อมต่อเข้าระบบ.

ปกติการส่งข้อความไปยังผู้ใช้อื่นที่ใช้เทอร์มินอลทั้งแบบกราฟฟิกหรือ text จะทำไม่ได้. วิธีแก้คือ, สร้างกลุ่มขึ้นใหม่, ซึ่งเป็นเจ้าของอุปกรณ์เทอร์มินอล. เมื่อคำสั่ง write และคำสั่ง wall ถูกให้สิทฺธิ์ SGID permission, คำสั่งจะทำงานโดยสิทธิ์ของกลุ่มนี้, เช่นกลุ่ม tty. เนื่องจาก group สามารถใช้งานเทอร์มินอลได้, โดยผู้ใช้ไม่สามารถใช้วิธีอื่นในการส่งข้อความไปยังเทอร์มินอลได้.

ในตัวอย่างข้างล่าง, ครั้งแรกผู้ใช้ joe ตรวจสอบว่าผู้รับข้อความเชื่อมต่อกับเทอร์มินอลใหน, ด้วยคำสั่ง who . หลังจากนั้นเขาส่งข้อความด้วยคำสั่ง write . ตัวอย่างยังแสดงให้เห็นการอนุญาตให้ใช้คำสั่ง write บนเทอร์มินอลที่ใช้งานโดยผู้ใช้ที่จะรับข้อความ: จะเห็นว่านอกจากผู้ใช้ที่เป็นเจ้าของอุปกรณ์คนอื่นไม่มีสิทธิ์ใช้อุปกรณ์ นั้น, ยกเว้นคนที่อยู่ใน group owner, ซึ่งสามารถส่งข้อความไปหาอุปกรณ์ได้.

joe:~> which write
write is /usr/bin/write

joe:~> ls -l /usr/bin/write
-rwxr-sr-x    1 root     tty      8744 Dec  5 00:55 /usr/bin/write*

joe:~> who
jenny     tty1     Jan 23 11:41
jenny     pts/1    Jan 23 12:21 (:0)
jenny     pts/2    Jan 23 12:22 (:0)
jenny     pts/3    Jan 23 12:22 (:0)
joe       pts/0    Jan 20 10:13 (lo.callhost.org)

joe:~> ls -l /dev/tty1
crw--w----    1 jenny   tty  4,     1 Jan 23 11:41 /dev/tty1

joe:~> write jenny tty1
hey Jenny, shall we have lunch together?
^C

 ที่หน้าจอของผู้รับข้อความ jenny จะแสดงข้อความ:

Message from joe@lo.callhost.org on ptys/1 at 12:36 ...
hey Jenny, shall we have lunch together?
EOF

หลังจากรับข้อความ, สามารถลบข้อความบนหน้าจอได้โดยการกด Ctrl+L พร้อมกัน. ถ้าไม่ต้องการรับข้อความอื่น(ยกเว้นจากผู้ดูแลระบบ), ใช้คำสั่ง mesg. ส่วนคำสั่งเพื่อดูว่าผู้ใช้คนใหนรับข้อความจากคนอื่น ใช้คำสั่ง who -w. รายละเอียดหาอ่านได้จากคู่มือคำสั่งของแต่ละคำสั่ง.

	ชื่อกลุ่มอาจไม่เหมือนกัน
	ชื่อกลุ่มจะแตกต่างกันไปตามสายพันธ์ลีนุกซ์. วิธีการและชื่ออาจแตกต่างกันไป

4.2.1. Introduction

จุดเด่นของลีนุกซ์อีกอย่างคือวิธีที่ลีนุกซ์ใช้ starting และ stopping ตัวระบบ, เนื่องจากมันโหลดโปรแกรมต่างๆโดยใช้ค่าจากไฟล์คอนฟิก, คุณสามารถเปลี่ยนไฟล์คอนฟิกที่เกี่ยวข้องเพื่อปรับแต่งกระบวนการในการบูท, และปิดระบบอย่างเรียบร้อยและเป็นระบบ.

หากจะหาคำตอบของการควบคุมการบูทหรือปิดระบบ, คุณสมบัติของลีนุกซ์ที่เปิดเผยซอร์สโค้ดทำให้หาสาเหตุของปัญหาตอนบูทหรือปิด ระบบได้ง่าย. การทำความเข้าใจกระบวนการบูทและชัทดาวน์ระบบเป็นสิ่งที่ผู้ใช้ลีนุกซ์ทุกคน ควรเรียนรู้.

มีลีนุกซ์จำนวนมากใช้ lilo, ย่อมาจาก LInux LOader ในการบูทระบบ. ในหนังสือนี้เราจะพูดถึงเฉพาะ GRUB, ซึ่งใช้ง่ายและปรับเปลี่ยนได้มากกว่า. ถ้าคุณสนใจอยากรู้เรื่อง lilo , ดูในคู่มือคำสั่ง และหนังสือ HOWTO. ทั้ง lilo และ grub รองรับการบูทสองระบบ, เราจะพูดถึงเรื่องนี้พอสังเขป.

4.2.2. The boot process

เมื่อคอมพิวเตอร์ x86 เริ่มบูท, ระบบจะหาจุดสุดท้ายของหน่วยความจำของ BIOS(Basic Input/Output System) และรันคำสั่ง. โปรแกรมใน BIOS ถูกเขียนไว้ในหน่วยความจำที่อ่านได้อย่างเดียว ทำให้สามารถใช้งานได้ตลอด. โปรแกรม BIOS จะทำงานที่ระดับต่ำสุดที่ติดต่อกับอุปกรณ์รอบข้างและควบคุมขั้นตอนแรกในการ บูท.

โปรแกรม BIOS จะทดสอบระบบ, ทำการค้นหาและทดสอบอุปกรณ์พ่วงของระบบ, และตรวจหา drive ที่จะใช้เพื่อบูทเครื่อง. ปกติมันจะเช็คหาจากฟล้อปปี้ดิสก์(หรือ CD-ROM สำหรับเครื่องรุ่นใหม่) สำหรับแผ่นโปรแกรมที่จะบูท, ถ้าไม่มีจึงจะค้นหาฮาร์ดดิสก์. ลำดับในการค้นหาสำหรับการบูทปกติจะขึ้นอยู่กับการตั้งค่าในไบออส. ถ้าลีนุกซ์ถูกติดตั้งอยู่ในฮาร์ดดิสก์ของเครื่อง, โปรแกรม BIOS จะค้นหา Master Boot Record(MBR) เริ่มจากเซ็คเตอร์แรกของฮาร์ดดิสก์ตัวแรก, โหลดข้อมูลลงหน่วยความจำ, และส่งต่อการควบคุมไปยังโปรแกรมที่โหลดนั้น.

ข้อมูลใน MBR นี้จะประกอบด้วยคำสั่งว่าจะโหลด GRUB (หรือ LILO) boot-loader อย่างไร, เพื่อเลือกระบบปฏิบัติการที่ติดตั้งไว้. MBR จะโหลด boot-loader, ซึ่งจะรับช่วงโพรเซสต่อ(ถ้า boot-loader ติดตั้งใน MBR). ในค่าดีฟ้อลท์ของ Red Hat Linux configuration, GRUB ใช้การตั้งค่าใน MBR เพื่อแสดงเมนูเป็นอ็อพชั่นสำหรับบูท. เมื่อ GRUB ได้รับคำสั่งที่ตรงสำหรับระบบปฏิบัติการที่จะเริ่มทำงาน, ไม่ว่าจาก command line หรือ จาก configuration file, มันจะหาไฟล์ที่จำเป็นในการบูทและส่งต่อการควบคุมไปยังระบบปฏิบัติการนั้น.

4.2.3.  จุดเด่นของ GRUB

วิธีการบูทแบบนี้เรียกว่า direct loading เพราะว่าคำสั่งถูกใช้ในการโหลดระบบปฏิบัติการโดยตรง, โดยไม่มีโปรแกรมคั่นกลางระหว่าง boot-loader โปรแกรม และ โปรแกรมหลักของระบบปฏิบัติการ(คือตัวเคอร์เนล). กระบวนการบูทของระบบปฏิบัติการอื่นที่ไม่ใช่ลีนุกซ์อาจแตกต่างจากข้างบน, เช่น ระบบปฏิบัติการ DOS และ วินโดว์ของไมโครซอฟท์ ที่เขียนทับข้อมูลบน MBR เมื่อมันติดตั้งบนเครื่องโดยไม่สนใจข้อมูลเก่าใน MBR.  นี่จะทำให้ข้อมูลเก่าบน MBR ถูกทำลาย. ระบบปฏิบัติการของไมโครซอฟท์, และระบบปิดอีกหลายตัว, จะใช้การโหลดที่เรียกว่า chain loading boot. วิธีนี้, ข้อมูลใน MBR จะชี้ไปยังเซ็คเตอร์แรกของพาร์ทิชั่นที่เก็บระบบปฏิบัติการ, ที่มันจะหาไฟล์พิเศษที่จำเป็นในการบูทระบบปฏิบัติการอีกที.

GRUB รองรับการบูททั้งสอบแบบ, ทำให้คุณใช้ได้กับระบบปฏิบัติการที่มีอยู่ได้แทบทั้งหมด, มันรู้จักระบบไฟล์ที่นิยมใช้กันทั่วไปทุกตัว, และรู้จักฮาร์ดดิสก์ส่วนใหญ่ที่ BIOS สามารถตรวจพบ.

 จุดเด่นของ GRUB มีหลายอย่าง รวมถึง:

• GRUB เป็นระบบ command-based, ทำงานก่อนระบบปฏิบัติการจริงในเครื่องคอมพิวเตอร์ X86 เพื่อปรับแต่งการโหลดระบบปฏิบัติการด้วยอ็อพชั่นที่ตรงหรืออ็อพชั่นจาก ข้อมูลระบบ.
• GRUB รองรับโหมด Logical Block Addressing (LBA), ที่จำเป็นในการติดต่อกับฮาร์ดดิสก์ IDE หลายๆตัวและฮาร์ดดิสก์ SCSI ทุกตัว. ก่อนหน้าที่จะมีการใช้ LBA, ฮาร์ดดิสก์เจอปัญหาของการจำกัดของจำนวน cylinder ที่ 1024, เนื่องจาก BIOS ไม่สามารถหาไฟล์ที่อยู่เกินจากจุดนั้น.
• ไฟล์คอนฟิกสำหรับ GRUB จะถูกอ่านจากดิสก์ทุกครั้งที่มีการบูทระบบ, เพื่อป้องกันไม่ให้คุณเขียนข้อมูลทับ MBR ทุกครั้งที่คุณเปลี่ยนบูทอ็อพชั่น.

รายละเอียดของ GRUB ดูได้จากคำสั่ง info grub หรือที่ Grub site. ส่วนโครงการหนังสือสำหรับลีนุกซ์ก็มี Multiboot with GRUB Mini-HOWTO.

4.2.4. Init

 เคอร์เนล, เมื่อมันโหลดขึ้นมา, มันจะหา init ใน sbin และทำการเอ็กซีคิ้วท์.

เมื่อ init เริ่มทำงาน, มันจะกลายเป็นโพรเซสแม่หรือต้นตระกูลของโพรเซสทุกตัวที่ start up โดยอัตโนมัติบนระบบลีนุกซ์ของคุณ. สิ่งแรกที่ init ทำ, คือการอ่านไฟล์สำหรับการเริ่มระบบ, /etc/initab. ซึ่งจะสั่งให้ init ไปอ่านสคริปสำหรับเริ่มต้นระบบ สำหรับการสร้าง environment, ซึ่งจะทำการตั้งค่า path, start swapping, ตรวจสอบระบบไฟล์, เป็นต้น. โดยรวมแล้ว, ขั้นตอนนี้จะตรวจสอบทุกอย่างที่ระบบของคุณต้องใช้เมื่อตอนเริ่มระบบ: เช่น ตั้งนาฬิกา, ทำการ initialize serial port เป็นต้น.

หลังจากนั้น init จะอ่านไฟล์ /etc/initab ต่อ, ซึ่งจะบอกให้ระบบตั้งค่าสำหรับการทำงานในแต่ละระดับ และตั้งค่าดีฟ้อลท์ run level. ระดับการทำงานหรือ run level คือการตั้งค่าคอนฟิกกูเรชั่นของโพรเซส. ระบบที่เลียนแบบยูนิกซ์สามารถทำงานในโหมดที่แตกต่างกันของ process configurations, เช่นโหมดผู้ใช้คนเดียวหรือซิงเกิ้ลยูสเซอร์, ซึ่งหมายถึงระดับการทำงานระดับที่ 1 หรือระดับ S(หรือ s). ในโหมดนี้, มีเพียงผู้ดูแลระบบที่สามารถเชื่อมต่อกับระบบได้. ใช้สำหรับดูแลระบบโดยไม่เสี่ยงกับการทำให้ข้อมูลผู้ใช้หรือข้อมูลระบบ เสียหาย. ปกติแล้ว, โหมดนี้จะไม่เปิดให้ผู้ใช้เข้ามาใช้, ส่วนมากจะปิดไว้. ระดับการทำงานอื่นได้แก่โหมด reboot, หรือระดับการทำงานหมายเลข 6, ซึ่งจะปิดการทำงานของ service ทุกตัวที่กำลังทำงานอยู่ตามลำดับแล้วทำการ restart ระบบ.

 คำสั่ง who ใช้เพื่อตรวจสอบระดับการทำงานที่คุณกำลังทำอยู่

willy@ubuntu:~$ who -r
	run-level 2 2006-10-17 23:22		last=S

 รายละเอียดเพิ่มเติมเกี่ยวกับ run level อยู่ในหัวข้อถัดไป, ดู หัวข้อ 4.2.5.

หลังจากตรวจสอบค่าระดับการทำงานดีฟ้อลท์ในระบบ, init จะทำการสั่งให้ background process ที่จำเป็นทั้งหมดให้เริ่มทำงานโดยดูจากไดเร็กตอรี่ r c ที่เกี่ยวข้องกับระดับการทำงานนั้น. init จะ สั่งสคริป kill script(ชื่อของสคริปเหล่านี้จะขึ้นต้นด้วย K)แต่ละตัวพร้อมค่า stop parameter ให้ทำงาน. หลังจากนั้นมันจะสั่ง start script(ชื่อสคริปเริ่มต้นด้วย S)ทุกตัวใน run level directory ให้ทำงาน ดังนั้นเซอร์วิสทุกตัวและแอพพลิเคชั่นจะทำงานได้อย่างถูกต้อง. ที่จริงหลังจากระบบเสร็จสิ้นการบูท คุณสามารถสั่งสคริปเดียวกันนี้ได้ด้วยคำสั่งจากเทอร์มินอล เช่น /etc/init.d/http stop หรือ service httpd stop. โดยต้องล็อกอินด้วย root. ถ้าคุณต้องการหยุดการทำงานของ web server.

	Special case
	ตอนที่ระบบเริ่มทำงาน. ปกติสคริปใน rc2.d และ rc3.d จะถูกเอ็กซีคิ้วท์. ทำให้ service ทุกตัวตามสคริปทำงาน.

ที่จริงไม่มีสคริปที่สั่งให้ service start หรือ stop ในไดเร็กตอรี่ /etc/rc<x>.d. เนื่องจาก, ทุกไฟล์ใน /etc/rc<x>.d เป็น symbolic link ที่ชี้ไปยังสคริปจริงที่อยู่ในไดเร็กตอรี่ /etc/init.d. ไฟล์ symbolic link เป็นเพียงไฟล์ที่ชี้ไปยังไฟล์อื่น, และใช้ในงานนี้เพราะมันสามารถสร้างและลบได้โดยไม่มีผลต่อไฟล์สคริปจริงที่จะ start หรือ stop services. ไฟล์ symbolic link ที่ชี้ไปยังสคริปต่างๆนี้จะถูกตั้งชื่อเรียงตามลำดับเพื่อให้มันทำงานตามคิว . คุณสามารถเปลี่ยนลำดับของการ start script หรือ kill script ด้วยการเปลี่ยนชื่อของ symbolic link ที่ชี้ไปสคริปจริงที่ควบคุมเซอร์วิส. คุณสามารถใช้หมายเลขเดียวกันได้ ถ้าคุณอยากให้เซอร์วิสที่ต้องการ start หรือ stop ก่อนหรือหลังเซอร์วิสอื่น. ดังตัวอย่างด้านล่าง, เป็นข้อมูลของ /etc/rc5.d. ที่ crond และ xfs จะทำงานจากลิ้งที่ชื่อขึ้นต้นด้วย "S90". ในกรณีนี้, สคริปจะเริ่มทำงานตามลำดับตัวอักษร.

[jean@blub /etc/rc5.d] ls
K15httpd@     K45named@    S08ipchains@  S25netfs@      S85gpm@
K16rarpd@     K46radvd@    S08iptables@  S26apmd@       S90crond@
K20nfs@       K61ldap@     S09isdn@      S28autofs@     S90xfs@
K20rstatd@    K65identd@   S10network@   S30nscd@       S95anacron@
K20rusersd@   K74ntpd@     S12syslog@    S55sshd@       S95atd@
K20rwalld@    K74ypserv@   S13portmap@   S56rawdevices@ S97rhnsd@
K20rwhod@     K74ypxfrd@   S14nfslock@   S56xinetd@     S99local@
K25squid@     K89bcm5820@  S17keytable@  S60lpd@
K34yppasswdd@  S05kudzu@    S20random@    S80sendmail@

หลังจาก init  เข้าสู่ run level ตามค่าดีฟ้อลท์แล้ว, สคริป /etc/inittab จะทำการ fork โพรเซส getty สำหรับ virtual console แต่ละตัว (สำหรับล็อกอินใน text mode). โพรเซส getty จะควบคุมการล็อกอินของผู้ใช้อาทิ, การตั้งค่า tty, แสดง prompt สำหรับล็อกอิน, เก็บค่าชื่อผู้ใช้และทำกระบวนการล็อกอินเข้าระบบ. ทำให้สามารถระบุตัวผู้ใช้ที่จะเข้าใช้ระบบ. ตามปกติ, ระบบส่วนใหญ่จะมี virtual console ให้  6 console, แต่คุณสามารถปรับเปลี่ยนได้, ตามข้อมูลในไฟล์ inittab.

ข้อมูลใน /etc/inittab จะมีวิธีการทำงานเมื่อผู้ใช้กดปุ่ม Ctrl+Alt+Delete. เพื่อให้ระบบปิดตัวและ restart อย่างเป็นระบบมากกว่าที่จะปิดทันที. ยกตัวอย่าง, เมื่อผู้ใช้กดปุ่ม Ctrl+Alt+Delete โพรเซส init จะถูกสั่งให้ทำคำสั่ง /sbin/shutdown -t3 -r now. นอกจากนี้ยังมีข้อมูลให้ init ทำงานเมื่อเกิดเหตุไฟดับ, ถ้าระบบของคุณมี UPS ต่อไช้งาน.

ระบบส่วนมากที่ใช้ RPM-based มีหน้าจอกราฟฟิกให้ผู้ใช้ล็อกอินและเข้าใช้งานในระดับ 5, ซึ่ง /etc/inittab จะรันสคริปที่ชื่อ /etc/X11/prefdm. สคริปนี้จะรันโปรแกรม X display manager, ตามข้อมูลในไดเร็กตอรี่ /etc/sysconfig/desktop . ซึ่งจะเป็น gdm ถ้าคุณใช้ GNOME หรือ kdm ถ้าคุนใช้ KDE, แต่สามารถใช้ผสมกันได้, และยังมีโปรแกรม xdm ซึ่งเป็นโปรแกรมมาตรฐานของ x วินโดว์.

การทำงานในระบบอื่นอาจแตกต่างไปบ้าง. ตัวอย่างเช่นในลีนุกซ์เดเบียน จะมี init สคริปสำหรับ display manager แต่ละตัว, โดยมีข้อมูลใน /etc/X11/default-display-manager เป็นตัวบอกว่าจะใช้ตัวใหนในการ start. รายละเอียดของการใช้กราฟฟิกอินเตอร์เฟสสามารถอ่านใน หัวข้อ 7.3. รายละเอียดการทำงานของ init สามารถหาดูได้จากคู่มือระบบ.

ไดเร็กตอรี่ /etc/default และ/หรือ /etc/sysconfig มีรายการของฟังชั่นและเซอร์วิส, ซึ่งทั้งหมดจะถูกอ่านตอนบูทระบบ. ไดเร็กตอรี่ที่เก็บข้อมูลดีฟ้อลท์ของระบบอาจแตกต่างกันไปตามสายพันธุ์ ลีนุกซ์.

นอกจากโปรแกรมติดต่อกับผู้ใช้แบบกราฟฟิก, เซอร์วิสอื่นๆอาจถูก start ด้วยเหมือนกัน. ถ้าการทำงานระบบเป็นปกติ. คุณจะเห็นเครื่องหมาย prompt ให้ทำการล็อกอินที่หน้าจอ เมื่อกระบวนการบูทเสร็จสิ้น.

	Other procedures
	การทำงานของ init ของระบบ SysV บนเครื่องคอมพิวเตอร์ X86, สคริป startup อาจแตกต่างกันตามรุ่นและโครงสร้าง. ในระบบอื่น init อาจ ทำงานในแบบ BSD-style, ซึ่ง startup file จะไม่แยกเก็บไนไดเร็กตอรี่ /etc/rc<LEVEL>.d หลายตัว. และอาจเป็นไปได้ที่ระบบของคุณใช้ไดเร็กตอรี่ /etc/rc.d/init.d แทน /etc/init.d

4.2.5. Init run levels

แนวคิดการทำงานของเซอร์วิสใน run level ที่แตกต่างกันมีเซอร์วิสไม่เหมือนกันมาจากความต้องการใช้งานระบบแบบต่างๆ. บางเซอร์วิสจะใช้งานได้เฉพาะเหตการณ์หรือ mode, เช่นเมื่อระบบพร้อมสำหรับผู้ใช้มากกว่าหนึ่งคนหรือระบบเชื่อมต่อกับ เนทเวิร์ค.

มีบางครั้งที่คุณอาจต้องทำงานในโหมดต่ำ. ตัวอย่างเช่นการซ่อมแซมฮาร์ดดิสก์จะทำใน run level 1 ที่ไม่มีผู้ใช้อื่นในระบบ. หรือรันระบบ server ใน level 3 โดยไม่มี X session ทำงาน. ในสถานะการณ์เหล่านี้, การรันเซอร์วิสทั้งหลายของโหมดสูงจะไม่มีประโยชน์เท่าที่ควร. การแบ่งเซอร์วิสออกตามระดับ run level จึงเป็นสิ่งจำเป็น, ทำให้คุณสามารถปรับเปลี่ยนระดับการทำงานได้อย่างรวดเร็วโดยไม่ต้องกังวล เกี่ยวกับเซอร์วิสที่ให้บริการว่าจะให้เซอร์วิสใด start หรือ stop.

 ระดับการทำงานหรือ run level ปกติจะมีรายละเอียดอยู่ในไฟล์ /etc/inittab, ดังแสดงด้านล่างนี้:

#
# inittab   This file describes how the INIT process should set up
#           the system in a certain run-level.

# Default run level. The run levels are:
#   0 - halt (Do NOT set initdefault to this)
#   1 - Single user mode
#   2 - Multiuser, without NFS 
#	(The same as 3, if you do not have networking)
#   3 - Full multiuser mode
#   4 - unused
#   5 - X11
#   6 - reboot (Do NOT set initdefault to this)
# 
id:5:initdefault:
<--cut-->

ถ้าคุณต้องการปรับแต่ง run level คุณสามารถใช้ run level ที่ยังไม่มีการใช้งาน(ปกติคือ run level 4). ผู้ใช้ส่วนมากจะทดลองกับ level นี้โดยไม่เปลี่ยนแปลงค่าดีฟ้อลท์ของ standard run level. ทำให้ทดลองระบบได้รวดเร็วโดยไม่กระทบชุดเซอร์วิสของ run level มาตรฐาน.

ถ้าระบบของคุณบูทไม่ได้เนื่องจากไฟล์ /etc/inittab เสียหายหรือคุณล็อกเข้าระบบไม่ได้เพราะไฟล์ /etc/passwd เสีย, คุณสามารถแก้ไขโดยเข้าระบบ single-user mode.

No graphics?

เมื่อคุณทำงานกับ text mode เพราะไม่มีกราฟฟิกล็อกอินปรากฏที่หน้าจอ, คุณสามารถเปลี่ยนไปที่ console 7 หรือมากกว่าเพื่อใช้การล็อกอินแบบกราฟฟิก. ถ้ายังไม่ได้ผล, ตรวจสอบ run level ปัจจุบันโดยใช้คำสั่ง who -r. ถ้าปรากฏว่าค่าไม่ตรงกับค่าดีฟ้อลท์ที่ตั้งในไฟล์  /etc/inittab, แสดงว่าระบบไม่ได้ startup ในโหมดกราฟฟิกตามค่าดีฟ้อลท์. ติดต่อผู้ดูแลระบบหรืออ่านคู่มือคำสั่ง man init. เพื่อหาข้อมูล. หมายเหตุ การสลับ run level จะใช้คำสั่ง telinit. ส่วนการสลับระหว่าง text ไปยังกราฟฟิกโหมดหรือกลับกันไม่เกี่ยวข้องกับการสลับ run level.

การทำงานของ run levels, สคริปและคอนฟิกูเรชั่นในหนังสือนี้จะอธิบายกว้างๆ. ในรายละเอียดมีข้อแตกต่างอีกมาก. ตัวอย่างเช่น, สคริปของ Gentoo Linux จะอยู่ใน /etc/runlevels. ในขณะที่ระบบอื่นอาจจะรันตั้งแต่ run level ต่ำและทำสคริปทั้งหมดก่อนที่จะขึ้นไปรันสคริปที่ run level สุดท้าย. ขึ้นอยู่กับข้อมูลเอกสารของระบบ. คุณสามารถหาข้อมูลระบบได้โดยดูที่ไฟล์ /etc/inittab. เพื่อทำความเข้าใจว่าเกิดอะไรขึ้นกับระบบของคุณ

4.2.6. Shutdown

Uระบบยูนิกซ์ไม่ได้ออกแบบมาให้ทำการปิดระบบ, แต่ถ้าจำเป็น, ให้ใช้คำสั่ง shutdown. หลังกระบวนการปิดระบบเสร็จสิ้น, ถ้าใช้อ็อพชั่น -h จะทำให้ระบบหยุด, ในขณะที่อ็อพชั่น -r จะทำการ reboot ระบบ.

คำสั่ง reboot และ halt สามารถสั่งให้ระบบทำคำสั่ง shutdown ถ้าระบบรันใน level 1-5, เพื่อให้การปิดระบบอย่างถูกต้อง. อย่างไรก็ตาม, คำสั่งนี้ไม่ได้มีในระบบยูนิกซ์/ลีนุกซ์ทุกตัว.

ถ้าเครื่องคอมพิวเตอร์ของคุณไม่ได้ปิดไฟของเครื่องเอง, คุณไม่ควรปิดเครื่องคอมพิวเตอร์จนกว่าจะเป็นข้อความของระบบที่แสดงว่าระบบ ได้หยุด(halt) หรือได้เสร็จสิ้นการ shutdown แล้ว, เพื่อให้ระบบมีเวลาในการ unmount ทุกพาร์ติชั่นก่อน. การปิดไฟโดยไม่ถูกวิธีอาจทำให้ข้อมูลสูญหายได้.

4.3.1. งานสำหรับผู้ดูแลระบบ

แม้การจัดการทรัพยากรระบบ, รวมทั้งโพรเซส, จะเป็นหน้าที่ของผู้ดูแลระบบ, ถ้าผู้ใช้ได้เรียนรู้ไว้บ้างก็ไม่มีผลเสียหายอะไร, โดยเฉพาะเกี่ยวกับโพรเซสของผู้ใช้และการใช้งานให้เกิดประสิทธิภาพสูงสุด.

เราจะอธิบายทางทฤษฎีเกี่ยวกับ system performance, โดยไม่เจาะลึกในรายละเอียดของ hardware optimization หรือการปรับแต่งขั้นสูง, แต่เราจะเรียนรู้วิธีแก้ปัญหาเบื้องต้นที่ผู้ใช้อาจพบในการใช้งานประจำวัน, และวิธีการให้ผู้ใช้สามารถเข้าใช้ทรัพยากรของระบบได้อย่างมีประสิทธิภาพ

4.3.2. How long does it take?

Bash shell มีคำสั่งภายใน time ในการแสดงเวลาที่ใช้ในการเอ็กซีคิ้วท์คำสั่ง. เวลาที่แสดงจะเที่ยงตรงมากและสามารถใช้กับคำสั่งอะไรก็ได้. ตัวอย่างข้างล่าง, ใช้เวลาประมาณหนึ่งนาทีครึ่งในการสร้างหนังสือเล่มนี้:

tilly:~/xml/src> time make
Output written on abook.pdf (222 pages, 1619861 bytes).
Transcript written on abook.log.

real	1m41.056s
user	1m31.190s
sys	0m1.880s

ส่วนคำสั่ง time ของ GNU ในไดเร็กตอรี่ /usr/bin (คนละตัวกับของ Bash shell) จะแสดงข้อมูลรายละเอียดมากกว่าและสามารถปรับรูปแบบให้แสดงค่าแบบต่างๆได้. และยังแสดงค่า exit status ของคำสั่ง, และเวลาที่ใช้ทั้งหมด. ด้านล่างเป็นตัวอย่างการใช้คำสั่ง time เหมือนกันแต่เป็นของ GNU:

tilly:~/xml/src> /usr/bin/time make
Output written on abook.pdf (222 pages, 1595027 bytes).
Transcript written on abook.log.

Command exited with non-zero status 2
88.87user 1.74system 1:36.21elapsed 94%CPU 
				(0avgtext+0avgdata 0maxresident)k
0inputs+0outputs (2192major+30002minor)pagefaults 0swaps

 ข้อมูลเพิ่มเติมหาอ่านได้จากคู่มือคำสั่ง.

4.3.3. Performance

ในส่วนผู้ใช้, performance หมายถึงการทำคำสั่งได้รวดเร็ว. แต่ในส่วนผู้ดูแลระบบ, มีความหมายมากกว่านั้น: ผู้ดูแลระบบจะปรับแต่ง system performance สำหรับทั้งระบบ, รวมทั้งผู้ใช้, โปรแกรมทุกตัวและเดมอน. ตัวแปรที่มีผลกับ system performance มีมากมายและไม่สามารถตรวจสอบได้ด้วยคำสั่ง time อาทิ:

• the program executing is badly written or doesn't use the computer appropriately

• access to disks, controllers, display, all kinds of interfaces, etc.

• reachability of remote systems (network performance)

• amount of users on the system, amount of users actually working simultaneously

• time of day

• ...

4.3.4. Load

โหลดหรือการทำงานของระบบจะขึ้นอยู่กับว่าอะไรคืองานปกติของระบบ. เครื่องคอมพิวเตอร์เก่าของผู้เขียน P133 รันไฟร์วอลล์, SSH server, ไฟล์เซิฟเวอร์, a route daemon, a sendmail server, a proxyserver และเซอร์วิสอื่นอีกนิดหน่อย สามารถทำงานได้ดีถ้ามีผู้ใช้งานไม่เกิน 7 คน; ค่าเฉลี่ยของโหลดจะประมาณ 0. ผูเขียนเคยเห็นในบางระบบที่มี CPU หลายตัวอาจรับโหลดเฉลี่ยได้ถึง 67. วิธีที่จะหาค่าโหลดที่ระบบรับได้ - คือการตรวจสอบค่าโหลดเป็นประจำถ้าคุณอยากรู้ค่าปกติ. ถ้าคุณไม่ตรวจสอบ, คุณจะรู้ได้แค่เวลาในการตอบสนองคำสั่งผ่าน command line , ซึ่งเป็นการตรวจแบบหยาบๆ เนื่องจากความเร็วในการทำงานช้าเร็วมีผลจากสาเหตุมากมาย.

จำไว้ว่าระบบที่แตกต่างกันจะมีความสามารถต่างกันในการรับโหลด. ตัวอย่าง, ระบบที่มีการ์ดเร่งความเร็วกราฟฟิกจะทำงานกับโปรแกรม rendering 3D images ได้อย่างราบรื่น, ขณะที่ระบบเดียวกันที่ใช้การ์ด VGA ราคาถูกจะทำงานช้าอย่างเห็นได้ชัด. เครื่อง P133 เก่าของผู้เขียนจะทำงานอย่างแย่ เมื่อผู้เขียนใช้โปรแกรม X server, แม้ว่าคุณจะมีเครื่องรุ่นใหม่ใช้ พยายามสังเกตุค่าโหลดในระบบที่เปลี่ยนแปลง จะทำให้รู้ปัญหาได้เร็วหากเกิดปัญหาของ system performance.

4.3.5. Can I do anything as a user?

การตั้งค่า environment ที่ไม่เหมาะสมอาจทำให้ระบบคุณช้าลง. ถ้าคุณตั้งค่าตัวแปร environment เยอะเกิน(แทนการใช้ตัวแปรเชลล์), การตั้งค่า search path ยาวๆโดยไม่ได้ตรวจสอบความถูกต้อง และส่วนมากการตั้งค่าจะทำแบบ "ทำแล้วทดลองใช้เลย", ระบบจะเสียเวลามากในการค้นหาและอ่านข้อมูล.

โปรแกรมจัดการกราฟฟิก X วินโดว์ และ destop environment เป็นตัวกิน CPU. ยิ่งมีสีสันแปลกตาก็ยิ่งเปลืองกำลังในการประมวลผล, แม้ว่ามันจะดาวน์โหลดมาใช้ได้ฟรี, ดังนั้นควรใช้คอมพิวเตอร์อย่างพอเพียงถ้าคุณไม่ได้ซื้อคอมพิวเตอร์ใหม่ทุก ปี.

4.3.5.1. Priority

ลำดับความสำคัญหรือ priority ของ job ดูได้จากหมายเลข nice number. โปรแกรมที่มีตัวเลข nice number สูงจะไม่รบกวนโปรแกรมอื่นมาก; เนื่องจากมันไม่ใช่โปรแกรมที่สำคัญมากนัก. ส่วนโปรแกรมที่มี nice number ต่ำ, จะมีความสำคัญมากกว่าและกินทรัพยากรมากกว่าโดยไม่แชร์กับโปรแกรมอื่น.

การลดตัวเลข nice number จะมีประโยชน์สำหรับโพรเซสที่ใช้งาน CPU มาก(คอมไพเลอร์, โปรแกรมการคำนวณ). โปรแกรมที่ใช้เวลากับอุปกรณ์ I/O มากจะได้ค่า nice number จากระบบให้มีความสำคัญมากกว่า(ตัวเลข nice number ต่ำ), ตัวอย่างเช่นคียบอร์ดจะมีความสำคัญสูงสุดในระบบ.

 การจัดลำดับความสำคัญของโปรแกรมจะใช้คำสั่ง nice .

ระบบส่วนมากจะมีคำสั่ง renice เหมือน BSD, ซึ่งทำให้คุณสามารถเปลี่ยนค่า niceness ของคำสั่งที่รันได้. รายละเอียดเพิ่มเติมหาอ่านในคู่มือระบบ.

	Interactive programs
	ไม่ใช่ความคิดที่ดีนักถ้าจะ nice หรือ renice โปรแกรมที่ติดต่อกับผู้ใช้หรือโปรแกรมที่รันในโหมด foreground.

การใช้คำสั่งเหล่านี้จะเป็นหน้าที่ของผู้ดูแลระบบ. อ่าน man page สำหรับข้อมูลเพิ่มเติมเกี่ยวกับหน้าที่พิเศษของผู้ดูแลระบบก่อน.

4.3.5.7. Interrupting your processes

ตามสิทธิ์ที่ได้, คุณสามารถควบคุมโพรเซสของคุณเท่านั้น. เราได้แสดงวิธีที่คุณจะดูโพรเซสและเลือกดูโพรเซสที่เป็นของผู้ใช้เฉพาะราย, และจะมีข้อจำกัดอะไรบ้าง. เมื่อคุณเห็นโพรเซสของคุณกินทรัพยากรระบบมากเกิน, คุณมีสองทางเลือกที่จะทำคือ:

1.  ทำให้โพรเซสกินทรัพยากรน้อยลงโดยไม่ขัดจังหวะโพรเซส

2.  หยุดโพรเซสนั้น

ในกรณีที่คุณอยากให้โพรเซสนั้นทำงานต่อ, แต่ก็อยากให้โพรเซสอื่นได้ใช้ทรัพยากรระบบด้วย, คุณสามารถ renice โพรเซส. นอกจากการใช้คำสั่ง nice  หรือ renice , คำสั่ง top เป็นวิธีที่ง่ายในการตีกรอบของปัญหาและลดระดับความสำคัญของโปรแกรม.

ดูช่องข้อมูลแถว "NI", ซึ่งส่วนมากจะแสดงค่า priority เป็นลบ. พิมพ์ r และใส่หมายเลขโพรเซส ID ที่คุณอยากจะ renice. แล้วใส่ค่า nice value, ตัวอย่างเช่น "20". จะมีผลให้, โพรเซสนี้จะได้ CPU ไซเคิลจำนวน 1 ใน 5 ของไซเคิลทั้งหมด.

 ตัวอย่างของโพเซสที่คุณอยากให้มันทำงานต่อเนื่องคือโปรแกรม emulators, virtual machines, compiler เป็นต้น.

ถ้าคุณอยากจะเลิกการทำงานของโพรเซสเพราะมันค้างหรือมันกิน I/O เกิน, หรือสร้างไฟล์และใช้ทรัพยากรระบบเปลืองมาก, ใช้คำสั่ง kill. โดยพยายาม kill แบบนุ่มนวลก่อน, โดยส่งสัญญาณ SIGTERM. คำสั่งนี้จะหยุดการทำงานของโพรเซสไม่ว่ามันจะทำอะไรอยู่, มันจะตอบสนองตามที่ได้โปรแกรมไว้.

joe:~> ps -ef | grep mozilla joe 25822 1 0 Mar11 ? 00:34:04 /usr/lib/mozilla-1.4.1/mozilla- joe:~> kill -15 25822

 ในตัวอย่างด้านบน, ผู้ใช้ชื่อ joe สั่งให้บราวน์เซอร์ Mozilla หยุดการทำงานเพราะมันค้าง.

บางโพรเซสอาจไม่หยุดทำงาน, ถ้ามีทางเลือก, คุณอาจใช้การส่งสัญญาณ SIGINT เพื่อขัดจังหวะมัน. ถ้ายังไม่ได้ผล, ใช้คำสั่งแรงสุด, SIGKILL. ตัวอย่างข้างล่าง, joe สั่งให้ Mozilla หยุดทำงานเพราะมันค้างในระบบ.

joe:~> ps -ef | grep mozilla joe 25915 1 0 Mar11 ? 00:15:06 /usr/lib/mozilla-1.4.1/mozilla- joe:~> kill -9 25915 joe:~> ps -ef | grep 25915 joe 2634 32273 0 18:09 pts/4 00:00:00 grep 25915

ตามตัวอย่าง, คุณอาจต้องการตรวจสอบว่าโพรเซสนั้นตายจริงหรือเปล่า, ด้วยการใช้ grep หา PID อีกครั้ง. ถ้าผลลัพท์ได้เฉพาะโพรเซสที่ ใช้คำสั่ง grep , แสดงว่าคุณสั่งหยุดโพรเซสสำเร็จ.

ถ้าคุณไม่เจอโพรเซสที่ kill ให้หยุดการทำงานได้ยากในเชลล์.ซึ่งเป็นเรื่องที่ดี: ถ้าโพรเซสนั้น kill ได้ง่าย, คุณจะกลับเข้าสู่เชลล์ทุกครั้งที่คุณกด Ctrl-C, เนื่องจากมันเหมือนกับการส่งสัญญาณ SIGINT.

	ระบบยูนิกซ์นิยมใช้เครื่องหมายไปป์
	วิธีการใช้ เครื่องหมายไปป์ ( | ) เพื่อส่งผลลัพท์ของคำสั่งหนึ่งไปเป็นอินพุทของอีกคำสั่ง อธิบายใน บทที่ 5

ในโปรแกรมแบบกราฟฟิก, คำสั่ง xkill เป็นคำสั่งที่ใช้งานง่ายมาก. เพียงพิมพ์ชื่อของคำสั่ง, ตามด้วย Enter และเลือกหน้าต่างแอพพลิเคชั่นที่คุณต้องการจะหยุดโพรเซส. คำสั่งนี้จะส่งสัญญาณ SIGKILL , ดังนั้นควรใช้เมื่อโปรแกรมแแอพพลิเคชั่นนั้นค้าง.

4.4.1. Use that idle time!

การทำงานกับระบบลีนุกซ์อาจต้องอดทน, ถ้าคุณใช้งานในช่วงเวลาทำงาน. นอกนั้นไม่ว่าจะเป็นช่วงเช้า, เย็น, กลางคืนและช่วงวันหยุดระบบจะทำงานได้ดี. การใช้งานระบบในช่วงที่งานระบบเบาจะมีค่าใช้จ่ายถูกกว่าการซื้อเครื่องใหม่ เพื่อมาใช้งานหลายอย่างพร้อมกันในเวลาทำงาน.

 ถ้าระบบทำงานช้ามีวิธีแก้ 3 วิธี:

•  รอแป็ปนึงแล้วจึงสั่งให้ระบบทำงาน, ปกติการรอจะใช้คำสั่ง sleep.

• สั่งให้ทำงานที่เวลาที่กำหนด, ด้วยการใช้คำสั่ง at. เป็นการสั่งให้ทำงานตามเวลาของระบบ ไม่ใช่ตอนที่สั่งคำสั่ง.

•  สั่งให้ทำงานทุกๆ เดือน, สัปดาห์, วัน หรือทุกชั่วโมง, ด้วยการใช้ cron facilities.

หัวข้อถัดไปจะอธิบายแต่ละข้อ

4.4.2.  คำสั่ง sleep

 คำอธิบายเกี่ยวกับการใช้คำสั่ง sleep มีไม่มาก. ที่ sleep ทำคือรอ. ปกติค่าที่รอจะนับเป็นวินาที.

 เพื่อให้เห็นภาพความจำเป็นของคำสั่งนี้ มาดูตัวอย่าง:

 สมมุติมีคนคุยกับคุณทางโทรศัพท์, คุณบอกเขาว่า "เจอกันอีกครึ่งชั่วโมง" แต่คุณมีงานต้องทำและคุณไม่อยากพลาดมื้อเที่ยง:

(sleep 1800; echo "Lunch time..") &

 เมื่อคุณไม่สามารถใช้คำสั่ง at ด้วยเหตุผลบางอย่าง, ตอนนี้เป็นเวลา 5 โมง, คุณอยากกลับบ้านแต่ยังมีเรื่องงานต้องทำและตอนนี้ระบบถูกใช้งานหนักจากงานของคนอื่น:

(sleep 10000; myprogram) &

 ตรวจสอบให้แน่ว่าระบบมีการล็อกเอ๊าท์อัตโนมัติ, และคุณได้ล็อกเอ๊าท์หรือสั่ง lock เครื่องคอมพิวเตอร์ของคุณหรือจะสั่งคำสั่งนี้ใน screen session.

 เมื่อคุณสั่งพิมพ์ไฟล์ขนาดใหญ่หลายไฟล์, แต่คุณอยากให้ผู้ใช้อื่นพิมพ์แทรกระหว่างไฟล์ที่พิมพ์ได้.

lp lotoftext; sleep 900; lp hugefile; sleep 900; lp anotherlargefile

 การพิมพ์ไฟล์อธิบายใน บทที่ 8.

นักเขียนโปรแกรมมักจะใช้คำสั่ง sleep เพื่อหยุดสคริปชั่วระยะเวลาที่กำหนดไว้.

4.4.3.  คำสั่ง at

 คำสั่ง at สั่งให้ทำคำสั่ง ณ เวลาที่กำหนด, ด้วยการใช้เชลล์ดีฟ้อลท์ยกเว้นคุนจะระบุเป็นอย่างอื่น(ดูในคู่มือ).

 อ็อพชั่นของคำสั่ง at เข้าใจได้ไม่ยาก, ดังตัวอย่างข้างล่าง:

steven@home:~> at tomorrow + 2 days
warning: commands will be executed using (in order) a) $SHELL
        b) login shell c) /bin/sh
at>  cat reports | mail myboss@mycompany
at> <EOT>
job 1 at 2001-06-16 12:36

 กด Ctrl+D เพื่อออกจาก at utility และสร้างอักษร "EOT" ให้กับข้อความ.

 ผู้ใช้ steven ใช้คำสั่งสองคำสั่งที่ดูไม่คุ้นเท่าไร; เราจะเรียนการใช้คำสั่งแนวนี้ใน บทที่ 5 การ รีไดเร็กชั่นอินพุทและเอาท์พุท.

steven@home:~> at 0237
warning: commands will be executed using (in order) a) $SHELL
        b) login shell c) /bin/sh
at>  cd new-programs
at>  ./configure; make
at> <EOT>
job 2 at 2001-06-14 02:00

 ถ้าใช้อ็อพชั่น -m จะหมายถึงให้ส่งเมล์หาผู้ใช้เมื่อทำงานเสร็จ, หรือบอกสาเหตุเมื่องานไม่สำเร็จ. คำสั่ง atq มีไว้แสดงรายการของคำสั่งที่อยู่ในคิว; ควรใช้คำสั่งนี้ตรวจสอบก่อนที่จะสั่งคำสั่งเพื่อป้องกันการทำงานในเวลา เดียวกันกับคำสั่งอื่น. ส่วนคำสั่ง atrm ใช้ยกเลิกคำสั่งที่คุณสั่งไปแล้วถ้าคุณเกิดเปลี่ยนใจในภายหลัง.

เป็นความคิดที่ดีถ้าจะตั้งให้คำสั่งทำงานในเวลาแปลกๆ, เนื่องจากงานของระบบมักจะทำงานตอนเวลาต้นชั่วโมง, ดังที่คุณเห็นใน หัวข้อ 4.4.4 หัวข้อถัดไป. ตัวอย่าง, งานมักจะทำในเวลา 1 นาฬิกาในช่วงเช้า(คือระบบมีกำหนดการอัพเดทดาต้าเบสตอนเช้า), ดังนั้นถ้าเราตั้งให้คำสั่งทำงานที่เวลา 0100 อาจทำให้ระบบทำงานช้ามากกว่าที่จะทำงานเร็ว. เพื่อป้องกันไม่ให้ jobs ทำงานพร้อมกัน, คุณอาจใช้คำสั่ง batch , ซึ่งจะเรียงลำดับโพรเซสและทำงานตามคิวในระบบแบ่งตามโหลด, เพื่อป้องกันการทำงานหนักในช่วงเวลาสั้นๆ. ดูคู่มือคำสั่งในรายละเอียด.

4.4.4. Cron and crontab

ระบบ cron จะมีเดมอน cron เป็นตัวจัดการ. มันเอาข้อมูลเกี่ยวกับโปรแกรมและเวลาที่จะทำคำสั่งจากระบบและตาราง cron ที่ผู้ใช้บันทึกไว้. ผู้ที่จะใช้ cron ของระบบได้คือ root เท่านั้น, ส่วนผู้ใช้ทั่วไปจะใช้ cron ของตัวเองได้เท่านั้น. ในบางระบบ ผู้ใช้ไม่อนุญาตให้ใช้ cron.

ตอนระบบเริ่มทำงาน เดมอน cron จะค้นหา /var/spool/cron/ สำหรับ crontab ที่มีชื่อตามบัญชีผู้ใช้ใน /etc/passwd, มันจะค้นไดเร็กตอรี่ /etc/cron.d/ และไดเร็กตอรี่ /etc/crontab, และใช้ข้อมูลนี้ทุกนาทีในการตรวจสอบว่ามีอะไรให้ทำ. การเอ็กซีคิ้วท์คำสั่งจะใช้สิทธิ์ของผู้ใช้นั้นซึ่งเป็นเจ้าของไฟล์ crontab และส่งเมล์ผลลัพท์ของคำสั่งไปยังผู้ใช้ที่เป็นเจ้าของ.

ในระบบที่ใช้ Vixie cron, งานที่ต้องทำทุกชั่วโมง, วัน, สัปดาห์และเดือน จะเก็บในไดเร็กตอรี่แยกกันใน /etc เพื่อให้ดูง่าย, ต่างจาก cron ของระบบยูนิกซ์มาตราฐาน, ที่ทุกงานจะเก็บไว้ในไฟล์ขนาดใหญ่ไฟล์เดียว.

 ตัวอย่างของ Vixie crontab file:

[root@blob /etc]# more crontab
SHELL=/bin/bash
PATH=/sbin:/bin:/usr/sbin:/usr/bin
MAILTO=root
HOME=/

# run-parts
# commands to execute every hour
01 * * * * root run-parts /etc/cron.hourly
# commands to execute every day
02 4 * * * root run-parts /etc/cron.daily
# commands to execute every week
22 4 * * 0 root run-parts /etc/cron.weekly
commands to execute every month
42 4 1 * * root run-parts /etc/cron.monthly

	Alternative
	คุณสามารถใช้คำสั่ง crontab -l เพื่อแสดงค่า crontab ที่ตั้งไว้

ตัวแปรบางตัวจะถูกเซ็ท, หลังจากนั้นการทำงานจริงจะเริ่ม, หนึ่งบรรทัดต่องาน, เริ่มต้นด้วยวันคูณด้วย 5 ช่อง. ช่องแรกประกอบด้วยนาที(จาก 0 ถึง 59), ช่องสองระบุชั่วโมงที่จะทำงาน(0-23), ช่องที่สามเป็นวันที่ในเดือน(1-31), หลังจากนั้นเป็นเดือนที่(1-12), สุดท้ายเป็นวันในสัปดาห์(0-7,โดยทั้ง 0 และ 7 หมายถึงวันอาทิตย์). เครื่องหมายดอกจันทน์ในช่องที่ปรากฏหมายถึงทำงานทุกย่านของช่องนั้น. สามารถใช้รายการ: เช่นให้ทำจากวันจันทร์ถึงวันศุกร์ ใช้ค่า 1-5 ในช่องสุดท้าย, แต่ถ้าอยากให้ทำในวันจันทร์, พุธ, และศุกร์ ให้ใช้ค่า 1,3,5.

หลังจากนั้นจะเป็นชื่อผู้ใช้ที่จะรันโพรเซสตามช่องท้ายสุด. ตัวอย่างข้างบนเป็นโครงสร้าง Vixie cron ที่จะรันโปรแกรม run-parts เป็นประจำ, ด้วยการระบุไดเร็กตอรี่อ็อพชั่น. ในไดเร็กตอรี่เหล่านี้, งานที่จะให้ทำจะเก็บไว้ในรูปเชลล์สคริป, เหมือนกับสคริปเล็กๆที่สั่งให้อัพเดทฐานข้อมูลที่ใช้คำสั่ง locate

billy@ahost cron.daily]$ cat slocate.cron
#!/bin/sh
renice +19 -p $$ >/dev/null 2>&1
/usr/bin/updatedb -f "nfs,smbfs,ncpfs,proc,devpts" -e \
"/tmp,/var/tmp, /usr/tmp,/afs,/net"

ผู้ใช้จะแก้ไขตาราง crontab ของตัวเองด้วยคำสั่ง crontab -e. การใช้คำสั่งโดยไม่ระบุชื่อไฟล์จะป้องกันไม่ให้เปิดไฟล์ผิดพลาด. โปรแกรมสำหรับแก้ไขไฟล์ที่เป็นตัวดีฟ้อลท์คือ vi (ดู บทที่ 6. แต่คุณสามารถใช้ text editor ไหนก็ได้, เช่น gvim หรือ gedit ถ้าคุณอยากใช้โปรแกรมกราฟฟิกในการทำงาน.

เมื่อคุณออกจากการแก้ไข, ระบบจะมีข้อความบอกให้คุณรู้ว่ามี crontab ตัวใหม่ติดตั้งเข้าไปแล้ว.

 ตัวอย่างเป็น crontab ที่จะเตือน billy ไปออกกำลังที่สปอร์ทคลับทุกๆคีนของวันพฤหัส:

billy:~> crontab -l
# DO NOT EDIT THIS FILE - edit the master and reinstall.
# (/tmp/crontab.20264 installed on Sun Jul 20 22:35:14 2003)
# (Cron version -- $Id: chap4.xml,v 1.28 2007/09/19 12:22:26 tille Exp $)
38 16 * * 3 mail -s "sports evening" billy

หลังจากเพิ่มตารางการทำงานใหม่, ระบบจะบอกคุณว่ามี crontab ใหม่ติดตั้งแล้ว. คุณไม่จำเป็นต้องสั่งรีสตาร์ท cron เพื่อให้มันมีผล. ตัวอย่างข้างล่าง, billy เพิ่มบรรทัดใหม่ชี้ไปยังสคริปเพื่อการแบ็คอัพข้อมูล:

billy:~> crontab -e
45 15 * * 3 mail -s "sports evening" billy
4 4 * * 4,7 /home/billy/bin/backup.sh

<--write and quit-->

crontab: installing new crontab

billy:~>

สคริปสำหรับการแบ็คอัพ backup.sh จะทำงานทุกวันพฤหัสและวันอาทิตย์. ดู หัวข้อ 7.2.5 สำหรับการเขียนเชลล์สคริปเบื้องต้น. จำไว้ว่าถ้ามีผลลัพท์ของคำสั่ง, มันจะส่งเมล์ไปหาเจ้าของไฟล์ crontab. ถ้าระบบไม่มีบริการเมล์, คุณอาจพบผลลัพท์ของคำสั่งของคุณใน local mailbox, ที่ไดเร็กตอรี่ /var/spool/mail/<your_username>,ในรูปไฟล์ข้อความ.

	Who runs my commands?
	ถ้าคุณไม่ได้ระบุชื่อผู้ใช้ที่จะรันคำสั่ง. ระบบจะใช้สิทธิ์เจ้าของไฟล์ในการเอ็กซีคิ้วท์.

4.6.1. General

•  สั่งคำสั่ง top ในเทอร์มินอลหนึ่ง ขณะที่ทำแบบฝึกหัดในเทอร์มินอลอื่น.

•  สั่งคำสั่ง ps.

• อ่านคู่มือคำสั่งเพื่อหาคำสั่งที่ใช้ในการแสดงโพรเซสทั้งหมดของระบบคุณ

•  รันคำสั่ง find / ดูว่าคำสั่งนี้มีผลต่อ system load? แล้วสั่งหยุดคำสั่งนี้.

•  ในโหมดกราฟฟิก, สั่งให้โปรแกรม xclock ทำงานในโหมดฉากหน้า(foreground). แล้วสั่งให้ทำงานในโหมด backgroud. สั่งให้โปรแกรมหยุดทำงานด้วยคำสั่ง kill

•  สั่งให้โปรแกรม xcalc ทำงานในโหมด background ดังนั้นจะมี prompt ปรากฏที่เทอร์มินอล.

•  คำสั่ง kill -9 -1 ทำอะไร?

•  เปิดเทอร์มินอลสองอันแล้วใช้คำสั่ง write เพื่อส่งข้อความจากเทอร์มินอลหนึ่งไปอีกเทอร์มินอลหนึ่ง.

•  ใช้คำสั่ง dmesg ข้อมูลที่ได้คืออะไร?

• เมื่อใช้คำสั่ง ls ในไดเร็กตอรี่ปัจจุบัน ใช้เวลาในการทำงานเท่าไร?

•  จากข้อมูลโพรเซสใน /proc, ที่มี UID ของคุณเป็นเจ้าของโพรเซส, คุณมีวิธีการอย่างไรในการหาว่าโพรเซสใหนมีอยู่จริง?

•  ระบบของคุณทำงานมาเป็นเวลานานเท่าไร?

• อะไรคือ TTY ที่คุณใช้อยู่

•  ให้แสดงชื่อโพรเซส 3 โพรเซสที่ไม่มี init เป็นโพรเซสแม่

•  ให้แสดงคำสั่ง 3 คำสั่งที่ใช้ SUID mode. อธิบายว่าทำไมจึงเป็นเช่นนี้.

• บอกชื่อคำสั่งที่ทำให้ระบบทำงานหนักที่สุดบนระบบคุณ.

4.6.2. Booting, init etc.

•  คุณสามารถสั่งรีบูทระบบด้วยสิทธิ์ผู้ใช้ธรรมดาได้หรือไม่? ทำใมจึงเป็นเช่นนั้น?

•  ตามระดับที่คุณรันอยู่, บอกขั้นตอนที่จะทำเมื่อมีการสั่ง shutdown.

•  คุณมีวิธีเปลี่ยน run level อย่างไร? เปลี่ยนระดับการทำงานจากดีฟ้อลท์ไปเป็นระดับ 1 และเปลี่ยนกลับ.

• จงแสดงรายการของเซอร์วิสและเดมอนทั้งหมดที่ startup เมื่อระบบของคุณ booted.

•  เคอร์เนลอะไรที่ใช้งานตอนสตาร์ทอัพ?

•  สมมุติคุณต้องสั่งให้เซิฟเวอร์ทำงานบางอย่างตอนบูทระบบ. จนถึงตอนนี้, คุณล็อกอินหลังจากระบบบูทและทำการสั่งให้สคริปที่ชื่อ deliver_pizza ในโฮมไดเร็กตอรี่ของคุณทำงาน. ถ้าคุณอยากให้การทำงานนี้ทำโดยอัตโนมัติใน run level 4 คุณจะทำอย่างไร?

4.6.3. Scheduling

•  ใช้คำสั่ง sleep เพื่อเตือนว่าพาสต้าของคุณจะเรียบร้อยในสิบนาที.

•  สร้างงานด้วยคำสั่ง at เพื่อก้อปปี้ไฟล์ทุกไฟล์ในโฮมไดเร็กตอรี่ของคุณไปยัง /var/tmp ภายในครึ่งชั่วโมง. คุณอาจต้องสร้างไดเร็กตอรี่ย่อยใน /var/tmp.

•  สร้าง cronjob ที่ทำงานตอนเที่ยงของทุกวันจันทร์และวันศุกร์

•  ตรวจสอบว่ามันทำงานหรือเปล่า

•  ลองใส่ข้อมูลใน cronjob ที่ผิดๆ, เช่นใช้คำสั่งที่ไม่มีในระบบอย่าง coppy แทนคำสั่ง cp. ตรวจสอบว่าเกิดอะไรขึ้นเมื่อมีการทำคำสั่งนั้น?

5.1.1. อะไรคืออินพุทมาตรฐานและเอาท์พุทมาตรฐาน

คำสั่งลีนุกซ์ส่วนมากจะอ่านอินพุท, เช่นไฟล์หรือข้อมูลอื่นสำหรับคำสั่ง, และเขียนผลลัพท์. ตามค่าดีฟ้อลท์, อินพุทจะรับจากคีย์บอร์ด, และเอาท์พุทจะแสดงบนหน้าจอคอมพิวเตอร์. คีย์บอร์ดจะเรียกว่าอุปกรณ์อินพุทมาตรฐาน standard input (stdin), และหน้าจอคอมพิวเตอร์หรือหน้าต่างเทอร์มินอลคืออุปกรณ์เอาท์พุทมาตรฐาน standard output (stdout).

อย่างไรก็ตาม, เนื่องจากลีนุกซ์เป็นระบบที่ปรับเปลี่ยนได้, ค่าดีฟ้อลท์เหล่านี้อาจไม่ได้ใช้. ตัวอย่างเช่น standard output, ของเครื่องเซิฟเวอร์ที่ทำงาน monitor ระบบอาจเป็นเครื่อง printer ก็ได้.

5.1.2.  เครื่องหมายรีไดเร็กชั่น

5.1.2.1. Output redirection with > and |

บางครั้งคุณอาจต้องการส่งผลลัพท์ของคำสั่งไปเก็บไว้ในไฟล์, หรือคุณอาจต้องการให้ผลลัพท์ของคำสั่งหนึ่งนำไปใช้เป็นข้อมูลของอีกคำสั่ง. นี่เรียกว่าการแปลงทิศทางของผลลัพท์หรือรีไดเร็กชั่น. การรีไดเร็กชั่นทำได้โดยใช้เครื่องหมาย ">" (เครื่องหมายมากกว่า), หรือใช้เครื่องหมาย "|" (pipe) ซึ่งจะส่ง standard output ของคำสั่งหนึ่งไปเป็น standard input ของอีกคำสั่ง.

ดังที่เราเห็นก่อนหน้านี้, คำสั่ง cat จะรวมไฟล์และส่งออกไปยัง standard output. ถ้ามีการรีไดเร็กผลลัพท์ไปยังไฟล์, ไฟล์จะถูกสร้างขึ้น - หรือเขียนทับถ้ามีไฟล์นั้นอยู่แล้ว, ดังนั้นต้องระวังนิด.

nancy:~> cat test1 some words nancy:~> cat test2 some other words nancy:~> cat test1 test2 > test3 nancy:~> cat test3 some words some other words

	Don't overwrite!
	ควรระวังอย่าไปเขียนทับไฟล์สำคัญเมื่อใช้รีไดเร็กเอาท์พุท. เชลล์หลายตัว, รวมทั้ง Bash, มีความสามารถในการป้องกันความเสียหายจากการเขียนทับ: โดยใช้คำสั่ง noclobber. ดูคู่มือคำสั่งในรายละเอียด. ใน Bash, คุณควรจะเพิ่มข้อความคำสั่ง set -o noclobber ลงไปในไฟล์คอนฟิก .bashrc เพื่อป้องกันการเขียนทับไฟล์โดยบังเอิญ.

 การสั่งรีไดเร็กโดยไม่มีข้อมูล จะเหมือนกับการล้างข้อมูลไฟล์:

nancy:~> ls -l list -rw-rw-r-- 1 nancy nancy 117 Apr 2 18:09 list nancy:~> > list nancy:~> ls -l list -rw-rw-r-- 1 nancy nancy 0 Apr 4 12:01 list

 วิธีการนี้เรียกว่า truncating.

 วิธีการเดียวกันถ้ารีไดเร็กไปยังไฟล์ที่ยังไม่มี จะเหมือนการสร้างไฟล์ใหม่ในชื่อนั้นโดยไฟล์จะเป็นไฟล์ว่างเปล่า.

nancy:~> ls -l newlist ls: newlist: No such file or directory nancy:~> > newlist nancy:~> ls -l newlist -rw-rw-r-- 1 nancy nancy 0 Apr 4 12:05 newlist

 บทที่ 7 มีตัวอย่างอีกมากในการใช้รีไดเร็ก.

 บางตัวอย่างใช้เครื่องหมายไปป์:

 ในการหาคำในข้อความ, แสดงบรรทัดที่มีคำ "pattern1", แต่ไม่รวมบรรทัดที่มีคำ "pattern2" ใช้คำสั่ง:

grep pattern1 file | grep -v pattern2

 คำสั่งแสดงรายการของไดเร็กตอรี่ทีละหน้า :

ls -la | less

 ค้นหาไฟล์ในไดเร็กตอรี่:

ls -l | grep part_of_file_name

andy:~> mail mike@somewhere.org < to_do

mike:~> less --help | grep -i examine
  :e [file]      Examine a new file.
  :n          *  Examine the (N-th) next file from the command line.
  :p          *  Examine the (N-th) previous file from the command line.
  :x          *  Examine the first (or N-th) file from the command line.

mike:~> less --help | grep -i examine > examine-files-in-less

mike:~> cat examine-files-in-less
  :e [file]      Examine a new file.
  :n          *  Examine the (N-th) next file from the command line.
  :p          *  Examine the (N-th) previous file from the command line.
  :x          *  Examine the first (or N-th) file from the command line.

mike:~> cat wishlist
more money
less work

mike:~> date >> wishlist

mike:~> cat wishlist
more money
less work
Thu Feb 28 20:23:07 CET 2002

5.2.1.  การใช้ file descriptors

 ชนิดของ I/O มี 3 แบบ, ซึ่งแต่ละแบบมีตัวระบุ, ที่เรียกว่า file descriptor:

• standard input: 0

• standard output: 1

• standard error: 2

โดยมีคำจำกัดความดังนี้, ถ้าไม่ระบุหมายเลข file descriptor, และตัวอักษรแรกของเครื่องหมายรีไดเร็กชั่นคือ <, การรีไดเร็กชั่นจะหมายถึง standard input (file descriptor 0). ถ้าตัวอักษรแรกของเครื่องหมายรีไดเร็กชั่นคือ >, การรีไดเร็กชั่นหมายถึง standard output (file descriptor 1).

 ตัวอย่างเพื่อให้เห็นได้ชัด:

ls > dirlist 2>&1

  จะทำการรีไดเร็ก standard output และ startdard error ไปยังไฟล์ dirlist, ส่วนคำสั่ง

ls 2>&1 > dirlist

. จะรีไดเร็ก standard output ไปยังไฟล์ dirlist เท่านั้น.

ดูแล้วอาจซับซ้อน, อย่าสับสนการใช้ เครื่องหมาย ampersand (&) ที่นี่กับการใช้ใน หัวข้อ 4.1.2.1, ซึ่งใช้ ampersand เพื่อรันโพรเซสในโหมด background. ที่นี่, ใช้แสดงว่าตัวเลขที่ตามมาไม่ใช่ชื่อไฟล์, แต่เป็นตัวแสดงตำแหน่งข้อมูลที่ data stream ชี้ไป.

[nancy@asus /var/tmp]$ ls 2> tmp

[nancy@asus /var/tmp]$ ls -l tmp
-rw-rw-r--  1 nancy nancy 0 Sept  7 12:58 tmp

[nancy@asus /var/tmp]$ ls 2 > tmp
ls: 2: No such file or directory

คำสั่งแรกที่ nancy สั่งทำงานได้ถูกต้อง(แม้ว่าจะไม่มี error และไฟล์ที่สร้างขึ้นจากการรีได้เร็กจะไม่มีข้อมูล). ส่วนคำสั่งที่สองจะมองตัวเลข 2 เป็นชื่อไฟล์, ซึ่งกรณีนี้ไม่มีในระบบ, ดังนั้นข้อความแสดงความผิดพลาดจะแสดงที่หน้าจอ.

รายละเอียดดูได้ในคู่มือคำสั่งของ Bash.

5.2.2.  ตัวอย่าง

andy:~/newsoft> make all 2>&1 | less
--output ommitted--

andy:~/newsoft> make all 2> /dev/pts/7

mireille ~/test> date | tee file1 file2
Thu Jun 10 11:10:34 CEST 2004

mireille ~/test> cat file1
Thu Jun 10 11:10:34 CEST 2004

mireille ~/test> cat file2
Thu Jun 10 11:10:34 CEST 2004

mireille ~/test> uptime | tee -a file2
 11:10:51 up 21 days, 21:21, 57 users,  load average: 0.04, 0.16, 0.26

mireille ~/test> cat file2
Thu Jun 10 11:10:34 CEST 2004
 11:10:51 up 21 days, 21:21, 57 users,  load average: 0.04, 0.16, 0.26

5.3.1. More about grep

ดังที่เราเห็นใน หัวข้อ 3.3.3.4. คำสั่ง grep ตรวจผลลัพท์แต่ละบรรทัด, หาข้อมูลเทียบกับ pattern ที่ให้. ทุกบรรทัดที่มี pattern ตรงกันจะถูกสั่งพิมพ์ออกทาง standard output. โดยใช้อ็อพชั่น -v ถ้าต้องการยกเว้น.

 ตัวอย่าง: ถ้าเราต้องการหาไฟล์ที่มีการแก้ไขในเดือนกุมภาพันธ์:

jenny:~> ls -la | grep Feb

เหมือนกับคำสั่งอื่น, คำสั่ง grep, เป็นคำสั่งที่ case sensitive (อักษรพิมพ์เล็กและพิมพ์ใหญ่มีความหมายต่างกัน). แต่ถ้าใช้อ็อพชั่น -i จะทำให้คำสั่งไม่สนใจตัวพิมพ์ใหญ่และตัวพิมพ์เล็ก. ยังมีส่วนขยายคำสั่งอีกหลายตัวเช่น --colour, ซึ่งมีประโยชน์ในการเน้นข้อความที่แสดงในบรรทัดยาวๆ, และ --after-context, ซึ่งพิมพ์หมายเลขบรรทัดหลังบรรทัดสุดท้ายที่ pattern ตรงกัน. คุณสามารถใช้อ็อพชั่น -r สำหรับการค้นลึกลงในไดเร็กตอรี่ย่อย. เหมือนกับอ็อพชั่นที่ใช้ตามปกติ.

เราสามารถใช้ Regular expression เพื่อระบุตัวอักษรที่จะเป็นตัวเปรียบเทียบ. วิธีที่ดีที่สุดในการใช้ regular expression คืออ่านคู่มือคำสั่ง grep. ที่อธิบายได้ละเอียด. คุณควรทำความเข้าใจกับ regular expression ตามคู่มือคำสั่ง. ส่วนหนังสือเล่มนี้จะไม่ลงลึกมากนัก.

ทดลองเล่นกับคำสั่ง grep, จะทำให้เข้าใจพื้นฐานการใช้คำสั่งในการ filter. แบบฝึกหัดท้ายบทจะช่วยคุณได้มาก ดู หัวข้อ 5.5.

5.3.2. Filtering output

 คำสั่ง sort ปรับผลลัพท์ให้เรียงตามลำดับตัวอักษร:

thomas:~> cat people-I-like | sort
Auntie Emmy
Boyfriend
Dad
Grandma
Mum
My boss

sort สามารถทำอย่างอื่นได้อีก. เช่น ดูขนาดไฟล์. คำสั่งนี้สามารถใช้ดูไดเร็กตอรี่แล้วเรียงไฟล์ที่เล็กสุดก่อน, ตามด้วยไฟล์ใหญ่ตอนท้าย:

ls -la | sort -nk 5

	Old sort syntax
	คุณอาจใช้คำสั่ง ls -la | sort +4n, และได้ผลลัพท์เดียวกัน, แต่วิธีนี้เป็นแบบเก่าซึ่งใช้กับรุ่นมาตรฐานไม่ได้.

เมื่อใช้คำสั่ง sort ร่วมกับโปรแกรม uniq (หรือ sort -u) ผลที่ได้จะเป็นข้อมูลการเรียงลำดับและตัดข้อมูลที่ซ้ำกันทิ้งไป:

thomas:~> cat itemlist
1
4
2
5
34
567
432
567
34
555

thomas:~> sort itemlist | uniq
1
2
34
4
432
5
555
567

6.1.1. ทำไมต้องใช้โปรแกรมแก้ไขข้อความ

มันสำคัญอย่างยิ่งที่จะต้องมีโปรแกรมแก้ไขข้อความอย่างน้อยหนึ่งโปรแกรม. การเรียนรู้ที่จะใช้โปรแกรมแก้ไขข้อความหรืออีดิเตอร์ในระบบของคุณเป็นขั้น แรกที่จะเป็นอิสระจากระบบเดิม.

เราจะรู้จักอีดิเตอร์มากขึ้นในบทถัดไปเพราะเราต้องใช้มันในการแก้ไขไฟล์ ที่มีผลกับ environment ของระบบ. ในมุมของผู้ใช้ที่ชำนาญ, คุณอาจต้องการเขียนสคริป, หรือหนังสือ, พัฒนาเวบไซด์หรือเขียนโปรแกรมใหม่. ถ้าใช้โปรแกรมอีดิเตอร์ได้อย่างชำนาญจะเพิ่มขีดความสามารถในการสร้างสรรค์ ได้เป็นอย่างดี.

6.1.2.  ควรใช้อีดิเตอร์ตัวใหนดี

เราจะเน้นโปรแกรมแก้ไขข้อความหรือเท็กซ์อีดีเตอร์, ซึ่งสามารถใช้งานบนระบบที่ไม่มีกราฟฟิกรองรับ. ประโยชน์อีกอย่างของการใช้เท็กซ์อีดิเตอร์คือการใช้งานต่างเซิฟเวอร์. เนื่องจากคุณไม่ต้องส่งข้อมูลหน้าจอกราฟฟิกผ่านเครือข่าย, และการใช้เท็กซ์อีดิเตอร์จะทำงานได้เร็วมากหากทำงานผ่านเครือข่าย.

 ปกติแล้ว, จะมีหลายโปรแกรมให้เราเลือกใช้. มาดูว่าอีดิเตอร์ตัวไหนที่มีใช้ทั่วไป:

6.2.1. สองโหมดการใช้งาน

อีดิเตอร์ vi มีความสามารถสูงและมีคู่มือในตัว, ซึ่งคุณสามารถเรียกใช้มันด้วยการใช้คำสั่ง :help เมื่อโปรแกรมทำงานแล้ว(แทนที่จะใช้ man หรือ info, ซึ่งให้ข้อมูลไม่มาก). เราจะแนะนำในเบื้องต้นเพื่อให้คุณสามารถเริ่มใช้งาน.

สิ่งที่ทำให้ผู้ใช้หน้าใหม่งงเมื่อใช้ vi คือมันสามารถทำงานในสองโหมด: โหมดคำสั่งและโหมด insert. อีดิเตอร์จะเริ่มต้นด้วยโหมดคำสั่งเสมอ. โหมดนี้ให้คุณสามารถเลื่อนเคอร์เซอร์, ค้นหา, เปลี่ยน, mark blocks และงานแก้ไขอื่นๆ, และการสลับไป insert mode.

นี่หมายความว่าแต่ละคีย์ที่คุณกดไม่ใช่ความหมายเดียว, แต่มีสองความหมาย: มันสามารถแทนคำสั่งสำหรับอีดิเตอร์เมื่ออยู่ในโหมดคำสั่ง, หรือเป็นตัวอักษรเมื่ออยู่ใน insert mode.

	การออกเสียง
	มันออกเสียงว่า วี-อาย

6.2.2.  คำสั่งพื้นฐาน

6.2.3.  วิธีที่ง่ายกว่า

แทนที่จะอ่านวิธีใช้งาน, ซึ่งเป็นเรื่องน่าเบื่อ, คุณสามารถใช้ vimtutor ในการเรียนการใช้คำสั่งของ Vim. vimtutor เป็นโปรแกรมสอนพื้นฐานการใช้โปรแกรม Vim พร้อมแบบฝึกหัดแบบง่าย 8 บทที่เรียนรู้ภายในเวลาสามสิบนาที. แม้ว่าคุณจะเรียนรู้การใช้งานของ vim ไม่ได้ทั้งหมดในช่วงสั้นๆนี้, tutor นี้ออกแบบให้อธิบายพื้นฐานคำสั่งให้คุณสามารถใช้ Vim เป็นอีดิเตอร์เอนกประสงค์ได้.

ในยูนิกซ์และไมโครซอฟท์วินโดว์, ถ้า Vim ติดตั้งแล้ว, คุณสามารถเริ่มใช้งานได้ด้วยการพิมพ์ vimtutor ที่เชลล์หรือ command line. โปรแกรมจะสร้างก้อปปี้ของ tutor file, ดังนั้นคุณสามารถแก้ไขมันโดยไม่มีความเสี่ยงว่าจะมีผลต่อไฟล์ต้นฉบับ. มีโปรแกรม tutor บางรุ่นที่แปลแล้ว. คุณสามารถค้นหารุ่นที่แปลแล้วว่ามีหรือเปล่า, ด้วยการใช้อักษรย่อของภาษา. เช่นสำหรับภาษาฝรั่งเศสจะใช้คำสั่ง vimtutor f r (ถ้าติดตั้งในระบบแล้ว).

6.3.1.  ความเป็นมา

นานนับทศวรรษที่โปรแกรมไมโครซอฟออฟฟิสถูกใช้งานอย่างกว้างขวางในงาน ออฟฟิส, โปรแกรม Word, Excel, และ Powerpoint ได้กลายเป็นมาตรฐานโปรแกรมที่ใช้ในออฟฟิสที่คุณต้องทำงานกับมันไปอีกนาน.

สถานะการณ์ที่ผูกขาดโดยไมโครซอฟท์ทำให้ผู้คนไม่ค่อยอยากที่จะย้ายมาใช้ ระบบลีนุกซ์, จึงได้มีกลุ่มนักพัฒนาชาวเยอร์มันเริ่มต้นโครงการ StarOffice, โดยตั้งเป้าทำโปรแกรมที่มีความสามารถเลียนแบบชุดโปรแกรมไมโครซอฟออฟฟิส. บริษัทนี้มีชื่อว่า StarDivision, ถูกซื้อกิจการโดยบริษัท Sun Microsystem ตอนปลายปี 1990s, ก่อนหน้าที่จะออกเวอร์ชั่น 5.2. หลังจากซื้อไปแล้วซันยังคงพัฒนาต่อไปแต่จำกัดการเข้าถึงซอร์สโค้ด. อย่างไรก็ตาม, การพัฒนาบนซอฟแวร์ต้นฉบับยังคงพัฒนาอย่างต่อเนื่องในวงการโอเพ่นซอร์ส, ซึ่งได้เปลี่ยนชื่อโครงการเป็น OpenOffice. โปรแกรม OpenOffice มีให้ใช้หลายแพลตฟอร์ม, รวมทั้งไมโครซอฟท์วินโดว์, ลีนุกซ์, MacOS และ Solaris. ตัวอย่างหน้าจออยู่ใน หัวข้อ 1.3.2.

ในเวลาเดียวกัน, มีโครงการที่ดังไม่แพ้กันเกิดขึ้น. เป็นทางเลือกของโปรแกรมประจำออฟฟิสอีกทางคือโปรแกรม KOffice, ซึ่งเป็นชุดโปรแกรมออฟฟิสที่ใช้กันอย่างแพร่หลายในหมู่ผู้ใช้ลีนุกซ์ SuSE. ความสามารถไม่แพ้โปรแกรม OpenOffice ต้นฉบับ.

ยังมีโครงการเล็กๆที่ทำโปรแกรมคล้ายๆโปรแกรมของไมโครซอฟท์, เช่นโปรแกรม Abiword และ MSWordview เพื่อใช้งานได้กับเอกสารที่สร้างด้วยไมโครซอฟท์เวิร์ด, และโปรแกรม Gnumeric สำหรับดูเอกสารที่สร้างด้วยโปรแกรมไมโครซอฟท์เอ็กเซล.

6.3.2.  โปรแกรมชุด

ลีนุกซ์รุ่นปัจจุบันมักมีโปรแกรมที่จำเป็นในการใช้งานมาด้วย. คุณสามารถดูรายละเอียดได้ใน Help menus, รายละเอียดอื่นหาดูได้ที่เวบ:

• http://www.openoffice.org

• http://www.koffice.org

• Freshmeat and SourceForge for various other projects.

6.3.3. Remarks

7.1.1. Introduction

ดังที่ได้กล่าวไปแล้ว, เราสามารถปรับแต่งระบบได้ไม่ยาก. เราไม่สามารถเน้นที่จุดใดจุดหนึ่งเพื่อทำให้ระบบเรียบร้อย. เมื่อคุณเรียนรู้มากขึ้น, วิธีการที่จะทำให้ชีวิตคุณง่ายขึ้นมีดังนี้:

•  สร้างไดเร็กตอรี่ bin สำหรับโปรแกรมและสคริปไฟล์ของคุณ.

•  จัดการเก็บไฟล์ที่เป็นไฟล์ที่ไม่สามารถเอ็กซีคิ้วท์ได้ไว้ในไดเร็ก ตอรี่ต่างหาก, และสร้างไดเร็กตอรี่ตามที่คุณต้องการ. เช่นไดเร็กตอรี่สำหรับ images, document, projects, downloads files, spreadsheets, personal files, เป็นต้น.

•  ใช้คำสั่ง chmod 700 dirname เพื่อความปลอดภัยของข้อมูล.

•  ตั้งชื่อไฟล์ให้สื่อความหมาย, เช่นใช้ชื่อ Complain to the prime minister 050302 แทนที่จะใช้ชื่อ letter1.

7.1.2. Make space

ในบางระบบ, ระบบโควต้าจะจำกัดให้คุณลบข้อมูลในการใช้งานแต่ละครั้ง, หรืออาจจำกัดจากขนาดเนื้อที่ของฮาร์ดดิสก์ที่คุณใช้ได้. บทนี้จะพูดถึงวิธีการ, ที่จะใช้คำสั่ง rm, ในการเรียกคืนพื้นที่ว่างบนดิสก์เพื่อนำมาใช้.

 ใช้คำสั่ง quota -v  เพื่อดูเนื้อที่เหลือให้ใช้งาน.

andy:~> cat wishlist > placeholder

andy:~> ls -la placeholder
-rw-rw-r--    1 andy   andy       200 Jun 12 13:34 placeholder

andy:~>  > placeholder

andy:~> ls -la placeholder

-rw-rw-r--    1 andy   andy         0 Jun 12 13:35 placeholder